Στην κατάρριψη ενός μύθου και την επιβεβαίωση μιας αλήθειας συμβάλλει η μελέτη που εκπονήθηκε από το ΣΒΒΕ, το Μακεδονικό Ινστιτούτο Εργασίας του ΕΚΘ, το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και τρεις ιδιωτικές εταιρείες, με τη χρηματοδότηση του υπουργείου Ανάπτυξης. Αφορά τον προσανατολισμό των παρεμβάσεων σε σχέση με την απασχόληση στον τομέα της μεταποίησης και των υπηρεσιών στο νομό Θεσσαλονίκης και έγινε σε δείγμα 1.113 επιχειρήσεων της περιοχής.
Ενα από τα δύο σημαντικά συμπεράσματα που προκύπτουν είναι το γεγονός ότι βαθαίνει αντί να μειώνεται ο δυϊσμός που έχει επισημανθεί εδώ και πολλά χρόνια στην ελληνική οικονομία, με την ύπαρξη των μεγάλων, από τη μία πλευρά, εταιρειών, που εκσυγχρονίζονται και είναι ανταγωνιστικές. Στον αντίποδα βρίσκονται οι μικρές επιχειρήσεις -οι περισσότερες μάλιστα εξαιρετικά μικρές- οι οποίες προσπαθούν να επιβιώσουν «λάθρα» στηριζόμενες σε φθηνό εργατικό δυναμικό, στην εκτεταμένη παραοικονομία και σε σειρά άλλων παρατυπιών. Το δεύτερο συμπέρασμα αφορά το μύθο ότι οι μικρές και οι MME είναι αυτές που δημιουργούν απασχόληση και κατά πολλούς είναι αυτές που αποδεικνύουν ένα δυναμισμό. Σύμφωνα με τη μελέτη, τον όποιο δυναμισμό που υπάρχει σήμερα στις ελληνικές επιχειρήσεις επιδεικνύουν οι μεγάλες εταιρείες, αν και αναγνωρίζεται με σαφήνεια ότι με άλλου είδους πολιτικές η κατάσταση θα μπορούσε να αλλάξει ακόμη και δραστικά.
Ενδιαφέρουσες είναι οι τάσεις που καταγράφονται στην απασχόληση στον τομέα της μεταποίησης και επιλεγμένους κλάδους στον τριτογενή τομέα στη Θεσσαλονίκη κατά την τελευταία 5ετία. Στη μεταποίηση η απασχόληση παρουσιάζει τάσεις μείωσης, ενώ αντίθετα, αυξάνεται στο εμπόριο και κυρίως στις υπηρεσίες. Οπως εκτιμούν οι εργοδοτικοί φορείς που συμμετείχαν στην έρευνα, η τάση της μείωσης της απασχόλησης στη μεταποίηση θα συνεχισθεί μεσοπρόθεσμα και είναι εμφανής τόσο στις μεγάλες όσο και στις μικρές επιχειρήσεις, για διαφορετικούς όμως λόγους. Στις μεγάλες επιχειρήσεις η μείωση οφείλεται κυρίως στον εκσυγχρονισμό τους, την υποκατάσταση ανειδίκευτης ή χαμηλά ειδικευμένης εργασίας από μηχανήματα, λόγω της εισαγωγής αυτοματισμών στην παραγωγική διαδικασία, ενώ, αντίθετα, η μείωση στις μικρές έχει να κάνει κυρίως με τη διακοπή της λειτουργίας τους, επειδή έδειξαν αδυναμία προσαρμογής στα νέα δεδομένα του ανταγωνισμού.
Σε ό,τι αφορά την ανεργία, που αυξήθηκε από 7,2% σε 13,1% στο πολεοδομικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης από το 1990 έως το 2000 και από 6,4% σε 11,7% στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, πλήττει κυρίως τους ανειδίκευτους εργαζόμενους.
Ενδιαφέρουσες απόψεις προκύπτουν και για τη συμβολή των οικονομικών μεταναστών στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Οι συλλογικοί φορείς των εργοδοτών εκτιμούν ότι είναι θετική, ενώ αντίθετα κρίνεται αρνητική στο μικρεμπόριο, καθώς δημιουργεί αθέμιτο ανταγωνισμό. Το 24% των επιχειρήσεων του δείγματος αποδεικνύεται ότι απασχολεί αλλοδαπούς εργαζόμενους που προέρχονται στην πλειοψηφία τους από τη Βαλκανική. H συμβολή των οικονομικών μεταναστών στη βιομηχανία δεν θεωρείται σημαντική, επειδή απασχολούνται μόνο σε βοηθητικές θέσεις εκτός της παραγωγικής διαδικασίας, ενώ στον τομέα της πληροφορικής στη Βόρεια Ελλάδα αποκαλύπτεται ότι μετανάστες από τη Βαλκανική με υψηλή εξειδίκευση προσφέρουν υπηρεσίες υψηλού επιπέδου ως εξωτερικοί συνεργάτες έναντι μειωμένου κόστους. Εμπορικές επιχειρήσεις, από την άλλη, απασχολούν μετανάστες ως ξενόγλωσσους πωλητές για να εξυπηρετούν την πελατεία από τις βαλκανικές χώρες.
Από την έρευνα προκύπτει ότι υπάρχει μια θετική συσχέτιση μεταξύ της μεταβολής της απασχόλησης και του κύκλου εργασιών. Το μεγαλύτερο ποσοστό των επιχειρήσεων με τη χαμηλότερη απασχόληση έχουν το χαμηλότερο κύκλο εργασιών, ενώ ο μεγάλος τζίρος φέρνει και περισσότερες θέσεις εργασίας. Στο διάστημα 1997-2000 υπήρξε αύξηση της απασχόλησης στις επιχειρήσεις του δείγματος κατά 3.043 άτομα, που συνιστά έναν ρυθμό μεταβολής 16,8%. H αύξηση αυτή παρουσιάσθηκε σε πολλούς κλάδους του δείγματος, με τους υψηλότερους ρυθμούς αύξησης να εμφανίζουν οι κλάδοι πληροφορικής, τα ορυχεία και λατομεία, η παραγωγή προϊόντων καπνού, το consulting και το έτοιμο ένδυμα. Υψηλούς αρνητικούς ρυθμούς μεταβολής έχουν οι κλάδοι τεχνικών δοκιμών και αναλύσεων, λυμάτων και απορριμμάτων και χαρτιού.
Η μελέτη παρουσιάσθηκε το προηγούμενο Σάββατο, σε εκδήλωση που διοργάνωσε ο ΣΒΒΕ, με στόχο την ανάληψη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών για την κάλυψη του κενού που έχει εντοπισθεί σε θέματα σύνδεσης της αγοράς εργασίας με τους μηχανισμούς εκπαίδευσης και κατάρτισης.
– Οταν ο αριθμός μητρώου λήγει σε 1 και 2, Παρασκευή 19/4.
