Ενδεχόμενη σοβαρή επιβράδυνση της κινεζικής οικονομίας θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες απειλές για την παγκόσμια οικονομία το 2014, και τα άσχημα στοιχεία για την κινεζική μεταποίηση που δημοσιεύθηκαν την περασμένη εβδομάδα ενέτειναν αυτές τις ανησυχίες. Και όμως. Τα πραγματικά σημαντικά νέα που έρχονται από το Πεκίνο δείχνουν κάτι τελείως αντίθετο: ο τραπεζικός δανεισμός στην Κίνα, αντί να επιβραδύνεται δραματικά όπως περίμεναν πολλοί οικονομολόγοι, επιταχύνθηκε τον Ιανουάριο με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων τεσσάρων ετών.
Γεγονός που σημαίνει ότι η Κίνα πιθανότατα δεν θ’ αποτελέσει τροχοπέδη στην παγκόσμια ανάπτυξη τους επόμενους μήνες και ότι επίσης οι προβλέψεις περί χρηματοπιστωτικής ασφυξίας στην Κίνα πιθανότατα θ’ αποδειχτούν λανθασμένες ή τουλάχιστον πρόωρες. Ωστόσο και οι ίδιες οι κινεζικές αρχές παραδέχονται ότι δεν είναι βιώσιμη μία πιστωτική επέκταση με ρυθμό διπλάσιο από τον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας. Η κυβέρνηση και η κεντρική τράπεζα θέλουν να περιορίσουν την πιστωτική επέκταση και ν’ αντικαταστήσουν το δίχως κανόνες, αδιαφανές, σκιώδες τραπεζικό σύστημα με στενά εποπτευόμενες και καλά κεφαλαιοποιημένες σύγχρονες τράπεζες.
Στην τρίτη ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος, τον προηγούμενο Νοέμβριο, ορίστηκαν με σαφήνεια οι τρεις προτεραιότητες της χώρας: Πρώτον, η κινεζική οικονομία θα πρέπει να μεταρρυθμιστεί ώστε να μη βασίζεται πλέον τόσο πολύ στις επενδύσεις σε υποδομές και στις εξαγωγές, αλλά στις ιδιωτικές επιχειρήσεις που αυξάνουν την ποιότητα και την ποσότητα των προσφερόμενων προϊόντων και υπηρεσιών. Δεύτερον, πρέπει να διασφαλιστεί ότι η μεταρρύθμιση της οικονομίας θα γίνει ομαλά χωρίς να υπάρξει ο κίνδυνος για σημαντική επιβράδυνση της οικονομίας, που θα μπορούσε ν’ απειλήσει το μονοπώλιο του Κ.Κ. στην εξουσία. Γι’ αυτό και παραμένει ο στόχος για ανάπτυξη 7,5% του ΑΕΠ. Τρίτος βασικός στόχος του Πεκίνου είναι η μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού συστήματος και ο περιορισμός της πιστωτικής επέκτασης. Το πρόβλημα, που Κινέζοι ηγέτες και οικονομολόγοι επί μακρόν δίσταζαν να αντιμετωπίσουν, είναι τι γίνεται αν οι τρεις προτεραιότητες έρχονται σε σύγκρουση. Τι θα γίνει αν η συγκράτηση της πιστωτικής επέκτασης προκαλέσει έντονη οικονομική επιβράδυνση; Ή αν ο περιορισμός του σκιώδους τραπεζικού συστήματος στερήσει από ιδιωτικές επιχειρήσεις τα κεφάλαια που χρειάζονται για ν’ αναπτυχθούν; Ή αν η επιθετική αναδιάρθρωση της βιομηχανίας είναι ασύμβατη με τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα; Τους τελευταίους μήνες οι απαντήσεις σε τέτοια ερωτήματα έχουν γίνει σαφέστερες. Αν και η κινεζική ηγεσία εξακολουθεί να επιδιώκει ειλικρινώς την επίτευξη και των τριών στόχων, πλέον παραδέχεται ότι η πρόοδος μπορεί να μην είναι ταυτόχρονη και στα τρία μέτωπα. Συνεπώς θα οριστούν προτεραιότητες και η μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού συστήματος αποδεικνύεται πως είναι λιγότερο σημαντική προτεραιότητα από τη βιομηχανική μεταρρύθμιση και τη διατήρηση αποδεκτού ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας. Οποτε είναι δυνατό η Κίνα θα κινείται και στα τρία μέτωπα. Οποτε όμως υπάρχει σοβαρή εμπλοκή, τότε θα επικρατεί η προτεραιότητα να διατηρηθεί ο ρυθμός ανάπτυξης.
Το ερώτημα είναι αν η Κίνα μπορεί να τα καταφέρει χωρίς να προκαλέσει χρηματοπιστωτική κρίση, όταν η αμερικανική κυβέρνηση επέτρεψε η χρεοκοπία μιας μεσαίας επενδυτικής τράπεζας να προκαλέσει τη μεγαλύτερη χρηματοπιστωτική κρίση της σύγχρονης ιστορίας. Η απάντηση στο προηγούμενο ερώτημα είναι σχεδόν μετά πάσης βεβαιότητος ότι η Κίνα έχει τα εργαλεία, αφού έχει την οικονομική ισχύ και 3,5 τρισ. δολάρια συναλλαγματικά αποθέματα, ώστε να εγγυηθεί για τα δάνεια όλων των τραπεζών και όλων των τοπικών κυβερνήσεων.
