Κάλλιο αργά παρά ποτέ. Παρά τις μυριάδες εμποδίων σε πολιτικό, νομικό και χρηματοπιστωτικό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δεσμεύτηκε φέτος ότι θα αρχίσει να τυπώνει χρήμα, αρκετά χρόνια αφού έχουν προηγηθεί οι κεντρικές τράπεζες των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Ιαπωνίας.
Αυτή είναι η άποψη των οικονομολόγων στη γαλλική τράπεζα BNP Paribas, καταλήγοντας στην εκτίμηση ότι η ΕΚΤ θα ακολουθήσει τελικά αυτήν την οδό, χρησιμοποιώντας το τελευταίο όπλο που έχει μείνει στο οπλοστάσιό της για να καταπολεμήσει τον δράκο του αποπληθωρισμού και να οδηγήσει τις εύθραυστες οικονομίες της Ευρωζώνης μακριά από την ύφεση μια για πάντα.
Οπως αναφέρει η BNP Paribas, οι αγορές ομολόγων είναι πλέον απαραίτητες για να αντεπεξέλθει η ΕΚΤ στην αποστολή της, που δεν είναι άλλη από τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αιφνιδιάζει συστηματικά διότι ακολουθεί μια σταθερή πτωτική πορεία από τον ένα μήνα στον άλλο, μειώνοντας την απόστασή του από τον αποπληθωρισμό. Η εφαρμογή μιας συμβατικής νομισματικής πολιτικής δεν επαρκεί για να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για τη σταθερότητα των τιμών. Οπότε η ΕΚΤ θα πρέπει να ακολουθήσει τα βήματα των άλλων κεντρικών τραπεζών που προχώρησαν σε μια μεγάλη επέκταση των ισολογισμών τους μέσω μιας πολιτικής ποσοτικής χαλάρωσης. Ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ευρωζώνη κυμαίνεται στο 0,7%, ένα ποσοστό που απέχει αρκετά από τον στόχο της ΕΚΤ να είναι «χαμηλότερα αλλά κοντά στο 2% μεσοπρόθεσμα». Η BNP Paribas προβλέπει ότι θα παραμείνει σε αυτά τα επίπεδα, ενώ η αμερικανική Goldman Sachs εκτιμά ότι μέχρι τον Μάρτιο θα έχει υποχωρήσει στο 0,4%. Σ’ ένα τέτοιο περιβάλλον, η BNP Paribas υπολογίζει ότι στην πρώτη φάση του προγράμματος χαλάρωσης, η ΕΚΤ θα αγοράσει ομόλογα από 300 έως 500 δισ. ευρώ. Τα μέτρα αυτά αναμένεται να εφαρμοστούν το δεύτερο εξάμηνο και θα αφορούν εταιρικά και κρατικά ομόλογα. Η επίδραση στις αγορές θα είναι σημαντική. Κατ’ αρχάς, αναμένεται να υποχωρήσουν οι αποδόσεις στα ισπανικά και τα ιταλικά ομόλογα κατά 50 με 60 μονάδες βάσης, ανοίγοντας τον δρόμο για μια ακόμη μεγαλύτερη πτώση του κόστους δανεισμού.
Η BNP Paribas αναγνωρίζει πως υπάρχουν αντεπιχειρήματα σε αυτές τις εκτιμήσεις. Πρώτα απ’ όλα μια απόφαση τόσο ριζοσπαστική θα πρέπει να ληφθεί απ’ όλα τα 24 μέλη του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ. Είναι μια περίπλοκη υπόθεση. Επίσης έχει καλλιεργηθεί η πεποίθηση πως μια πολιτική ποσοτικής χαλάρωσης δεν θα έχει μεγάλη επίδραση στην Ευρωζώνη.
Επιπροσθέτως υπάρχουν και νομικά εμπόδια που περιστρέφονται γύρω από το εάν τα μέτρα ποσοτικής χαλάρωσης υπερβαίνουν ή όχι τα αυστηρά όρια του καταστατικού της ΕΚΤ. Μέσα στον Φεβρουάριο, το συνταγματικό δικαστήριο της Γερμανίας παρέπεμψε το ζήτημα για τη νομιμότητα ή μη του προγράμματος αγοράς ομολόγων (ΟΜΤ) στο ευρωπαϊκό δικαστήριο. Σε αυτό το σημείο, ωστόσο, η BNP Paribas επισημαίνει ότι η ΕΚΤ θα μπορεί να προχωρήσει σε αγορές ομολόγων ακόμη και εάν το ΟΜΤ δεν μπορεί να τεθεί σε λειτουργία. Από το ξέσπασμα της κρίσης μέχρι σήμερα φαίνεται ότι η Ζώνη του Ευρώ έχει τη δυνατότητα να προσαρμόζεται την τελευταία στιγμή, δεσμευόμενη να «κάνει τα αδύνατα δυνατά» για να σώσει το ευρώ όπως είχε πει ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι τον Ιούλιο του 2012. Το ζήτημα είναι εάν είναι πολύ αργά για να εφαρμοστούν μέτρα ποσοτικής χαλάρωσης.
Μεγάλα κομμάτια της Ευρωζώνης έχουν παραλύσει από την υψηλή ανεργία, τα υπέρογκα χρέη και την αδύναμη ζήτηση. Σε κάθε περίπτωση, μια πολιτική ποσοτικής χαλάρωσης θα είναι μεγάλο στοίχημα. Αλλά η ΕΚΤ δεν κρατά πολλά χαρτιά οπότε ίσως είναι ένα στοίχημα που θα πρέπει να πάρει.
