Στην καταστρατήγηση της σύμβασης που υπογράφηκε πριν από δύο έτη για την υλοποίηση της στρατηγικής επένδυσης των ΕΛ.ΠΕ. στην ΠΓΔΜ φαίνεται ότι έχει προχωρήσει μονομερώς η κυβέρνηση των Σκοπίων. Στο πλαίσιο της σύμβασης (State Performance Guarrantee) είχε συμφωνηθεί, μετά την εξαγορά της ΟΚΤΑ από τα ΕΛ.ΠΕ., η απελευθέρωση της τοπικής αγοράς πετρελαιοειδών να ισχύσει από το 2004. Αίφνης, στις αρχές του θέρους η κρατική εμπορική εταιρεία Μακ Πετρόλ έλαβε την άδεια εισαγωγών πετρελαιοειδών, όταν τις ανάγκες της τοπικής αγοράς υπερκάλυπτε η ΟΚΤΑ, ενώ εντός του 2002 αναμένεται να λειτουργήσει και ο αγωγός μεταφοράς αργού πετρελαίου Θεσσαλονίκης – Σκοπίων για την παροχέτευση μεγαλύτερων ποσοτήτων που θα διύλιζε το διυλιστήριο της ΟΚΤΑ.
Η εξέλιξη αυτή, που αποτελεί κυριολεκτικά κεραυνό εν αιθρία για τα συμφέροντα του ελληνικού ομίλου στην περιοχή – σημειωτέον καλύπτουν το 50% των ελληνικών επενδεδυμένων κεφαλαίων στην ΠΓΔΜ- δημιουργεί σοβαρότατα προβλήματα στην ΟΚΤΑ, που ελέγχεται κατά 69% από τα ΕΛ.ΠΕ. Ηδη, το διυλιστήριο της εταιρείας έχει αναγκασθεί να προχωρήσει στη μείωση των ποσοτήτων που διυλίζει, καθώς η Μακ Πετρόλ εισάγει πολύ μεγάλες ποσότητες προϊόντων πετρελαίου από την Jet Oil του Κυρ. Μαμιδάκη, στο Καλοχώρι της Θεσσαλονίκης. Ταυτόχρονα, διαγράφεται ο κίνδυνος ουσιαστικής ακύρωσης της λειτουργίας του πετρελαιαγωγού, που ενώ επρόκειτο να λειτουργήσει στις αρχές του 2002, τώρα η έναρξη λειτουργίας του μετατίθεται τουλάχιστον κατά έξι μήνες, προφανώς για ευνόητους λόγους. Το ζήτημα πλέον έχει αναχθεί σε πολιτικό και ήδη ανέλαβε τη διαχείρισή του το υπουργείο Εξωτερικών. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι κατά τη συνάντηση του υπουργού Γ. Παπανδρέου με τον πρωθυπουργό της ΠΓΔΜ Λιούπτσκο Γκεοργκιέφσκι, στις 20 Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη, ήταν παρών και ο πρόεδρος των ΕΛ.ΠΕ. Ελ. Τζέλλας. Ηδη, σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες της «Οικονομικής K», γίνεται σοβαρή προσπάθεια να διευθετηθεί σύντομα το θέμα με τη γείτονα χώρα, η οποία σε ένα χρόνο οδηγείται εκ νέου σε εκλογές, έχοντας ήδη σοβαρά εσωτερικά προβλήματα.
Και «διαπλοκή»
Το πρόβλημα αμφισβήτησης των προθέσεων ελληνικών επενδυτικών πρωτοβουλιών στα Σκόπια δεν είναι καινούργιο. Λαμβάνει, ωστόσο, τώρα χαρακτήρα πολιτικό, όταν μάλιστα στο διοικητικό συμβούλιο της κρατικής Μακ Πετρόλ συμμετέχει ο αντιπρόεδρος του κυβερνητικού συνασπισμού των Σκοπίων Στόγιαν Αντοφ, ενώ κατά μία πληροφορία η εταιρεία εκπροσωπεί και αλβανικά συμφέροντα. Σήμερα η Μακ Πετρόλ ελέγχει τα 120 από τα 200 συνολικά πρατήρια της ΠΓΔΜ, ενώ ο ελληνικός όμιλος διαθέτει 2 πρατήρια εμπορίας και είναι ζήτημα αν ελέγχει το σύνολο των εναπομεινάντων 80. Σχεδίαζε μάλιστα να προχωρήσει και στη δημιουργία δικτύου 30 πρατηρίων, καθώς και σε σημαντικές επενδύσεις εκσυγχρονισμού του διυλιστηρίου της ΟΚΤΑ. Αποκαλυπτικές των προθέσεων της Μακ Πετρόλ είναι οι ποσότητες πετρελαιοειδών που εισήγαγε μόλις σε διάστημα 40 ημερών, όταν η άδεια που εξασφάλισε της δίδει τη δυνατότητα να καλύπτει μόνον το 20% των ετήσιων αναγκών της. Οι εισαγωγές όμως που έχει πραγματοποιήσει μέχρι σήμερα υπερβαίνουν κατά πολύ τη συγκεκριμένη ποσόστωση. Ενδεικτικά, από τα τέλη Αυγούστου έως τις 3 Οκτωβρίου είχε εισαγάγει στα Σκόπια από την Jet Oil συνολικά 8.400 τόννους diesel, βενζίνες σούπερ και αμόλυβδη, καθώς και πετρέλαιο θέρμανσης. Η ΟΚΤΑ εισάγει από τη Θεσσαλονίκη περί τους 250.000 τόννους ετησίως προϊόντα για την κάλυψη μιας αγοράς που δεν υπερβαίνει το 1 εκατ. τόννους ετησίως, ενώ παράλληλα διαθέτει το 20% της παραγωγής της για εξαγωγές στο Κοσσυφοπέδιο.
