Πολλά διακυβεύονται στη διαδικασία εξυγίανσης του τραπεζικού συστήματος των χωρών της Ευρωζώνης, όπου τον εποπτικό ρόλο διαδραματίζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Μέχρι στιγμής, πάντως, είναι ενθαρρυντική η πρόοδος που έχει σημειωθεί. Εντούτοις, χρειάζεται να διασαφηνισθούν ορισμένα σημεία, ώστε να διασφαλισθεί ότι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα αποκαθαρθούν και θα μπορούν να στηρίξουν την εύθραυστη ανάκαμψη της Ευρωζώνης. Η ΕΚΤ βρίσκεται εν μέσω της αποκαλούμενης διεξοδικής αξιολόγησης των ευρωπαϊκών τραπεζών. Αυτό εμπεριέχει δύο στοιχεία: μία εξέταση της ποιότητας των περιουσιακών τους στοιχείων, για να κριθεί εάν τα δάνεια και τα άλλα περιουσιακά στοιχεία στον ισολογισμό τους έχoυν ορθώς αξιολογηθεί, και ένα τεστ αντοχής, το οποίο θα δοκιμάσει τις αντοχές τους σε συνθήκες δριμείας οικονομικής κάμψης. Οι τράπεζες για να περάσουν τη δοκιμασία θα πρέπει να κατατάσσονται με κριτήριο την κεφαλαιακή τους επάρκεια στη βαθμίδα Tier 1, ένα κριτήριο σχετικό με τη ρώμη του ισολογισμού τους. Στο καλό σενάριο, η αναλογία των κεφαλαίων προς τα σταθμισμένα έναντι κινδύνων περιουσιακά στοιχεία της τράπεζας θα πρέπει να φθάνει το 8% και στο κακό σενάριο το 5,5%. Η όλη δοκιμασία αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί έως τον Οκτώβριο, προτού η ΕΚΤ αναλάβει επισήμως από τις εθνικές αρχές τον εποπτικό της ρόλο.
Αυτό που όλοι ελπίζουν είναι ότι, τελικώς, οι επενδυτές θα πιστεύουν πως είναι ακριβή τα στοιχεία των τραπεζών στους ισολογισμούς τους, οπότε θα μπορούν χωρίς ιδιαίτερο προβληματισμό να τους δανείσουν κεφάλαια. Επιπλέον, πιο άνετα θα δανειοδοτεί η μία τράπεζα την άλλη. Καθώς η λειτουργία των διεθνών κεφαλαιαγορών αποκαταστάθηκε, οι τράπεζες θα έχουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στο να χορηγήσουν δάνεια σε εταιρείες και καταναλωτές, κινητοποιώντας την οικονομική δραστηριότητα. Αυτό ακριβώς συνέβη όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες, πριν από πέντε χρόνια, υπέβαλαν τα χρηματοπιστωτικά τους ιδρύματα σε αυστηρότατα τεστ αντοχής. Δυστυχώς, η Ευρωζώνη υπέβαλε τα δικά της χρηματοπιστωτικά τεστ, τα οποία ήταν ανούσια. Μέσω αυτών δόθηκαν πιστοποιητικά άκρας υγείας σε ιρλανδικές, ισπανικές και κυπριακές τράπεζες, οι οποίες λίγο αργότερα κατέρρευσαν.
Ωστόσο, υπάρχουν αρκετοί λόγοι για τους οποίους τα πράγματα μάλλον θα είναι διαφορετικά αυτήν τη φορά. Για αρχή, θα πρέπει να επισημανθεί πως πρόκειται για το πρώτο τεστ αντοχής το οποίο εποπτεύει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Οπότε γνωρίζει η ίδια ότι, εάν αυτή η δοκιμασία αποτύχει, τότε η δική της αξιοπιστία θα δεχθεί σοβαρότατο πλήγμα. Ακόμα περισσότερο, αυτή είναι η πρώτη φορά που η Ευρωζώνη θέτει σε δοκιμασία τις τράπεζες με κριτήριο την ποιότητα των περιουσιακών τους στοιχείων.
Επιπλέον, η ΕΚΤ χρησιμοποιεί πολυεθνικές ομάδες, ούτως ώστε να ελαχιστοποιήσει την πιθανότητα οι εθνικοί επόπτες να «κάνουν τα στραβά μάτια» σε τράπεζες της χώρας τους. Οσες τράπεζες αποτύχουν, δεν είναι απαραίτητο να προχωρήσουν σε αύξηση κεφαλαίου, εφόσον έχουν περάσει επιτυχώς την αξιολόγηση των περιουσιακών τους στοιχείων. Αντί της αύξησης, ίσως να δύνανται να αποκαταστήσουν τον ισολογισμό τους, πουλώντας περιουσιακά στοιχεία και συγκρατώντας κέρδη. Ωστόσο, ακόμη και αν χρειαστούν κεφάλαια, πολλές τράπεζες θα μπορούν να διαθέσουν μετοχές τους στις κεφαλαιαγορές. Οι συνθήκες έχουν βελτιωθεί κατά πολύ, εάν συγκριθούν με το αποκορύφωμα της κρίσης πριν από δύο χρόνια.
Φυσικά, κάποια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα είναι τόσο εξασθενημένα, ώστε να να αδυνατούν να εκδώσουν μετοχές. Αυτό δεν σημαίνει πως θα σπεύσουν προς διάσωσή τους οι κυβερνήσεις. Ισως αναγκάσουν τους δευτερεύοντες ομολογιούχους τους να μετατρέψουν τους τίτλους τους σε κεφάλαιο ή ίσως και να κλείσουν τις τράπεζες. Βέβαια, σε ορισμένες περιπτώσεις το να κλείσεις μια τράπεζα μπορεί να είναι πολύ παρακινδυνευμένο, γιατί η κυβέρνηση θα πρέπει να τη διασώσει. Μην περιμένετε, όμως, σωρεία διασώσεων. Ακόμα και η Ελλάδα, που μάλλον αποτελεί το σοβαρότερο πρόβλημα, διαθέτει ρευστό στο ταμείο διάσωσης των τραπεζών της. Θα αποδειχθεί δύσκολο για την ΕΚΤ να διαχειριστεί μια πιθανή αντίφαση και σύγκρουση μεταξύ του τι ωφελεί τις μεμονωμένες τράπεζες και τι ωφελεί τη μακροοικονομία.
