Σοβαρή διάσταση απόψεων έχει ανακύψει μεταξύ του Οργανισμού Ρυθμιστικού και των εκπροσώπων της επιχειρηματικής κοινότητος της Θεσσαλονίκης για ένα κρίσιμο ζήτημα που σχετίζεται άμεσα με την οικονομική δραστηριότητα στο πολεοδομικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης και την περιαστική περιοχή.
«Μήλον της έριδος» αναδεικνύεται ο καθορισμός χρήσεων γης που έχει συμπεριλάβει σε Σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος ο Οργανισμός Ρυθμιστικού που δυναμιτίζει, κατά την άποψη του ΕΒΕΘ και του ΣΒΒΕ, τη λειτουργία των εγκατεστημένων επιχειρήσεων, ενέχοντας τον κίνδυνο ακόμη και της διακοπής των εργασιών τους, σε μια περίοδο κατά την οποία η περιοχή αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα προϊούσας αποβιομηχάνισης και αυξανόμενης ανεργίας. Το ΕΒΕΘ εκτιμά ότι το πρόβλημα αφορά σε περίπου 1.000 επιχειρήσεις, μεταποιητικές και εμπορικές στο σύνολό τους. Αντίθετα, ο Οργανισμός Ρυθμιστικού σπεύδει να διαβεβαιώσει ότι οι επικείμενες ρυθμίσεις δεν θα δημιουργήσουν τέτοια προβλήματα, ωστόσο, μία επιχείρηση εγκατεστημένη σε χώρο, όπου προβλέπεται αλλαγή χρήσης γης, δεν θα μπορεί να επεκταθεί περαιτέρω, ούτε να προβεί σε αλλαγή αντικειμένου.
Το ζήτημα που έχει ανακύψει είναι σύνθετο και φυσικά και οι δύο πλευρές υπεραμύνονται της επιχειρηματολογίας τους που βασίζεται σε λογικοφανή στοιχεία. Είναι σαφές ότι ανάπτυξη χωρίς χωροταξικό σχεδιασμό δεν μπορεί να υπάρξει. Μόνον που ο δεύτερος, κατά τεκμήριο, τουλάχιστον, στις αναπτυγμένες χώρες, προηγείται της πρώτης. Αλλιώς κινδυνεύει να καταστεί γράμμα κενό και παραπέμπει σε τριτοκοσμικές πρακτικές.
Παρόμοιο σχέδιο
Δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται απόπειρα να εφαρμοσθεί Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου στην περιοχή. Παρόμοιο σχέδιο είχε κατατεθεί και κατά την περίοδο 1987-1990, αλλά ποτέ δεν κυρώθηκε, ούτε φυσικά ίσχυσε. Ο Οργανισμός Ρυθμιστικού, με βάση μελέτη που προηγήθηκε, κατέληξε σε ένα κείμενο για τη δημιουργία Ζώνης Οικιστικού Ελέγχου, που περικλείεται, μεταξύ του δήμου Καλλιθέας, της Σίνδου και του Καλοχωρίου, του Σέιχ Σου και των παρυφών του αεροδρομίου «Μακεδονία». Αυτό το σχέδιο, το οποίο, κατά την άποψη του ΕΒΕΘ προετοιμάσθηκε χωρίς να υφίσταται Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού, στάλθηκε στους φορείς της πόλης για να εκφράσουν την άποψή τους. Ηδη, έχουν συγκεντρωθεί οι θέσεις τους και στο αμέσως επόμενο στάδιο προετοιμάζεται η εισήγηση των αρμόδιων υπηρεσιών του Οργανισμού προς την Εκτελεστική Επιτροπή του οργάνου, η οποία (εισήγηση) πιθανόν να περιλαμβάνει και ορισμένες τροποποιήσεις, εφόσον κριθούν επαρκώς αιτιολογημένες οι αντιρρήσεις που υποβλήθηκαν.
Η εισήγηση αυτή, όπως είπε στην Οικονομική «Κ» ο υπεύθυνος του Τομέα Χωροταξικού Σχεδιασμού του Οργανισμού Ρυθμιστικού Φάνης Ματίκας, θα είναι έτοιμη περί τα τέλη Ιανουαρίου, αρχές Φεβρουαρίου. Στη συνέχεια, θα συνεδριάσει η Εκτελεστική Επιτροπή για να καταλήξει στο τελικό Σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος, το οποίο θα αποσταλεί στο νομοπαρασκευαστικό τμήμα του ΥΠΕΧΩΔΕ για τα περαιτέρω. Ο κ. Ματίκας υποστήριξε ότι είναι αναγκαίος για την ανάπτυξη της πόλης ο καθορισμός χρήσεων γης και διαβεβαίωσε ότι θα υπάρξουν μεταβατικές διατάξεις για τις επιχειρήσεις, οι οποίες δεν πρόκειται να υποχρεωθούν σε κλείσιμο, ακόμη κι αν αλλάξει η χρήση γης, όπου είναι εγκατεστημένες. Βέβαια, δεν θα μπορούν να πραγματοποιήσουν πλέον καμία περαιτέρω επέκταση.
