Υπερβολικά μεγάλος θεωρείται ο αριθμός των τουριστικών γραφείων που λειτουργούν στη Θεσσαλονίκη. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία κυριολεκτικά συντηρούν τα λειτουργικά έξοδά τους, ενώ ελάχιστα διαθέτουν ικανό και ανταγωνιστικό μέγεθος. Μικρός, εξάλλου, υπολογίζεται ότι είναι ο αριθμός των γραφείων χωρίς άδεια. Υπό το φως αυτών των στοιχείων εκτιμάται ότι μπορεί να μην είναι ορατό το ενδεχόμενο να σκάσει στη Θεσσαλονίκη «φούσκα» τύπου Μάνου, δεν αποκλείεται, όμως, το κλείσιμο συναφών επιχειρήσεων για λόγους που έχουν να κάνουν κυρίως με οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν, εξαιτίας της γενικότερης οικονομικής κρίσης και του περιορισμού των ταξιδίων λόγω εξωγενών παραγόντων (11η Σεπτεμβρίου, τρομοκρατικά χτυπήματα κ.λπ.).
Σύμφωνα με στοιχεία της νεοσύστατης Διεύθυνσης Τουρισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, στην περιοχή αρμοδιότητάς της, που συμπεριλαμβάνει επτά νομούς, λειτουργούν σήμερα 537 γραφεία γενικού τουρισμού, 41 εσωτερικού τουρισμού, 173 ΤΕΟΜ (εξυπηρέτηση μεταφορών), επιχειρήσεις Rent a car 100 και Rent a bike 12, καθώς και 5 επιχειρήσεις με είδη λαϊκής τέχνης. Από τα 537 γραφεία γενικού τουρισμού τα 339 είναι συγκεντρωμένα στη Θεσσαλονίκη, ένας αριθμός υπερβολικά μεγάλος για τα δεδομένα και τις ανάγκες της πόλης, όπως επισημαίνει στην Οικονομική «Κ» ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Τουρισμού Θωμάς Γκουντάντσης.
Και πώς να μην είναι υπερβολικός, όταν με μία εγγυητική επιστολή τραπέζης μόλις 11.739 ευρώ (4 εκατ. δρχ., ένα χώρο όχι μεγαλύτερο από 20 τ.μ. και ένα PC μπορεί να ανοίξει οποιοδήποτε γραφείο γενικού τουρισμού; Αντίστοιχα, για τα γραφεία εσωτερικού τουρισμού η εγγυητική είναι μόλις 5.869,4 ευρώ (2 εκατ. δρχ.) και ο απαιτούμενος χώρος 12 τ.μ. Τα ποσά αυτά παραμένουν αμετάβλητα εδώ και μία δεκαετία περίπου, καθώς την τελευταία φορά που άλλαξαν ήταν το 1994!! Από τα 339 τουριστικά γραφεία που λειτουργούν στη Θεσσαλονίκη μόλις περίπου 10 είναι αυτά που θεωρείται ότι διαθέτουν σοβαρή οργάνωση και υποδομή για την εξυπηρέτηση πελατών. Τα υπόλοιπα απλώς «βγάζουν μεροκάματο». Τα γραφεία αυτά είναι φυσικό να μην μπορούν να πραγματοποιήσουν επενδύσεις εκσυγχρονισμού, πολύ περισσότερο να επεκταθούν και είναι ουσιαστικά καταδικασμένα και λόγω της ύφεσης να διατηρούν ένα καθεστώς ελάχιστα κολακευτικό για τον ίδιο τον κλάδο. Αλλωστε, τα περισσότερα δεν έχουν να προσφέρουν δικά τους πακέτα εκδρομών, αλλά λειτουργούν ως μεσάζοντες, προωθώντας, αντί ποσοστών, προγράμματα και πακέτα μεγάλων γραφείων τουρισμού της Αθήνας.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του κ. Γκουντάντση, τα τουριστικά γραφεία χωρίς άδεια σήμερα στη Θεσσαλονίκη δεν είναι παραπάνω από 20-30. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει καταγραφεί καμία καταγγελία στις αρμόδιες υπηρεσίες για τυχόν παρατυπίες ή προβλήματα στη διοργάνωση εκδρομών. Αντίθετα, υπήρξαν καταγγελίες για διοργάνωση εκδρομών από… ιερείς και ιδιώτες, χωρίς, όμως, το φαινόμενο να έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις, όπως διαβεβαίωσε ο κ. Γουντάντσης. Να σημειωθεί ότι το υποκατάστημα του Μάνου στη Θεσσαλονίκη ανέστειλε τη λειτουργία του από τα τέλη του περασμένου Οκτωβρίου, ύστερα από απόφαση των κεντρικών γραφείων.
