Σοβαρές καταγγελίες για διανομή της «πίτας» των δημοσίων έργων σε περιορισμένο αριθμό εργολάβων, κάτω από αδιαφανείς διαδικασίες, με πλέον χαρακτηριστικότερη περίπτωση αυτή του Ολυμπιακού Χωριού, διατυπώνει η διοίκηση του Συνδέσμου Πτυχιούχων Εργοληπτών Δημοσίων Εργων Θεσσαλονίκης και Κεντρικής Μακεδονίας. Από το σύνολο των 6.500 εργοληπτικών επιχειρήσεων πανελλαδικά το 80% των μεγάλων έργων μονοπωλείται σταθερά από 14 επιχειρήσεις, ενώ η πλειοψηφία των υπολοίπων και κυρίως οι αποκαλούμενες μικρές αποκλείονται de facto από τις δημοπρατήσεις πολλών επί μέρους έργων ως ενιαίων. Επιπλέον, επιδιώκεται εσκεμμένη κωλυσιεργεία στις προκηρύξεις έργων, ώστε τελικά να καταλήγουν σε απευθείας αναθέσεις, όπως έγινε στην περίπτωση των έργων οδοποιίας για τη Σύνοδο Κορυφής στη Χαλκιδική.
«Πληγή» για τον κλάδο αποτελούν οι υπερβολικά υψηλές εκπτώσεις που δίδονται, όπως επισήμανε ο πρόεδρος του ΣΠΕΔΕΘ Κώστας Ζήκας, σε χθεσινή συνέντευξη Τύπου, και οι οποίες εκπτώσεις μπορούν να φθάσουν μέχρι και 94%(!), με άμεση συνέπεια στην ποιότητα του εκτελούμενου έργου.
Ο γενικός γραμματέας του Συνδέσμου Ορέστης Μεσοχωρίτης περιέγραψε με γλαφυρότητα μεθόδους διαφθοράς και αδιαφάνειας κατά τη διάρκεια δημοπράτησης και ανάθεσης ενός έργου. Οπως υποστήριξε ο ίδιος, σε πολλές περιπτώσεις οι διακηρύξεις είναι φωτογραφικές, ευνοώντας συγεκριμένες εταιρείες, ενώ ανοίγονται εν κρυπτώ οικονομικές προσφορές και διορθώνονται οι εκπτώσεις που προσφέρονται, ώστε να κατευθυνθούν σε συγκεκριμένους εργολήπτες έργα. Επιπλέον, καταγγέλθηκαν δήμαρχοι οι οποίοι, όπως ισχυρίσθηκε ο κ. Μεσοχωρίτης, «εκβιάζουν εργολάβους προκειμένου να δώσουν επιπλέον εκπτώσεις, ώστε να περάσουν τις προσφορές τους από δημοτικά συμβούλια». Ερωτηθείς από την Οικονομική «Κ» να παραθέσει συγκεκριμένα παραδείγματα αδιαφάνειας, ο κ. Μεσοχωρίτης επικαλέσθηκε το έργο του Ολυμπιακού Χωριού, για την ανάληψη του οποίου υπέβαλαν αρχικά προσφορές περί τις 14 με 15 εταιρείες. Ωστόσο, ένα γκρουπ 10-12 εταιρειών, προσυνεννοημένα, έδωσε προσφορές όχι παραπάνω από 1%-3%, ενώ οι υπόλοιποι από 15%-25%. Το αποτέλεσμα ήταν, κατά τον κ. Μεσοχωρίτη, να αποκλεισθούν οι τελευταίοι για τυπικά δικαιολογητικά, ενώ ανοίχθηκαν οι προσφορές μόνον των πρώτων. Ηδη, για το θέμα αυτό, όπως αναφέρθηκε, έχουν γίνει προσφυγές στα διοικητικά δικαστήρια. Είναι ενδεικτικό το γεγονός, όπως διευκρίνισε ο κ. Ζήκας, ότι κατά τους τελευταίους τέσσερις μήνες δεν γίνονται αναθέσεις έργων, για το λόγο ότι εκκρεμούν στα διοικητικά δικαστήρια ενστάσεις εταιρειών που αποκλείσθηκαν. Οι διαδικασίες αυτές, ωστόσο, όπως τονίσθηκε, είναι χρονοβόρες και δεν δικαιώνουν στις περισσότερες περιπτώσεις τους ενάγοντες.
Στο σκηνικό που έχει διαμορφωθεί χαμένες εμφανίζονται οι μικρές εργοληπτικές επιχειρήσεις, οι οποίες, έχοντας τη δυνατότητα να συμμετάσχουν σε δημοπρατήσεις έργων μέχρι 6 εκατ. ευρώ, αδυνατούν να συμμετάσχουν σε διαγωνισμούς έργων που δημοπρατούνται ως ενιαία, ενώ αποτελούνται από πολλά επιμέρους, όπως στην περίπτωση των κόμβων της περιφερειακής οδού της Θεσσαλονίκης και των υπόγειων πάρκινγκ. Ετσι, αρκούνται σε ρόλο υπεργολάβου. Η διοίκηση του ΣΠΕΔΕΘ δεν αρνήθηκε την ευθύνη εργολάβων για τα κρούσματα κακής ποιότητας στα δημόσια έργα, για τα οποία, όπως αποκαλύφθηκε, ισχύουν προδιαγραφές ποιότητος που χρονολογούνται από το 1970(!), ωστόσο αποδίδει το πρόβλημα στην ύπαρξη μεγάλων εκπτώσεων.
Ο κλάδος ζητεί βελτίωση της δικαδικασίας του μαθηματικού τύπου και την κατάργηση των αιτιολογήσεων που απαιτούνται για τις προσφερόμενες εκπτώσεις. «Πάλι υπεισέρχεται ο προσωπικός παράγων, οπότε γυρίζει η ρουλέτα και η ανάθεση γίνεται σε συγκεκριμένες εταιρείες», κατήγγειλε ο κ. Μεσοχωρίτης. Ο ΣΠΕΔΕΘ προτείνει να λαμβάνεται υπόψη το οριακό κόστος κατασκευής ενός έργου και να απορρίπτονται από την αρχή προσφορές με εκπτώσεις πάνω από ένα συγκεκριμένο όριο.
Επίσης, για τα μικρά και μη εξειδικευμένα έργα να λαμβάνεται υπόψη η εντοπιότητα του αναδόχου για την επιλογή του, μέσω του μαθηματικού τύπου, αίτημα που βασίζεται στα μειωμένα γενικά έξοδα που έχουν οι τοπικοί εργολήπτες έναντι των άλλων συμμετεχόντων. Οι εργολήπτες της Θεσσαλονίκης ζητούν ακόμη οι δημοπρατήσεις έργων που αφορούν στην περιοχή να γίνονται τοπικά, ώστε να μην απαιτείται κάθε φορά η μετάβασή τους στην Αθήνα. Παράλληλα και η διαχείριση των έργων που εκτελούνται στη Θεσσαλονίκη να γίνεται από τοπικούς φορείς και όχι από τις υπηρεσίες υπουργείων στην Αθήνα. Ο Σύνδεσμος Εργοληπτών Θεσσαλονίκης και Κεντρικής Μακεδονίας αριθμεί σήμερα 1.530 μέλη, εκ των οποίων δύο εισηγμένες επιχειρήσεις, τη Θεμελιοδομή Α.Ε. και την Αφοί Μεσοχωρίτη.