Δικαστική εμπλοκή
Σε αυτό το νέο σκηνικό που δημιουργείται δύο γεγονότα πρέπει να επισημανθούν επειδή έχουν ιδιαίτερη σημασία. Εκκρεμεί μεταξύ Jet Oil και ΟΚΤΑ στα βρετανικά διαστήρια δικαστική διαμάχη, μετά τη λύση της συνεργασίας τους και την εξαγορά της δεύτερης από τα ΕΛ.ΠΕ. Είναι τυχαίο άραγε το γεγονός ότι η κρατική Μακ Πετρόλ βρήκε πρόθυμο συνεργάτη τη Jet Oil για τις εισαγωγές πετρελαιοειδών; Το δεύτερο γεγονός έχει να κάνει με την αγωγή που κατέθεσε σε δικαστήριο των Σκοπίων η ΟΚΤΑ για την έναρξη πτωχευτικής διαδικασίας της Μακ Πετρόλ, καθώς η τελευταία αδυνατεί να καταβάλει τα χρέη της προς την πρώτη που αγγίζουν το 1 εκατ. δολάρια. Σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες της «Οικονομικής K», αυτή τη στιγμή η όλη διαδικασία είναι σε εξέλιξη, καθώς η ΟΚΤΑ δεν προτίθεται να περιμένει αενάως να εισπράξει τα οφειλόμενα. Οπως διαμηνύεται αρμοδίως, αν η Μακ Πετρόλ δεν δείξει άμεσα πρακτική διάθεση αποπληρωμής των χρεών της προς την ΟΚΤΑ, τότε η τελευταία θα επιμείνει στην αγωγή της και θα οδηγήσει σε εκκαθάριση τη Μακ Πετρόλ.
Ολα λοιπόν τα ζητήματα είναι ανοιχτά αυτήν τη στιγμή, με την ελληνική πλευρά να επιμένει ανυποχώρητα στη διευθέτηση του προβλήματος, αναγνωρίζοντας παράλληλα και την ιδιαιτερότητα της πολιτικής κατάστασης της ΠΓΔΜ και της γενικότερης κατάστασης στην ευρύτερη περιοχή. Αυτό όμως δεν θα την εμποδίσει, όπως υπογραμμίζεται αρμοδίως, να προβεί σε κάθε νόμιμη ενέργεια για την προστασία των ελληνικών συμφερόντων.
Στη διεύρυνση των υποχρεώσεων των ασφαλισμένων έναντι της εταιρείας κατά τρόπο που μπορεί να φτάσει μέχρι και τον περιορισμό της αποζημίωσης, η Ενωση Ασφαλιστικών Εταιρειών υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται για ουσιώδεις ρυθμίσεις, αφού σύμφωνα με την άποψη αυτή είναι δύσκολο να αποδειχθεί στο δικαστήριο ότι ο ασφαλισμένος έδρασε από βαριά αμέλεια, πρόθεση ή δόλο. Αντίθετα, από την πλευρά των καταναλωτών, σημειώνεται ότι η εισαχθείσα διάταξη αποτελεί θωράκιση των ασφαλιστικών έναντι των κακόπιστων ασφαλισμένων και σημειώνουν ότι η συνυπευθυνότητα του ασφαλισμένου αποτελεί από την πλευρά τους το σημείο συμβιβασμού για τον εξορθολογισμό των εξαιρέσεων που ίσχυαν μέχρι σήμερα.
