Ο Αντι Μπέρναμ, ο οποίος αναμένεται να αντικαταστήσει τον Κιρ Στάρμερ στη θέση του πρωθυπουργού της Βρετανίας, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πρόκληση ύψους 100 δισ. λιρών (117 δισ. ευρώ), αν θέλει να οδηγήσει τα δημόσια οικονομικά της χώρας του σε βιώσιμη τροχιά, προειδοποίησε η εποπτική αρχή για τα δημοσιονομικά.
Στην ετήσια αξιολόγησή του για τις προοπτικές των επόμενων 50 ετών, το Γραφείο για τη Δημοσιονομική Ευθύνη (OBR) ανέφερε ότι η απλή διατήρηση του δημοσίου χρέους στο τρέχον επίπεδο του 95% του ΑΕΠ θα απαιτούσε αυξήσεις φόρων και περικοπές δαπανών που αντιστοιχούν στα συνολικά έσοδα από τον φόρο των onshore εταιρειών τα οποία, σύμφωνα με τις προβλέψεις του, θα ανέλθουν φέτος σε 101,4 δισ. λίρες.
Το OBR προέτρεψε την κυβέρνηση των Εργατικών να μην καθυστερήσει. «Οσο περισσότερο επιτρέπεται να αυξάνεται το χρέος, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος μιας ξαφνικής αρνητικής αντίδρασης των επενδυτών», ανέφερε στην έκθεση για τους δημοσιονομικούς κινδύνους και τη βιωσιμότητα. «Τα μη βιώσιμα δημοσιονομικά αποτελέσματα που ενδέχεται να μην εμφανιστούν για μερικά χρόνια αποτελούν την πρόκληση του σήμερα, όχι του αύριο», υπογραμμίζει.
Ο Μπέρναμ προκάλεσε ανησυχίες στις χρηματοπιστωτικές αγορές υποστηρίζοντας πέρυσι ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν πρέπει να είναι «υπό την εξουσία» των αγορών, παρόλο που στη συνέχεια υπαναχώρησε από την άποψή του αυτή. Οι επενδυτές έχουν επίσης εκφράσει ανησυχίες σχετικά με τον ενδεχόμενο διορισμό του Εντ Μίλιμπαντ στη θέση του υπουργού Οικονομικών.
Το OBR είναι ένας ανεξάρτητος φορέας, η κύρια αποστολή του οποίου είναι να εκπονεί πενταετείς προβλέψεις παράλληλα με τον προϋπολογισμό του υπουργού Οικονομικών, οι οποίες χρησιμοποιούνται για να εκτιμηθεί εάν η κυβέρνηση τηρεί τους δημοσιονομικούς κανόνες που έχει επιβάλει η ίδια.
«Τα δημόσια οικονομικά του Ηνωμένου Βασιλείου βρίσκονται επί του παρόντος σε δύσκολη θέση με βάση τα ιστορικά δεδομένα και σε σύγκριση με άλλες παρόμοιες χώρες, καθώς το δημόσιο χρέος έχει αυξηθεί κατά ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά του ΑΕΠ μεταξύ όλων των ανεπτυγμένων οικονομιών τις τελευταίες δύο δεκαετίες», ανέφερε το OBR.
Το δημόσιο χρέος προβλέπεται να αυξηθεί στο 300% του ΑΕΠ έως το 2075-76, από 95% σήμερα.
Τους τελευταίους μήνες ο εποπτικός φορέας βρέθηκε στο επίκεντρο μιας πολιτικής θύελλας, καθώς πολλοί βουλευτές του Ηνωμένου Βασιλείου υποστηρίζουν ότι οι προβλέψεις του επιβάλλουν έναν απαράδεκτο περιορισμό στην κυβερνητική πολιτική και, κατά συνέπεια, στη δημοκρατική διαδικασία. Το OBR αντέκρουσε ότι λειτουργεί αποκλειστικά εντός των αρμοδιοτήτων του και ότι οι πενταετείς προβλέψεις του τείνουν να είναι υπερβολικά αισιόδοξες. Είναι υποχρεωμένο να εκπονεί κάθε χρόνο μια αξιολόγηση των προοπτικών για τα επόμενα 50 χρόνια.