«Μετά το συγκεκριμένο περιστατικό ο κόσμος άρχισε να γίνεται πιο επιφυλακτικός και ο κλάδος πιο προσεκτικός», θα πει ο κ. Γκουντάντσης. Παρόλα αυτά εξακολουθούν και υπάρχουν ορισμένα ανοιχτά ζητήματα που συνιστούν πληγή για τον κλάδο. Οπως το γεγονός ότι οι περισσότεροι επιχειρηματίες προσφέρουν εκδρομικά πακέτα χωρίς να είναι ασφαλισμένα, όπως επιτάσσει κοινοτική Οδηγία που έχει ενσωματωθεί στο ελληνικό Δίκαιο. Κατά την άποψη του κ. Γκουντάντση, ευθύνη έχουν και οι ασφαλιστικές εταιρείες που δηλώνουν απρόθυμες να αναλάβουν την κάλυψη τέτοιων κινδύνων, επειδή αδυνατούν να κοστολογήσουν το πραγματικό μέγεθός του.
Προστασία κοινού
Ο κ. Γκουντάντσης εκτιμά ότι θα πρέπει να υπάρξουν ορισμένες δικλίδες ασφαλείας για την προστασία του κοινού, με άμεση προτεραιότητα τη γενναία αναπροσαρμογή των ποσών των εγγυητικών επιστολών και κατά δεύτερον την υποχρεωτική ασφάλιση των εκδρομικών πακέτων, την οποία θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να απαιτεί ο πελάτης, υπογράφοντας και σχετικό συμβόλαιο, πριν από την πραγματοποίηση οποιουδήποτε ταξιδίου.
Σε μια προσπάθεια να καταγραφεί ο κλάδος των τουριστικών γραφείων σε όλην την επικράτεια, μετά το σκάνδαλο Μάνου, ο αρμόδιος υφυπουργός Ανάπτυξης Δημ. Γεωργακόπουλος έχει ζητήσει ήδη απ’ όλες τις αρμόδιες Διευθύνσεις Τουρισμού των Περιφερειών να αποστείλουν κατάσταση με τα νόμιμα γραφεία, τα γραφεία που τελούν υπό αναστολή λειτουργίας και με όσα εντοπισθούν χωρίς σήμα λειτουργίας.
Η διεύθυνση Τουρισμού Κεντρικής Μακεδονίας
Η Διεύθυνση Τουρισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας έχει δημιουργηθεί, όπως και οι υπόλοιπες, με βάση το Π.Δ.313/2001. Στη Θεσσαλονίκη λειτουργούσε μέχρι το 1991 Περιφερειακή Διεύθυνση του ΕΟΤ, με ευθύνη 16 νομούς της Βορείου Ελλάδος, που περιορίσθηκαν στη συνέχεια στους νομούς της Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας. Σήμερα η, μετεξελιγμένη, Διεύθυνση Τουρισμού Κεντρικής Μακεδονίας έχει πλήρεις αρμοδιότητες, πλην της γνωμοδότησης και έγκρισης εγκαταστάσεων ειδικής τουριστικής υποδομής (συνεδριακά κέντρα, υδροθεραπευτήρια και κέντρα θαλασσοθεραπείας). Κι αυτό χωρίς να αυξηθεί το προσωπικό της, που παραμένουν 36 άτομα. Η Διεύθυνση Τουρισμού στεγάζεται σε νέες εγκαταστάσεις, επί της οδού Γεωργικής Σχολής 46, λίγο πριν από το αεροδρόμιο «Μακεδονία» της Θεσσαλονίκης. Διαθέτει, επίσης, δύο Γραφεία Πληροφοριών, εντός του επιβατικού σταθμού του λιμένος Θεσσαλονίκης και στον αερολιμένα. Εαν βρεθεί κατάλληλος χώρος εντός του κέντρου της πόλης δεν αποκλείεται να δημιουργηθεί και ένα ακόμη Γραφείο Πληροφοριών.
