Για μια μακρά περίοδο διαρκούς αστάθειας στη Μέση Ανατολή, παρά ένα σύντομο τέλος της κρίσης και των εντάσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, κάνει λόγο η Oxford Economics, εκτιμώντας πως η κυκλοφορία μέσω των Στενών του Ορμούζ θα είναι περιορισμένη για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οπως εκτιμά, για την επιστροφή στην κανονικότητα αυτό που θα χρειαστεί μπορεί να είναι ακόμη και η αλλαγή ηγεσίας στο Ιράν ή/και στις ΗΠΑ.
«Δεδομένης της βαθιάς δυσπιστίας και της απροθυμίας και των δύο πλευρών να κάνουν σημαντικές παραχωρήσεις, οι παρατεταμένες εντάσεις φαίνονται αναπόφευκτες», σημειώνει ο επικεφαλής αναλυτής του οίκου, Μπεν Μέι. «Ως αποτέλεσμα, οι ναυτιλιακές εταιρείες θα περιορίσουν ή θα σταματήσουν τα ταξίδια μέσω των Στενών και τα κράτη του Κόλπου θα διπλασιάσουν τις προσπάθειές τους για διαφοροποίηση των διαδρομών, μειώνοντας τελικά τη στρατηγική σημασία του Ορμούζ».
Η τρέχουσα κρίση θα είναι δύσκολο να επιλυθεί, ωστόσο το πλήρες κλείσιμο του Ορμούζ δεν είναι προς το συμφέρον καμίας από τις δύο πλευρές, επισημαίνει η Oxford Economics. Στις ΗΠΑ, οι υψηλότερες τιμές της βενζίνης που συνδέονται με έναν παρατεταμένο αποκλεισμό της ναυτιλίας θα ήταν εξαιρετικά αντιδημοφιλείς, ειδικά ενόψει και των ενδιάμεσων εκλογών. Το Ιράν από την πλευρά του έχει κίνητρο να αξιοποιήσει την ικανότητά του να ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ. Αν τα κρατήσει κλειστά, τα κράτη του Κόλπου θα επιταχύνουν τις προσπάθειες σχετικά με την κατασκευή υποδομών για την παράκαμψη αυτής της διαδρομής, μειώνοντας τη μελλοντική επιρροή του Ιράν. Συνεπώς ένα παρατεταμένο πλήρες κλείσιμο του Ορμούζ είναι μάλλον απίθανο.
«Παρ’ όλα αυτά βρισκόμαστε πλέον σε μια περίοδο διαρκούς αστάθειας», σημειώνει ο οίκος. Σε αυτή τη νέα ισορροπία και οι δύο πλευρές μπορεί να επιδιώξουν να κλιμακώνουν τις εντάσεις κατά καιρούς σε μια προσπάθεια να αποκτήσουν «το πάνω χέρι», πριν επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η πιο πρόσφατη αφορμή φαίνεται να ήταν οι προσπάθειες των ΗΠΑ να μειώσουν την επιρροή του Ιράν ενθαρρύνοντας τα πλοία να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ μέσω της «νότιας διαδρομής» κοντά στο Ομάν, γεγονός που ώθησε το Ιράν να εξαπολύσει επιθέσεις σε πλοία.
«Ουσιαστικά είναι δύσκολο να δούμε πώς θα μπορέσουν οι δύο πλευρές να καταλήξουν σε έναν διαρκή συμβιβασμό», σημειώνει η Oxford Economics. Το Ιράν θέλει να μπορεί να χρεώνει τέλη για τη χρήση των Στενών. Αλλες οικονομίες θα μπορούσαν να επιβάλουν προσωρινά διόδια που συνδέονται με συγκεκριμένες υπηρεσίες, όπως αποναρκοθέτηση και θαλάσσια ασφάλεια, αλλά πιθανότατα θα ήθελαν να αποφύγουν να δημιουργήσουν προηγούμενο που θα ενθαρρύνει άλλα κράτη να επιβάλουν παρόμοια τέλη σε άλλες πλωτές οδούς.
Για την επιστροφή στην κανονικότητα μπορεί να χρειαστεί ακόμη και η αλλαγή ηγεσίας στο Ιράν ή και στις ΗΠΑ, εκτιμά ο οίκος.
Συνολικά, όπως επισημαίνει ο οίκος, είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς την επιστροφή στην κανονικότητα της ναυτιλιακής δραστηριότητας στα Στενά του Ορμούζ σύντομα. «Μπορεί να απαιτηθεί αλλαγή ηγεσίας στο Ιράν, στις ΗΠΑ ή και στις δύο χώρες για να επιτευχθεί αυτό», τονίζει χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με το σενάριο «διαρκούς διαταραχής» της Oxford Economics, τα ελάχιστα επίπεδα κυκλοφορίας μέσω του Ορμούζ θα ωθήσουν την τιμή του πετρελαίου στα 120 δολάρια βραχυπρόθεσμα και περίπου στα 130 δολάρια το επόμενο έτος. Ως αποτέλεσμα, η παγκόσμια ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί σε μόλις 1,8% το επόμενο έτος.
Βασικός κίνδυνος, όπως τονίζει, είναι οι ανανεωμένες εντάσεις μεταξύ των Χούθι και των Σαουδαράβων να αποτελέσουν προοίμιο για την επανέναρξη των επιθέσεων των Χούθι κατά της ναυτιλίας στην Ερυθρά Θάλασσα. Τέτοιες επιθέσεις θα μπορούσαν να περιορίσουν ή να αποτρέψουν την αποστολή πετρελαίου από το Γιανμπού της Σαουδικής Αραβίας. «Η διαταραχή της ναυτιλίας στην Ερυθρά Θάλασσα θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό σοκ», τονίζει ο οίκος.
Πάντως, όπως σημειώνει, η αγορά πετρελαίου είναι πλέον διαρθρωτικά καλύτερα εξοπλισμένη για να απορροφήσει τα σοκ από την πλευρά της προσφοράς. Η ενεργειακή μετάβαση έχει αποδυναμώσει την αύξηση της ζήτησης πετρελαίου και η προσφορά συνεχίζει να επεκτείνεται.
«Ωστόσο, το κλείσιμο των Στενών έχει σημαντικές επιπτώσεις στις τιμές του πετρελαίου, στην παγκόσμια ανάπτυξη και στον πληθωρισμό, με τον ακριβή αντίκτυπο να εξαρτάται από το ποια θα είναι η νέα κανονικότητα όσον αφορά την κυκλοφορία στο Ορμούζ, τον βαθμό στον οποίο η παρατεταμένη αναστάτωση στην περιοχή ενθαρρύνει άλλους παραγωγούς να αυξήσουν την παραγωγή πετρελαίου, και τον χρόνο και την κλίμακα της ανάκαμψης της ζήτησης πετρελαίου η οποία έχει υποχωρήσει σε χαμηλά δεκαετίας», τονίζει η Oxford Economics.