Στην τελευταία του έκδοση προειδοποίησε ότι το κόστος γήρανσης του πληθυσμού –λόγω των αναγκών στον τομέα της υγείας και των γενναιόδωρων κρατικών συνταξιοδοτικών ρυθμίσεων– θα ασκήσει τεράστια πίεση στα δημόσια οικονομικά. Οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες και η μείωση των εσόδων από τους φόρους καυσίμων, καθώς οι οδηγοί στρέφονται προς τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, θα επιβαρύνουν επίσης τα δημόσια ταμεία, με το χρέος να προβλέπεται να αυξηθεί στο 300% του ΑΕΠ έως το 2075-76 από 95% σήμερα.
Η κατάσταση δεν μπορεί να διορθωθεί με την αύξηση του πληθυσμού. «Αυτό δεν στέκει», δήλωσε ο Ντέιβιντ Μάιλς, επικεφαλής αναλυτής του OBR. Σε ένα σενάριο στο οποίο υποτίθεται ότι ο γηγενής πληθυσμός παραμένει σταθερός, με υψηλότερο ποσοστό γεννήσεων και χαμηλότερο ποσοστό θανάτων, και η μετανάστευση αυξάνει τον πληθυσμό κατά εννέα εκατ. έως το 2075-76 από περίπου 70 εκατ. σήμερα, το δημόσιο χρέος αυξάνεται ακόμη περισσότερο.
«Αυτό αντανακλά αρχικά υψηλότερες δαπάνες για την εκπαίδευση, λόγω του υψηλότερου ποσοστού γεννήσεων και στη συνέχεια υψηλότερες δαπάνες για την υγεία και τις κρατικές συντάξεις από τη δεκαετία του 2050 και μετά, καθώς μεγαλύτερος αριθμός ατόμων μετακινείται σε ομάδες μεγαλύτερης ηλικίας σε σύγκριση με το σενάριο αναφοράς», ανέφερε το OBR. «Αυτό το εναλλακτικό σενάριο καταδεικνύει ότι η διατήρηση ενός μεγαλύτερου πληθυσμού μέσω αυξημένων ποσοστών γεννήσεων και χαμηλότερων ποσοστών θνησιμότητας δεν ανακουφίζει την πίεση στα δημόσια οικονομικά», σημείωσε.
Το OBR υπέβαλε σειρά προτάσεων για τον περιορισμό του διογκούμενου χρέους. Ο μηχανισμός «τριπλού κλειδώματος» των κρατικών συντάξεων –ο οποίος εγγυάται ότι αυξάνονται σύμφωνα με όποιο ποσοστό είναι υψηλότερο μεταξύ του πληθωρισμού, των αποδοχών ή του 2,5%– θα μπορούσε να τροποποιηθεί ώστε να αυξάνονται μόνο σύμφωνα με τις αποδοχές. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα οι δαπάνες για τις κρατικές συντάξεις να αυξηθούν στο 7% του ΑΕΠ το 2075-76, αντί για 9%, από το σημερινό 5% του ΑΕΠ.
Η αλλαγή των ορίων του φόρου εισοδήματος σύμφωνα με τον πληθωρισμό αντί για τα εισοδήματα θα απέφερε σημαντικά έσοδα, αλλά θα έσπρωχνε επίσης περίπου τα δύο τρίτα των εργαζομένων στην υψηλότερη φορολογική κλίμακα του 40%.
Για να επαναφέρει το δημόσιο χρέος στα επίπεδα του 2008, όπου βρισκόταν πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση, δηλαδή περίπου στο 40% του ΑΕΠ, η κυβέρνηση θα πρέπει να προβεί σε περαιτέρω μέτρα εξοικονόμησης ύψους 150 δισ. λιρών, πλέον των 100 δισ. λιρών που έχουν ήδη προσδιοριστεί για τη σταθεροποίηση του χρέους από το 2031-32 και μετά, σύμφωνα με το OBR.
