Το χλιαρό ενδιαφέρον των τραπεζών της Ευρωζώνης στη χθεσινή δημοπρασία φθηνών δανείων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) καθιστά αναπόφευκτη, κατά την κρίση αναλυτών, την υιοθέτηση των πολυσυζητημένων μέτρων ποσοτικής χαλάρωσης (QE) και ειδικότερα των επίμαχων αγορών κρατικών ομολόγων από την ευρωτράπεζα με την επέκταση των ισολογισμών της.
Στη χθεσινή δημοπρασία δανείων (TLTROs) με σταθερό επιτόκιο 0,15% για μια τριετία, οι τράπεζες ζήτησαν μόνον 130 δισ. ευρώ. Από την έναρξη του προγράμματος των TLTROs στις 18 Σεπτεμβρίου, οι τράπεζες της Ευρωζώνης έχουν δανειστεί μόνον 212 δισ. ευρώ από τα 400 δισ. ευρώ που ήλπιζε ο κ. Ντράγκι ότι θα δανείζονταν. Βασικός λόγος αυτής της χαμηλής ανταπόκρισης είναι πως, σε αντίθεση με τα αντίστοιχα προγράμματα της ΕΚΤ στα τέλη του 2011 και το πρώτο τρίμηνο του 2012, οι τράπεζες δεν μπορούσαν εύκολα αυτή τη φορά να «σταθμεύσουν» αυτά τα κεφάλαια. Η ΕΚΤ είχε θέσει συγκεκριμένες προϋποθέσεις για να υποχρεωθούν να τα αξιοποιήσουν ως δάνεια στην πραγματική οικονομία. Σε ένα περιβάλλον, όμως, χαμηλής ανάπτυξης, χαμηλού πληθωρισμού και υψηλής ανεργίας με πολιτική διχογνωμία μεταξύ των κρατών-μελών για την πορεία της δημοσιονομικής πολιτικής, η προσφορά και ζήτηση δανείων είναι, τουλάχιστον, συντηρητική.
Ο επικεφαλής της γερμανικής κεντρικής τράπεζας (Bundesbank), Γενς Βάιντμαν, και ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, αντιστέκονται στην προοπτική αγοράς κρατικών ομολόγων, υποστηρίζοντας πως κάτι τέτοιο αποτελεί έμμεση κρατική ενίσχυση που δεν προβλέπεται στο καταστατικό της ευρωτράπεζας. Πληροφορίες της Die Zeit αποκάλυψαν ότι ο πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, επικοινώνησε τηλεφωνικώς με τον κ. Σόιμπλε μετά τη συνεδρίαση της ευρωτράπεζας στις 4 Δεκεμβρίου. Τότε ο κ. Βάιντμαν είχε διαφωνήσει με τοποθέτηση που επέλεξε ο κ. Ντράγκι και άλλα μέλη του διοικητικού συμβουλίου για τη συνέντευξη Τύπου μετά τη συνεδρίαση ότι η ΕΚΤ «επιδιώκει» -αντί της ηπιότερης διατύπωσης «αναμένει»- την αύξηση του ισολογισμού κατά ένα τρισ. ευρώ.
Αναλυτές της αγοράς πιστεύουν, πάντως, πως ποτέ δεν ήταν τόσο ισχυρές οι πιθανότητες για την υιοθέτηση μέτρων ποσοτικής χαλάρωσης (QE), ιδιαίτερα όταν η πτώση των τιμών επιδεινώνεται από τον έναν μήνα στον άλλο και τα εργαλεία που έχει ήδη υιοθετήσει η ΕΚΤ δεν μπορούν να αντιστρέψουν τη διολίσθησή τους. Η μεγάλη υποχώρηση των τιμών από «επίπεδα κοντά στο 2%», που είναι το ζητούμενο σύμφωνα με το καταστατικό της ΕΚΤ, είναι το ισχυρό αντεπιχείρημα του κ. Ντράγκι, απέναντι στην άρνηση των κ. Βάιντμαν και Σόιμπλε για την εφαρμογή μέτρων ποσοτικής χαλάρωσης. Ιδιαίτερα όταν κάθε άλλο μέσο για την ενίσχυση της ρευστότητας στο διατραπεζικό σύστημα και κατ’ επέκταση στον δανεισμό επιχειρήσεων και νοικοκυριών δεν έχει αποφέρει υπαρκτά αποτελέσματα.
Ο κ. Ντράγκι έχει δηλώσει πως είναι ο ορατός ο κίνδυνος αποπληθωρισμού στην Ευρωζώνη, υποσχόμενος πως εάν συνεχιστεί η πτώση των τιμών θα πρέπει να εφαρμοστούν αντισυμβατικά μέτρα. Χθες, ανακοινώθηκε πτώση του δομικού πληθωρισμού στη Γαλλία, τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στην Ευρωζώνη μετά τη Γερμανία, κατά 0,2% τον Νοέμβριο σε σχέση με έναν χρόνο πριν.
Εφόσον η επέκταση των ισολογισμών της ΕΚΤ με τη χορήγηση φθηνών δανείων δεν αποφέρει αποτελέσματα, δεδομένου και ότι οι τράπεζες έχουν αποπληρώσει τα προηγούμενα δάνεια που έλαβαν το 2011-12, ο κ. Ντράγκι θα πρέπει να πείσει τη Γερμανία πως εξαντλούνται σοβαρά τα περιθώρια επιλογής. Χθες, πάντως, η άποψη του επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Εσθονίας, Αρντο Χάνσεν, αντήχησε την αμετακίνητη θέση της Γερμανίας παρά την επικίνδυνη πτώση του πληθωρισμού. Δήλωσε πως οι αγορές κρατικών ομολόγων είναι ένα παράτολμο βήμα με ελάχιστα οφέλη.
