Χρειάστηκε λιγότερο από μήνα για να ξεφουσκώσει η αισιοδοξία που επικρατούσε για την αμερικανική οικονομία στις αρχές του έτους. Τον Δεκέμβριο επιβραδύνθηκε ραγδαία ο ρυθμός δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας και παρέμεινε αναιμικός τον Ιανουάριο, καταδεικνύοντας, έτσι, πως υπάρχουν κι άλλα προβλήματα εκτός από τον κακό καιρό.
Το ποσοστό της ανεργίας, πάντως, υποδηλώνει κάτι πολύ πιο σημαντικό για τις μελλοντικές εξελίξεις στην οικονομία. Δεδομένου ότι η ανεργία υποχώρησε στο 6,6% τον Ιανουάριο από 7% τον Νοέμβριο, σύντομα ενδέχεται να διολισθήσει στο όριο του 6,5% που έχει θέσει η ομοσπονδιακή τράπεζα των ΗΠΑ (Federal Reserve) για να αρχίσει να εξετάζει μια αύξηση των επιτοκίων.
Ο αριθμός των ανέργων εδώ και αρκετό διάστημα στέλνει ένα παράξενα αισιόδοξο μήνυμα για την ανάκαμψη της Αμερικής. Και όμως η Fed και ανεξάρτητοι ερευνητές έχουν υποβαθμίσει τη σημασία του επειδή εκτιμούν πως δεν συνεπάγεται ότι οι επιχειρήσεις ζητούν περισσότερους υπαλλήλους, αλλά ότι παραμένει στάσιμος ο αριθμός εκείνων που αναζητούν εργασία προφανώς επειδή πολλοί άνεργοι αποκαρδιώνονται και σταματούν πλέον να ψάχνουν.
Στην παρθενική της ακρόαση ενώπιον του Κογκρέσου ως νέα πρόεδρος της Fed στις 11 Φεβρουαρίου, η Τζάνετ Γέλεν τόνισε πως η ανάκαμψη στην αγορά εργασίας «κάθε άλλο παρά έχει ολοκληρωθεί» και προειδοποίησε πως θα μελετήσει «πολλά άλλα πέραν του ποσοστού ανεργίας» για να αποφασίσει πότε θα μιλήσει για ανάρρωση της αγοράς εργασίας. Ωστόσο, τα τελευταία στοιχεία καταδεικνύουν πως το ποσοστό της ανεργίας δηλώνει κάτι σημαντικό: ότι η προσφορά εργασίας στην Αμερική μπορεί να παραμείνει μονίμως ατροφική. Αυτό σημαίνει πως σε αντίθεση με την επικρατούσα αντίληψη, η οικονομία κάνει χρήση των δυνατοτήτων της, του διαθέσιμου κεφαλαίου και του εργατικού της δυναμικού και επομένως υπάρχουν λιγότερες αποπληθωριστικές πιέσεις απ’ όσες έχει υποθέσει η Fed.
Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, πως η Fed πρέπει να αυξήσει τα επιτόκια τώρα, δεδομένου του πόσο χαμηλός είναι ο πληθωρισμός. Οπως, όμως, τονίζει ο Λιούις Αλεξάντερ της επενδυτικής Nomura Securities, αν επιταχυνθεί ο πληθωρισμός, «το θέμα τίθεται σε πρώτο και κεντρικό επίπεδο αμέσως». Η Fed θα μπορούσε ασφαλώς να αφήσει τον πληθωρισμό να επιταχυνθεί πάνω από τον στόχο προσβλέποντας σε περαιτέρω μείωση της ανεργίας. Η κ. Γέλεν ανέλαβε να υιοθετήσει τη στρατηγική αυτή που δίνει τη δυνατότητα για κάτι τέτοιο. Ισως, όμως, αναγκασθεί να δώσει μια μάχη εκ προοιμίου χαμένη.
Αδημοσίευτη μελέτη του Αλαν Κρούγκερ του πανεπιστημίου Princeton διαπιστώνει πως το 2010 κάθε μήνα εγκατέλειπε την προσπάθεια να βρει δουλειά περίπου το 18% των μακροχρόνια ανέργων. Εκτοτε το ποσοστό αυτό ανήλθε στο 24%.
Στο μεταξύ, το ποσοστό εκείνων που βρίσκουν δουλειά έχει μειωθεί στο 10% κάθε μήνα, ενώ η δουλειά που βρίσκουν είναι είτε μεταβατική είτε μερικής απασχόλησης. Αυτό σημαίνει πως κάθε μήνα που περνά όλο και περισσότεροι άνεργοι πλησιάζουν στο περιθώριο της αγοράς εργασίας και όχι στην επανένταξή τους σε αυτήν. Κάποια επιπλέον μέτρα τόνωσης της οικονομίας θα μπορούσαν να τους σώσουν πριν από λίγα χρόνια, αλλά σήμερα δεν θα προσέφεραν και πολλά. Οι ιθύνοντες που χαράσσουν πολιτική πρέπει να καταβάλουν πολύ περισσότερες προσπάθειες για να καταστήσουν εκ νέου απασχολήσιμους τους μακροχρόνια ανέργους. Ο Μπαράκ Ομπάμα κατόρθωσε πρόσφατα να πείσει αρκετές εκατοντάδες επιχειρήσεις να δεσμευθούν πως δεν θα έχουν μεροληπτική στάση εναντίον τους. Δυστυχώς, αυτό μάλλον δεν θα είναι ούτε κατά διάνοια αρκετό.