Η άποψη του ΕΒΕΘ
Αντίθετα, ο πρόεδρος του ΕΒΕΘ Δημ. Μπακατσέλος εκτιμά ότι το προτεινόμενο σχέδιο με τους συνοδευτικούς χάρτες δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη οικονομικές και κοινωνικές παραμέτρους και κινδυνεύει είτε να προκαλέσει σοβαρή υπονόμευση της οικονομικής δραστηριότητας και της κοινωνικής ζωής είτε να παραμείνει εντελώς ανεφάρμοστο συντηρώντας μια σειρά νομικών ενεργειών με εντελώς απρόβλεπτη έκβαση.
Την άποψη αυτή στηρίζει το ΕΒΕΘ στους εξής λόγους.
1. Οι μεταβατικές διατάξεις του σχεδίου δεν εξασφαλίζουν την επαρκή προστασία για τις ήδη λειτουργούσες επιχειρήσεις, διότι ανά πάσα στιγμή οι άδειές τους θα είναι εκτεθειμένες στον κίνδυνο είτε να μην ανανεωθούν από τη διοίκηση είτε να ακυρωθούν με πρωτοβουλία οιουδήποτε με έννομο συμφέρον. Για του λόγου την αλήθεια παρατίθεται το παράδειγμα βιοτεχνίας επεξεργασίας ξηρών καρπών στην Εύβοια, με ιπποδύναμη μόλις 115 ΗΡ, η οποία αναγκάσθηκε να κλείσει έπειτα από προσφυγή ιδιοκτήτη παρακείμενης εξοχικής κατοικίας, ο οποίος πέτυχε να εκδοθεί απόφαση από το ΣτΕ που έκρινε ότι «δεν είναι νόμιμη η εγκατάσταση βιομηχανίας ή βιοτεχνίας σε περιοχή που δεν έχει αναγνωρισθεί με διοικητική πράξη ως κατάλληλη για την ανάπτυξη βιομηχανικής ή βιοτεχνικής δραστηριότητος». Η δικαστική αυτή κρίση οδήγησε στην ακύρωση των αποφάσεων του νομάρχη για την ανανέωση της έγκρισης περιβαλλοντικών όρων και της άδειας λειτουργίας της συγκεκριμένης επιχείρησης, σε μια περιοχή που δεν έχει ούτε ΖΟΕ ούτε ρυθμιστικό, χωροταξικό ή πολεοδομικό σχέδιο. Ο ίδιος φόβος εκφράζεται και για την περιοχή της Θεσσαλονίκης, με προφανείς συνέπειες στην ανεργία. Υπό το φως της νομολογίας του ΣτΕ και των θέσεών του κατά την επεξεργασία των σχεδίων Π.Δ. οι μεταβατικές διατάξεις του υπό συζήτηση σχεδίου δεν πρόκειται να τύχουν θετικής γνωμοδότησης από το ΣτΕ. Επιπλέον, δεν προβλέπονται εναλλακτικές λύσεις ή κίνητρα μετεγκατάστασης.
2. Ο καθορισμός χρήσεων γης θα έχει επιπτώσεις στην αγορά γης και ιδιαίτερα στις αξίες των ακινήτων.
3. Το σχέδιο δεν συνοδεύεται από επαρκή μελέτη των κυκλοφοριακών επιπτώσεων που θα επιφέρει ο συγκεκριμένος καθορισμός χρήσεων γης λόγω της αύξησης του πληθυσμού, των κυκλοφορούντων οχημάτων και των αναγκών μετακίνησης εντός του πολεοδομικού συγκροτήματος.
4. Η ανελαστικότητα στα καθεστώτα χρήσεως γης σε συνδυασμό με τους παραπάνω παράγοντες διαταράσσει το επενδυτικό κλίμα και αντί να προσελκυσθούν επενδύσεις το αποτέλεσμα θα είναι ακριβώς το αντίθετο.
Το ΕΒΕΘ τάσσεται κατηγορηματικά υπέρ της ανάκλησης του σχεδίου, στο σύνολό του και διατυπώνει την άποψη ότι ο κύριος παράγοντας επιτυχίας των επιχειρούμενων αναπλάσεων είναι η πραγματοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων και η αξιοποίηση των ισχυρών χαρακτηριστικών της περιοχής.
«Η ανάπλαση μέσω της χωροθέτησης χρήσεως γης απαιτεί μια πιο σφαιρική προσέγγιση, τη συναίνεση των ενδιαφερομένων και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις δυνάμεις και τις ρυθμίσεις της αγοράς» τονίζει ο κ. Μπακατσέλος. «Η προσπάθεια επιβολής μόνον με διοικητικές πράξεις καταλήγει συνήθως σε αντίθετα αποτελέσματα».
