Αν και έχουν την τάση να υπολογίζουν τα πάντα, οι οικονομολόγοι είναι παράλογα αισιόδοξοι για τη δυνατότητα της ανθρωπότητας να έχει όση ευημερία θέλει. Αν εκφράσετε ανησυχία για τις επιπτώσεις της υπερβολικής ανάπτυξης στα οικοσυστήματα του πλανήτη, θα σπεύσουν να σας απαντήσουν πως δεν κατανοείτε τι σημαίνει ανάπτυξη.
Για παράδειγμα, ο κάτοχος Νομπέλ Οικονομίας Πολ Κρούγκμαν επιπλήττει ορισμένες κατηγορίες επιστημόνων ότι θεωρούν πως η ανάπτυξη είναι «απλώς μια διαδικασία αύξησης της παραγωγής». Δεν είναι σε θέση να εκτιμήσουν, υποστηρίζει, πως η ανάπτυξη έχει σχέση με την καινοτομία και την επιλογή ποιων τεχνολογιών και πόρων θα χρησιμοποιηθούν. Οι οικονομολόγοι έχουν δίκιο να υποστηρίζουν ότι η ανάπτυξη δεν απαιτεί απαραιτήτως περισσότερη μόλυνση ή περισσότερη αποψίλωση των δασών ακόμη και αν όλα αυτά ισχύουν σήμερα. Οι άνθρωποι έχουν τη δυνατότητα να μαθαίνουν και θα μπορούσαμε να ανακαλύψουμε τρόπους προκειμένου να έχουμε στο μέλλον διαφορετική ανάπτυξη.
Ομως αυτό δεν ισχύει για την ενέργεια. Η ανάπτυξη αναπόφευκτα αφορά την αύξηση της παραγωγής, ή της μεταποίησης, ή των μεταφορών, ή της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, ή της προσφοράς νομικών υπηρεσιών. Ολες αυτές οι δραστηριότητες προϋποθέτουν την κατανάλωση ενέργειας. Σταδιακά επιτυγχάνουμε μια πιο αποτελεσματική χρήση της ενέργειας: τα τελευταία στοιχεία καταδεικνύουν πως οι ΗΠΑ έχουν περιορίσει στο ήμισυ την κατανάλωση ενέργειας ανά δολάριο του ΑΕΠ σε σύγκριση με πριν από 30 χρόνια. Και πάλι, όμως, το συνολικό ποσό ενέργειας που καταναλώνουμε αυξάνεται καθημερινά.
Τα στοιχεία από 200 και πλέον χώρες από το 1980 έως το 2003 καταδεικνύουν ότι κατά μέσον όρο η χρήση ενέργειας αυξάνεται περίπου 70% κάθε φορά που διπλασιάζεται το ΑΕΠ. Η διαπίστωση αυτή συνάδει με άλλα πράγματα που έχουμε διδαχθεί από τη βιολογία. Οι μεγαλύτεροι οργανισμοί κατά κανόνα χρησιμοποιούν την ενέργεια πιο αποτελεσματικά από τους μικρούς. Ωστόσο χρησιμοποιούν συνολικά περισσότερη ενέργεια. Το ίδιο ισχύει και για τις πόλεις.
Δεν έχω δει ώς τώρα έναν οικονομολόγο να παρουσιάζει ένα συνεκτικό επιχείρημα ως προς το πώς μπορούν οι άνθρωποι να απελευθερωθούν από αυτούς τους φυσικούς περιορισμούς. Οι συνήθεις οικονομικές θεωρίες ούτε που εξετάζουν το πώς σχετίζεται η ενέργεια με την ανάπτυξη, την οποία αντιμετωπίζουν ως το αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης ανάμεσα στο κεφάλαιο και στην εργασία.
Γιατί, όμως, έχει σημασία η χρήση διαρκώς περισσότερης ενέργειας; Σίγουρα επειδή μεταφράζεται άμεσα σε όλα τα κακά που προσπαθούμε να σταματήσουμε, τη μόλυνση, την καταστροφή των δασών, την εξαφάνιση των φυσικών μας βιοτόπων, την κάλυψη του πλανήτη με ένα διαρκώς πυκνότερο δίκτυο δρόμων. Η χρήση που κάνουμε στην ενέργεια, είτε εσκεμμένα είτε κατά λάθος, καταλήγει πάντα να αλλοιώνει το περιβάλλον υπό τη μία ή την άλλη έννοια.
Επιπλέον, υπάρχει το θέμα της κλιματικής αλλαγής. Ακόμη κι αν ενεργοποιηθούμε για να περιορίσουμε σύντομα τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, δεν θα πρόκειται για μακρόπνοη λύση. Αν η κατανάλωση ενέργειας ακολουθήσει την ιστορική της πορεία, κάπου γύρω στο 2150 η θερμότητα που θα προκαλείται από αυτήν αναπόφευκτα θα ανεβάζει τη θερμοκρασία του πλανήτη τόσο όσο το κάνουν σήμερα οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Θα έχουμε ένα καινούργιο πρόβλημα φαινομένου του θερμοκηπίου. Δεν είμαι σίγουρος περί του πώς οι οικονομολόγοι έχασαν την επαφή με τους νόμους της φύσης και τη βιολογία. Ισως στο τέλος εγκαταλείψουμε τον πλανήτη και ζήσουμε ανάμεσα στα αστέρια, δραπετεύοντας από τα όρια της δικής μας Γης. Αν, όμως, δεν έχουμε τέτοια όνειρα, τα φυσικά όρια της ανάπτυξης ισχύουν για εμάς όσο ισχύουν για μια αποικία βακτηρίων που αναπτύσσεται σε ένα βάζο ζαχαρόνερο.
