Η εποχή των μηδενικών επιτοκίων δανεισμού φτάνει στο τέλος της, καθώς η Αμερικανική Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Fed) φαίνεται αποφασισμένη να αρχίσει να τα αυξάνει μέχρι το τέλος του έτους. Αναμένεται να ακολουθήσει με μικρή καθυστέρηση η Τράπεζα της Αγγλίας διαμορφώνοντας έναν κόσμο όπου ΗΠΑ και Βρετανία αρχίζουν να σκληραίνουν τη νομισματική τους πολιτική, ενώ Ευρωζώνη και Ιαπωνία θα βρίσκονται ακόμη στην αρχή της χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής μέσω της μαζικής αγοράς ομολόγων.
Μείωση ανεργίας
Μιλώντας την Τετάρτη στο αμερικανικό Κογκρέσο, η πρόεδρος της Fed Τζάνετ Γέλεν δήλωσε για πρώτη φορά με τόση σαφήνεια ότι θα αρχίσει να αυξάνει τα επιτόκια δανεισμού μέχρι το τέλος του 2015. Τα στοιχεία που επιτρέπουν την αύξηση των επιτοκίων δανεισμού είναι, κατά την κ. Γέλεν, η βελτίωση της αγοράς εργασίας και η προσδοκία ότι ο πληθωρισμός θα αρχίσει να πλησιάζει τον στόχο του 2%. Ωστόσο η κ. Γέλεν τόνισε ιδιαιτέρως ότι δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία η χρονική στιγμή που θα αυξηθούν τα επιτόκια δανεισμού. Αυτά θα παραμείνουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα «για αρκετό χρονικό διάστημα μετά την πρώτη αύξηση», διαβεβαίωσε η κ. Γέλεν τους Αμερικανούς βουλευτές αλλά και τις αγορές. «Αν εξελιχθεί η αμερικανική οικονομία όπως περιμένουμε, τότε είναι πιθανό ότι οι οικονομικές συνθήκες θα καταστήσουν αρμόζουσα την αύξηση (των επιτοκίων δανεισμού) κάποια στιγμή εντός του έτους», είπε η κ. Γέλεν την Τετάρτη, σχεδόν έναν χρόνο μετά τη λήξη του τρίτου προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης (QE). Οι βασικοί παράγοντες που επιτρέπουν στην κ. Γέλεν να αυξήσει τα επιτόκια δανεισμού είναι η υποχώρηση της ανεργίας στο 5,3% τον Ιούνιο, η μείωση των μακροχρόνια ανέργων αλλά και η ανοδική τάση που αρχίζουν τα εμφανίζουν τα αμερικανικά ημερομίσθια έπειτα από πολλά χρόνια στασιμότητας.
Ο δεύτερος παράγοντας είναι το επίπεδο του πληθωρισμού. Η ονομαστική τιμή του παραμένει πολύ κάτω από τον στόχο του 2%, ωστόσο ο λεγόμενος δομικός πληθωρισμός τον οποίον παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή η Fed διαμορφώθηκε στο 1,7% τον Μάιο. Στον δομικό πληθωρισμό δεν υπολογίζονται οι τιμές της ενέργειας και των τροφίμων οι οποίες είναι ευμετάβλητες. Βέβαια ακόμη και έτσι ο δομικός πληθωρισμός απέχει αρκετά από τον στόχο του 2%. Μάλιστα η ενίσχυση του δολαρίου που προκαλείται ακριβώς από την αναμενόμενη αύξηση των επιτοκίων δανεισμού αναμένεται να ασκήσει πτωτική πίεση προς τον πληθωρισμό, διότι θα γίνουν φθηνότερες οι εισαγωγές. Ισως οι Αμερικανοί τραπεζίτες να έχουν αρχίσει να ανησυχούν σοβαρά ότι τα σχεδόν μηδενικά επιτόκια δανεισμού πρόκειται να δημιουργήσουν «φούσκες» στην αμερικανική οικονομία. Ισως και να υποκύπτουν στις πολύ ισχυρές πολιτικές πιέσεις που ασκούνται, κυρίως από τους Ρεπουμπλικανούς, ώστε να αυξηθούν τα επιτόκια δανεισμού, κίνηση που γενικά ευνοεί τους πιστωτές.
Τι περιμένει η Wall Street
Οι περισσότεροι αναλυτές της Wall Street θεωρούν ότι ο Σεπτέμβριος είναι ο πιθανότερος μήνας για την πρώτη αύξηση των αμερικανικών επιτοκίων δανεισμού από το 2006. Ακόμη σημαντικότερη είναι η εκτίμηση ότι η αύξηση θα γίνει πολύ σταδιακά ώστε η αύξηση του κόστους του χρήματος να μην προκαλέσει προβλήματα στην αμερικανική οικονομία. Σύμφωνα με το επικρατέστερο σενάριο, θα μπορούσαν να υπάρξουν δύο αυξήσεις επιτοκίων εντός του 2015. Τα αμερικανικά επιτόκια βρίσκονται στο ιστορικά χαμηλό επίπεδο του 0%-0,25% από τον Δεκέμβριο του 2008 όταν η Fed προσπαθούσε με κάθε μέσο να αντιμετωπίσει την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση που προκάλεσε η κατάρρευση της αμερικανικής αγοράς ακινήτων και η χρεοκοπία της Lehman Brothers.
Η Fed προηγείται, η BoE ακολουθεί
Η Ιστορία δείχνει ότι η Τράπεζα της Αγγλίας σχεδόν πάντοτε ακολουθεί την αμερικανική Fed, ενώ θα πρέπει να λάβει υπόψη της και την πίεση που αναμένεται να αντιμετωπίσει η βρετανική οικονομία εξαιτίας της αβεβαιότητας που προκαλεί το δημοψήφισμα για την παραμονή ή όχι στην Ε.Ε. Και στην περίπτωση της Βρετανίας, η ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια ήταν υψηλότερη σε σχέση με της Ευρωζώνης και παράλληλα η ανεργία έχει υποχωρήσει στο 5,6% στη διάρκεια του πρώτου τριμήνου. Ωστόσο ο ονομαστικός πληθωρισμός βρίσκεται στο 0%, δηλαδή πολύ κάτω από τον στόχο του 2%. Ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Μαρκ, Κάρνεϊ μιλώντας την περασμένη Τρίτη σε επιτροπή της Βουλής των Κοινοτήτων, είπε ότι νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα πρέπει να αρχίσουν να προετοιμάζονται για την πρώτη αύξηση των βρετανικών επιτοκίων δανεισμού που παραμένουν στο επίπεδο του 0,5% τα τελευταία έξι χρόνια. «Πλησιάζει πιο κοντά το σημείο όπου τα επιτόκια δανεισμού ίσως να αρχίσουν να αυξάνονται», είπε ο κ. Κάρνεϊ.
