Σε πτώση αναμένεται να περάσει φέτος η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου για πρώτη φορά μετά την πανδημία, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν προκάλεσε εκτεταμένες διαταραχές στην παραγωγή, τις εξαγωγές και την οικονομική δραστηριότητα στη Μέση Ανατολή.
Στη μηνιαία έκθεσή του για την αγορά πετρελαίου, η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (IEA) προβλέπει ότι η παγκόσμια κατανάλωση θα μειωθεί κατά 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Πρόκειται για την πρώτη ετήσια υποχώρηση από το 2020, όταν τα περιοριστικά μέτρα κατά του κορωνοϊού είχαν καθηλώσει τις μετακινήσεις και την οικονομική δραστηριότητα. Η πτώση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα ούτε μεταξύ των περιοχών ούτε μεταξύ των διαφορετικών καυσίμων. Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε ο περιορισμός της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ, τη βασική θαλάσσια δίοδο για τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο. Η παγκόσμια ζήτηση υποχώρησε τον Μάιο στα 97,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως, καταγράφοντας πτώση 5,3 εκατ. βαρελιών σε ετήσια βάση. Η IEA εκτιμά ότι η κατανάλωση θα ανακάμψει σταδιακά, με τη διαφορά σε σχέση με το 2025 να περιορίζεται από τα 4,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως το δεύτερο τρίμηνο σε 1,7 εκατ. το τρίτο τρίμηνο. Για το τελευταίο τρίμηνο του έτους προβλέπεται επιστροφή σε αύξηση κατά 1,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, κυρίως λόγω της εποχικής ζήτησης και της σταδιακής αποκατάστασης της προσφοράς καυσίμων. Για το 2027 ο οργανισμός αναμένει άνοδο της κατανάλωσης κατά 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η ανάκαμψη, ωστόσο, δεν αναμένεται να είναι ούτε γρήγορη ούτε ευθύγραμμη. Η επικεφαλής του τμήματος αγορών πετρελαίου της IEA, Τόριλ Μποσόνι, προειδοποίησε ότι η κατάσταση στην περιοχή παραμένει ιδιαίτερα αβέβαιη και ασταθής.
Η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου αυξήθηκε τον Ιούνιο κατά 4,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, στα 98,8 εκατ. βαρέλια, καθώς η μερική επαναφορά των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ επέτρεψε την επανεκκίνηση μέρους της παραγωγής στον Κόλπο.
Παρά την άνοδο, η παραγωγή παρέμεινε κατά 9,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερη από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο. Σε ετήσια βάση, η παγκόσμια προσφορά προβλέπεται να μειωθεί κατά 3,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026, στα 102,6 εκατ. βαρέλια.
Οι συνολικές εξαγωγές πετρελαίου από τον Κόλπο αυξήθηκαν τον Ιούνιο κατά 6,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, στα 16,1 εκατ., παρέμειναν όμως αισθητά χαμηλότερα από τα περίπου 24 εκατ. βαρέλια που διακινούνταν καθημερινά πριν από την έναρξη του πολέμου.
Η αποκατάσταση ήταν ακόμη πιο αργή στα διυλισμένα προϊόντα, καθώς βασικά εξαγωγικά διυλιστήρια της περιοχής δεν έχουν επιστρέψει σε πλήρη λειτουργία. Το γεγονός αυτό έχει περιορίσει τη διαθεσιμότητα βενζίνης και diesel, οδηγώντας τα περιθώρια διύλισης σε υψηλά τετραετίας.
Η IEA εκτιμά ότι η παγκόσμια αγορά θα μπορούσε να επιστρέψει σε πλεόνασμα προς το τέλος του έτους. Η πρόβλεψη, όμως, βασίζεται στην παραδοχή ότι οι ροές δεξαμενόπλοιων μέσω των Στενών του Ορμούζ θα συνεχίσουν να ανακάμπτουν.
Μια νέα κλιμάκωση των εχθροπραξιών θα μπορούσε να περιορίσει εκ νέου τη ναυσιπλοΐα, να καθυστερήσει την επανεκκίνηση κοιτασμάτων και διυλιστηρίων και να ανατρέψει τις εκτιμήσεις για την προσφορά.
Οι νέες ανταλλαγές πυρών στον Κόλπο καταδεικνύουν, σύμφωνα με τον οργανισμό, ότι μια διαρκής ειρηνευτική συμφωνία αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ομαλοποίηση της αγοράς πετρελαίου.
