Συνεχίστηκε και χθες η αναταραχή στις αγορές των ευρωπαϊκών ομολόγων και σε μικρότερο βαθμό στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια, εξαιτίας μιας σειράς ανησυχητικών παραγόντων. Αρκετοί αναλυτές απέδωσαν τη σημαντική αύξηση που σημείωσε η απόδοση όλων των ευρωπαϊκών κρατικών ομολόγων, κυρίως της λεγόμενης περιφέρειας, στην πολιτική αβεβαιότητα που επικρατεί στην Ελλάδα και στη βούληση της ελληνικής κυβέρνησης να βγει από το Μνημόνιο στα τέλη του έτους. Μπορεί αυτός να ήταν ο καταλύτης, όμως τα βαθύτερα αίτια είναι πάντοτε σημαντικότερα.
Τις τελευταίες εβδομάδες διαψεύστηκαν πλήρως οι ελπίδες για την ανάκαμψη της Ευρωζώνης, καθώς ακόμη και η ατμομηχανή της, δηλαδή η γερμανική οικονομία, φαίνεται να προσβάλλεται από τη γενικότερη αδυναμία. Η σύγκρουση στο εσωτερικό της Ευρωζώνης σχετικά με την ακολουθούμενη οικονομική πολιτική εντείνεται, με Γερμανία από τη μια και Γαλλία-Ιταλία από την άλλη να ετοιμάζονται για ανοιχτή σύγκρουση τις επόμενες εβδομάδες. Η αντιπαράθεση των τριών κάνει τις αγορές να αμφιβάλλουν κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα είναι σε θέση να εφαρμόσει την πολιτική νομισματικής χαλάρωσης που έχει ανακοινώσει.
Ειδικά η διάψευση των ελπίδων για πιθανή ποσοτική χαλάρωση από την ΕΚΤ τους επόμενους μήνες θα πλήξει σκληρά τα κρατικά ομόλογα της λεγόμενης περιφέρειας. Επιπλέον, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε τον Σεπτέμβριο μόλις στο 0,3%, ενώ τα μέτρα που πήρε πρόσφατα η ΕΚΤ (στοχευμένα δάνεια, αγορές τιτλοποιημένων δανείων και καλυμμένων ομολόγων, αρνητικά επιτόκια δανεισμού για τράπεζες) προς το παρόν δεν έχουν αποδώσει τα αναμενόμενα, αφού ούτε ο τραπεζικός δανεισμός έχει ενισχυθεί ούτε οι επενδύσεις ούτε η κατανάλωση ούτε φυσικά ο πληθωρισμός. Μια περίοδος παρατεταμένης στασιμότητας ή επιστροφής στην ύφεση, σε συνδυασμό με πολύ χαμηλό πληθωρισμό ή και αποπληθωρισμό, θα αποτελέσει μεγαλύτερο πρόβλημα για την περιφέρεια και είναι μαθηματικώς βέβαιο ότι θα επιδεινώσει τη δυναμική του χρέους πολλών κρατών από την Ελλάδα και την Ιταλία μέχρι την Ισπανία, την Πορτογαλία, ακόμη και τη Γαλλία.
Ο συνδυασμός οικονομικής αδυναμίας και πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ευρωζώνη αποτελεί, δικαιολογημένα, καλό λόγο ώστε οι αγορές να αναζητήσουν καταφύγιο σε ασφαλείς επενδύσεις όπως τα γερμανικά και τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα, η αξία των οποίων έχει ενισχυθεί σημαντικά από την αρχή της εβδομάδας με την απόδοσή τους να υποχωρεί. Χθες ήταν η πρώτη ημέρα που και άλλα κρατικά ομόλογα, εκτός από τα ελληνικά και τα πορτογαλικά, δέχτηκαν ισχυρές πιέσεις, με αποτέλεσμα να αυξηθεί η απόδοσή τους. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι η απόδοση του γαλλικού δεκαετούς ομολόγου αυξήθηκε από το 1,135% την Τετάρτη στο 1,252% χθες. Παρόμοια ήταν η άνοδος της απόδοσης του ιταλικού δεκαετούς ομολόγου που αυξήθηκε κατά 15 μονάδες βάσης στο 2,549%. Η απόδοση του αντίστοιχου ισπανικού ομολόγου αυξήθηκε κατά 10 μονάδες βάσης στο 2,19%, ενώ του πορτογαλικού κατά 21 μονάδες βάσης στο 3,51%. Το δε γερμανικό διαμορφώθηκε στο 0,82% από 0,76% την Τετάρτη. Τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια περιόρισαν τις αρχικές τους απώλειες, με τον FTSEurofirst 300 να κλείνει με πτώση 0,5% ενώ νωρίτερα έχανε μέχρι και 2,9%.
Τα μεγάλο ερώτημα των επόμενων εβδομάδων είναι αν θα υπάρξει συμφωνία μεταξύ Μέρκελ και Ολάντ, κάτι που θα επιτρέψει στην ΕΚΤ να προχωρήσει στον «μεγάλο συμβιβασμό» με τις κυβερνήσεις, δηλαδή να στηρίξει αποφασιστικότερα την οικονομία με αντάλλαγμα την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων. Ακόμη σημαντικότερο είναι αν θα αντέξει η μαγεία της διαβεβαίωσης του Μάριο Ντράγκι ότι θα κάνει «ό,τι χρειαστεί» ώστε να προστατεύσει το ευρώ, φράση που απέτρεψε τη διάλυση της Ευρωζώνης το 2012.
