Το φάντασμα του αποπληθωρισμού πλανάται επάνω από την Ευρώπη, όπως δείχνουν οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2015.
Οκτώ ευρωπαϊκές χώρες αναμένεται να δουν φέτος τις τιμές να μειώνονται σε ετήσια βάση, από πέντε πέρυσι. Αποπληθωρισμό αναμένεται να έχει και η Ελβετία μετά την απόφαση της κεντρικής της τράπεζας να εγκαταλείψει τη σταθερή ισοτιμία με το ευρώ, που οδήγησε σε σημαντική ανατίμηση του ελβετικού φράγκου. Ακόμη και αν ο αποπληθωρισμός δεν εξελιχθεί σε δίνη ύφεσης-αποπληθωρισμού, παρ’ όλα αυτά απειλεί τα δημοσιονομικά στοιχεία των χωρών με υψηλό δημόσιο χρέος. Ισως δεν υπάρχει καλύτερη απόδειξη για την αποτυχία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να ανταποκριθεί στη μοναδική εντολή που της έχει δοθεί, δηλαδή να διατηρεί τις τιμές στην Ευρωζώνη κοντά στο 2%, από τις προβλέψεις που εξέδωσε την Πέμπτη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η Κομισιόν προβλέπει ότι τέσσερις χώρες της Ευρωζώνης και τρεις της Ε.Ε. που δεν έχουν ως νόμισμα το ευρώ θα έχουν το 2015 αρνητικό πληθωρισμό σε ετήσια βάση. Πρόκειται για τις Ισπανία, Βουλγαρία, Ελλάδα, Ιταλία, Σλοβενία, Κροατία και Πολωνία. Συνολικά η Ευρωζώνη προβλέπεται να εμφανίσει αρνητικό πληθωρισμό της τάξεως του 0,1% το 2015, ενώ ελπίζεται ότι θα ανακάμψει στο 1,3% το 2016 χάρη στην πολιτική της ποσοτικής χαλάρωσης που εγκαινίασε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στις 22 Ιανουαρίου. Ακόμη όμως και αν ο πληθωρισμός όντως αυξηθεί στο 1,3%, πάλι θα απέχει σημαντικά από τον στόχο του «κάτω, αλλά κοντά στο 2%» που έχει η ΕΚΤ. Ο αποπληθωρισμός απειλεί να αλλάξει αρνητικά τη δυναμική του χρέους, διότι αυξάνει την ονομαστική τιμή του. Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως σε χώρες με υψηλό ποσοστό δημοσίου χρέους όπως η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία. Η όγδοη χώρα που αναμένεται να έχει αρνητικό πληθωρισμό στην Ευρώπη είναι η Ελβετία.
Η λιτότητα και η Γερμανία
Η Ευρωζώνη (και γενικότερα η Ε.Ε.) φλερτάρει ήδη από το 2014 με το φάντασμα του αποπληθωρισμού, δεδομένου ότι πέρυσι ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε μόλις στο 0,4%, με πέντε χώρες να καταγράφουν αρνητικό πληθωρισμό: Ελλάδα (-1,4%), Ισπανία (-0,2%), Κύπρο (-0,3%), Πορτογαλία (-0,2%) και Σλοβακία (-0,1%). Ο αποπληθωρισμός που πλήττει την Ευρωζώνη οφείλεται κατά κύριο λόγο στην πολιτική λιτότητας, που έχει περιορίσει τη ζήτηση. Ωστόσο, τους τελευταίους μήνες η κατάσταση επιδεινώθηκε από την κατάρρευση των τιμών του πετρελαίου κατά σχεδόν 50% σε σχέση με τον περασμένο Ιούνιο. Η εξασθένηση του ευρώ λειτουργεί ως αντίρροπη δύναμη, αφού ακριβαίνει τις εισαγωγές, εξέλιξη που αναμένεται να ενισχύσει τον πληθωρισμό. Θεωρητικά οι χαμηλοί ρυθμοί πληθωρισμού ευνοούν τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, που προσπαθούν να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητά τους έναντι της Γερμανίας. Ομως, η προσπάθειά τους γίνεται απείρως πιο δύσκολη από το γεγονός ότι η Γερμανία δεν ανταποκρίνεται στη δέσμευση που έχει αναλάβει στο πλαίσιο της Ευρωζώνης, να διατηρεί τον πληθωρισμό κοντά στο 2%. Το 2014 ο πληθωρισμός στη Γερμανία διαμορφώθηκε μόλις στο 0,8% και φέτος αναμένεται να υποχωρήσει στο 0,1%. Το 2016 προβλέπεται ότι θα ενισχυθεί στο 1,1%, δηλαδή και πάλι θα απέχει σημαντικά από τον στόχο. Το γεγονός αναγκάζει τις υπόλοιπες χώρες να βυθιστούν ακόμη περισσότερο στον αποπληθωρισμό, στην προσπάθειά τους να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους.
