«Οι παίκτες» και «Οι τρεις σωματοφύλακες», «Μία ομάδα, ένα όνειρο» ήταν ορισμένα από τα ονόματα που έδιναν διαπραγματευτές έξι εκ των μεγαλύτερων τραπεζών του κόσμου στις κλειστές ομάδες που σχημάτιζαν ώστε να κλέβουν τους πελάτες τους και να χειραγωγούν την αγορά συναλλάγματος. Χθες οι αμερικανικές, βρετανικές και ελβετικές κανονιστικές αρχές επέβαλαν πρόστιμα συνολικού ύψους 3,46 δισ. ευρώ στις τράπεζες UBS, Citi, JPMorgan, RBS, HSBC και Bank of America.
Οι διάφορες ομάδες υπαλλήλων από τις έξι τράπεζες λειτουργούσαν ως καρτέλ με στόχο να χειραγωγούν την τιμή spot ξένων νομισμάτων και ουσιαστικά να κλέβουν τους ίδιους τους πελάτες τους, καταρρακώνοντας κάθε σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ πελάτη και τράπεζας. Οι dealers των τραπεζών χρησιμοποιούσαν ιδιωτικά chat rooms στο Ιντερνετ, όπου αποκάλυπταν ο ένας στον άλλον εμπιστευτικές πληροφορίες για τα νομίσματα, την ποσότητα που ήθελαν να αγοράσουν ή να πωλήσουν οι πελάτες τους και σε ποια τιμή. Με αυτές τις πληροφορίες επιχειρούσαν να χειραγωγήσουν την τιμή αναφοράς που καθοριζόταν κάθε ημέρα και διασφάλιζαν ότι η τιμή στην οποία θα πωλούσε κάθε τράπεζα ένα συγκεκριμένο νόμισμα σε έναν πελάτη της ήταν υψηλότερη από τη μέση τιμή στην οποία είχαν αγοράσει το νόμισμα. Μια επιτυχημένη συναλλαγή επέτρεψε σε υπαλλήλους της HSBC να αποκομίσουν κέρδος 130.000 ευρώ πουλώντας στερλίνες και αγοράζοντας δολάρια.
Σε άλλη περίπτωση, οι υπάλληλοι της UBS αποκόμισαν κέρδος 412.000 ευρώ πουλώντας ευρώ και αγοράζοντας δολάρια. Τα συγχαρητήρια ακολουθούσαν πολύ γρήγορα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η βρετανική κανονιστική αρχή FCA. «Αυτό ήταν… μπαίνουμε νωρίς, επηρεάζουμε (την τιμή), την καθορίζουμε και τη σπρώχνουμε (στον πελάτη)», λέει ένας υπάλληλος. «Καλή δουλειά, κύριοι… σας βγάζω το καπέλο», λέει ένα άλλο μήνυμα και «μην ανακατεύεστε με το νόμισμά μας» ένα τρίτο. «Το σκίσαμε», λέει ένας υπάλληλος αναφερόμενος σε επιτυχημένη και κερδοφόρο συναλλαγή, ενώ ένα άλλο μήνυμα περιγράφει τη συμπεριφορά αυτών των υπαλλήλων: «Εγειρε πίσω στην καρέκλα… πόδια πάνω στο γραφείο… ανακοινώνοντας στους συνεργάτες του… γι’ αυτό παίρνω το μπόνους». Ναι, το μπόνους ήταν η ανταμοιβή επειδή έκλεβε τον πελάτη του. Και βέβαια η νοοτροπία της ομερτά: «Δεν θέλω οι άλλοι ηλίθιοι στην αγορά να το μάθουν (σχετικά με τις πληροφορίες που αντάλλασσαν τα μέλη της ομάδας) και όχι μόνο αυτό, αλλά (κάποιος τρίτος) θα μας προστατεύσει όπως προστατεύουμε ο ένας τον άλλο», αναφέρει άλλο μήνυμα. «Δεν είναι αυτό το τέλος της ιστορίας. Οι εμπλεκόμενοι θα αντιμετωπίσουν τις συνέπειες», δήλωσε χθες ο Μάρτιν Γουίτλεϊ, επικεφαλής της FCA.
Οι εμπλεκόμενες τράπεζες εξέδωσαν ανακοινώσεις όπου απολογούνται για τη χειραγώγηση της αγοράς συναλλάγματος με ημερήσιο τζίρο ύψους 4,26 τρισ. ευρώ και υποστηρίζοντας ότι στην υπόθεση εμπλέκονταν λίγοι υπάλληλοί τους που ντρόπιασαν τις τράπεζες. Στην πραγματικότητα, η χειραγώγηση των διαφόρων αγορών, όπως του Libor που αποκαλύφθηκε το 2013 και της αγοράς συναλλάγματος τώρα, φαίνεται ότι ήταν σχεδόν κοινό μυστικό στο City του Λονδίνου. Ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν πως τα πρόστιμα που έχουν επιβληθεί για παράνομες πράξεις που διαπράχθηκαν την περίοδο 2008-2013 είναι μάλλον μικρά σε σύγκριση με το μέγεθος της παρανομίας. Βέβαια, η ιστορία δεν τελειώνει εδώ, καθώς τόσο οι τράπεζες όσο και οι εμπλεκόμενοι υπάλληλοί τους είναι πολύ πιθανό ότι θα αντιμετωπίσουν κατηγορίες για διάπραξη ποινικών αδικημάτων αλλά και αγωγές από πελάτες τους. Αρκετές δεκάδες στελέχη έχουν ήδη απολυθεί από τις τράπεζες σε σχέση με την υπόθεση το διάστημα των 13 μηνών που διήρκεσε η διερεύνηση της υπόθεσης από τις Αρχές, ενώ η βρετανική υπηρεσία σοβαρού οικονομικού εγκλήματος ετοιμάζεται να ασκήσει ποινική δίωξη κατά των εικαζόμενων εγκεφάλων πίσω από τη χειραγώγηση. Περίπου το 40% των συναλλαγών της παγκόσμιας αγοράς συναλλάγματος γίνεται μέσω του Λονδίνου. Μέχρι πρόσφατα, οι Αρχές πίστευαν ότι είναι αδύνατο να χειραγωγηθεί μια αγορά με ημερήσιο τζίρο 4,26 τρισ. ευρώ. Αποδείχτηκε ότι έκαναν λάθος και ότι αδράνησαν αδικαιολόγητα.
