Σε κρίσιμο σημείο έχουν φθάσει οι διμερείς διαπραγματεύσεις Βρυξελλών – Ουάσιγκτον σχετικά με την αμφιλεγόμενη Διατλαντική Συμφωνία Εμπορίου και Επενδύσεων (ΤΤΙΡ): στόχος της συμφωνίας, η μείωση των δασμών και των άλλων εμποδίων στις συναλλαγές, η ενοποίηση των ρυθμιστικών πλαισίων και η άρση των διακρίσεων στις επενδύσεις. Παράλληλα, ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ και ο αντικαγκελάριος της Γερμανίας, Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, αποστασιοποιούνται και εκφράζουν τις αντιρρήσεις τους γι’ αυτήν.
Επίσης, ειδικά μετά τη διαρροή εγγράφων από τις διαπραγματεύσεις, τα οποία δημοσιοποίησε η Greenpeace, περιβαλλοντικές και καταναλωτικές οργανώσεις, καθώς και εκατομμύρια Ευρωπαίοι διαμαρτύρονται έντονα και ζητούν να μην υπογραφεί η ΤΤΙΡ. Διατείνονται πως θα είναι καταστροφική για τους ανθρώπους, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τις τοπικές οικονομίες και το περιβάλλον.
Οξυμένα πνεύματα
Η Κομισιόν διεμήνυσε πως εάν δεν αλλάξουν στάση οι ΗΠΑ και δεν ανταποκριθούν στις προσπάθειες της Ευρώπης, η ΤΤΙΡ δεν θα κλείσει, προτού αποχωρήσει από τον Λευκό Οίκο ο Μπαράκ Ομπάμα τον Ιανουάριο του 2017. Θρυαλλίδα της αντίδρασής της ήταν επιστολή του Αμερικανού πρέσβη στην Ε.Ε., Αντονι Γκάρντνερ, για το ότι ο αρμόδιος Ευρωπαίος επίτροπος Γεωργίας, Φιλ Χόγκαν, δημοσιοποίησε τις αντιρρήσεις του σε ένα ευαίσθητο θέμα όπως τα αγροτικά. Ο κ. Χόγκαν είχε απορρίψει τους ισχυρισμούς ότι το εμπόριο αγροτικών προϊόντων μεταξύ Ε.Ε. – ΗΠΑ είναι μη ισορροπημένο, τονίζοντας τα εξής: «Η Ε.Ε. εξάγει υψηλής επεξεργασίας και ποιότητας προϊόντα, τα οποία δεν μπορούν εύκολα να υποκατασταθούν, επειδή αυτά επιλέγουν οι καταναλωτές, ενώ τα αμερικανικά προϊόντα ως εμπορεύματα με συγκεκριμένες προδιαγραφές μπορούν. Οι εξαγωγές κρασιού και οινοπνευματωδών από τις χώρες-μέλη της Ε.Ε. στις ΗΠΑ καθιστούν θετικό το εμπορικό ισοζύγιο».
Η εξέλιξη αυτή, όπως αναφέρει σε άρθρο του ο ιστότoπος www.politico.eu, φανερώνει ότι στην ουσία οι δύο πλευρές έχουν ακινητοποιηθεί ενώπιον δυσεπίλυτων ζητημάτων και αποδίδει ο ένας την ευθύνη στον άλλον, ενώ δέχονται ασφυκτικές πιέσεις από τα πανίσχυρα λόμπι των γεωργών και των κτηνοτρόφων τους. Οι Αμερικανοί, διά στόματος του πρέσβη τους στις Βρυξέλλες, διαμαρτύρονται για τους δασμούς της Ε.Ε., οι οποίοι είναι υπερτριπλάσιοι από εκείνους στις ΗΠΑ, ενώ τα υπόλοιπα εμπόδια σε επίπεδο ρυθμιστικού πλαισίου έχουν δραστικά ελαττώσει τις σημαντικότερες των εξαγωγών τους. Οι Βρυξέλλες προσάπτουν στις ΗΠΑ ότι δεν δεσμεύονται σε μείζονα ζητήματα, όπως το σύστημα γεωγραφικής ένδειξης, το οποίο, λόγου χάριν, περιορίζει αποκλειστικά τη χρήση του όρου «σαμπάνια» σε συγκεκριμένες παραγωγικές περιοχές της Ευρωπαϊκής Ενωσης – το συγκεκριμένο θέμα θα επιφέρει δυνητικά σημαντικές βλάβες και στα ελληνικά προϊόντα. Επιπλέον, δεν φαίνεται να αναγνωρίζουν οι ΗΠΑ το δικαίωμα κάθε χώρας στην Ε.Ε. να αρνηθεί την καλλιέργεια μεταλλαγμένων ειδών.
Μυστικότητα
Οπως επισημαίνει η Greenpeace, οι συζητήσεις για τη Διατλαντική Συμφωνία διεξάγονται σε πλήρη μυστικότητα, χωρίς να υπόκεινται σε έλεγχο από τους εκπροσώπους των πολιτών – κάτι τέτοιο είναι αντιδημοκρατικό και δεν μπορεί να ευνοεί τα συμφέροντά τους. Συν τοις άλλοις, ένα από τα ζητούμενα της Διατλαντικής Συμφωνίας είναι η εναρμόνιση των ρυθμιστικών πλαισίων Ε.Ε. και ΗΠΑ, ενώ δίνει δυσανάλογη ισχύ στους επιχειρηματικούς ομίλους να επηρεάζουν το εκάστοτε ρυθμιστικό πλαίσιο, αποδυναμώνοντας θεμελιωδώς τον ρόλο των κυβερνήσεων.
Σύμφωνα με το BBC, επιστήμονες και 170 ευρωπαϊκές οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών επισημαίνουν πως κάτι τέτοιο είναι αντιδημοκρατικό, ενώ η «ρυθμιστική εναρμόνιση» Ε.Ε. – ΗΠΑ θα σημάνει «υποβάθμιση» για την Ε.Ε. Βάσει όσων διέρρευσαν από τις διαπραγματεύσεις, δεν φαίνεται άλλος τρόπος γεφύρωσης των διαφορών, χωρίς η Ε.Ε. να υποχωρήσει στα κεκτημένα της για την περιβαλλοντική προστασία, τη δημόσια υγεία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Εξίσου προβληματικές είναι οι ρήτρες ISDS, που επιτρέπουν στους επενδυτές να προσφεύγουν στη δικαιοσύνη εναντίον κυβερνήσεων, εάν κρίνουν πως παραβιάζονται τα συμπεφωνηθέντα. Εάν μία κυβέρνηση, λόγου χάριν, αποφασίσει να αναθεωρήσει σύμβαση για κρατικές προμήθειες με ιδιώτες, γιατί βλάπτει το δημόσιο συμφέρον, το πιθανότερο είναι να βρεθεί κατηγορουμένη.
