Ο όρος«δασμοί» είναι η αγαπημένη λέξη του Ντόναλντ Τραμπ και η συνεχής χρήση της από τον Αμερικανό πρόεδρο προκάλεσε φόβο στις αγορές πέρυσι, καθώς η κυβέρνησή του επέβαλε μονομερώς το πιο προστατευτικό σύνολο εμπορικών πολιτικών από τη δεκαετία του 1930. Αλλά το γάβγισμα ήταν πολύ χειρότερο από το δάγκωμα. Eχει περάσει λίγο περισσότερο από ένας χρόνος από την «Ημέρα Απελευθέρωσης» του Τραμπ και ο μέσος δασμολογικός συντελεστής των ΗΠΑ είναι χαμηλότερος από ό,τι φοβήθηκαν πολλοί τον Απρίλιο του 2025. Ομως με λίγο κάτω από 10%, ο ημερήσιος πραγματικός συντελεστής εξακολουθεί να είναι τέσσερις φορές υψηλότερος από το επίπεδό του στο τέλος του 2024 και, εξαιρουμένου του περασμένου έτους, ο υψηλότερος από τις αρχές της δεκαετίας του 1940.
Οι πραγματικοί πόλεμοι έχουν αντικαταστήσει τους εμπορικούς πολέμους στη λίστα ανησυχίας των επενδυτών.
Ωστόσο, οι δασμοί μόλις που καταγράφονται στις χρηματοπιστωτικές αγορές σήμερα. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι οι πραγματικοί πόλεμοι έχουν αντικαταστήσει τους εμπορικούς πολέμους στη λίστα ανησυχίας των επενδυτών. Αλλά και ο οικονομικός αντίκτυπος των δασμών του Τραμπ δεν ήταν ούτε κατά διάνοια τόσο σοβαρός όσο φοβούνταν πολλοί, πιθανόν επειδή συνέπεσε με μια άνευ προηγουμένου τεχνολογική άνθηση.
Ο υποτονικός οικονομικός αντίκτυπος των δασμών κατά το περασμένο έτος μπορεί εν μέρει να εξηγηθεί από ένα απλό γεγονός: οι πραγματικοί δασμοί που εφαρμόστηκαν ήταν χαμηλότεροι από τους νόμιμους συντελεστές. Αυτό είναι ένα βασικό επιχείρημα σε έκθεση του Ινστιτούτου Brookings τον Απρίλιο. Οι συγγραφείς διαπιστώνουν ότι μέχρι τον Δεκέμβριο του περασμένου έτους, περίπου το 57% των εισαγωγών των ΗΠΑ εξακολουθούσε να εισέρχεται αδασμολόγητα. Εν τω μεταξύ, τα αντίποινα κατά των δασμών του Τραμπ ήταν ως επί το πλείστον μέτρια ή βραχύβια. Η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης έχει επίσης βοηθήσει, καθώς οι υπερεπενδυτές έχουν επενδύσει δισεκατομμύρια ενισχύοντας το παγκόσμιο εμπόριο.
Ως αποτέλεσμα, ο καθαρός αντίκτυπος των δασμών στην οικονομική δραστηριότητα κυμάνθηκε μόνο μεταξύ 0,1% και -0,1% του ΑΕΠ μέχρι τον Δεκέμβριο, σύμφωνα με το Brookings.
Αυτά τα ευρήματα συμφωνούν με την ανάλυση που διεξήγαγε το Εργαστήριο Προϋπολογισμού στο Γέιλ. Εκτιμά ότι η οικονομία των ΗΠΑ θα είναι κατά 0,1% μικρότερη μακροπρόθεσμα λόγω των δασμών, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 30 δισ. δολ. ετησίως του 2025.
Υπάρχει και η άλλη πλευρά της ιστορίας. Οι δασμοί είναι ένας φόρος για όποιον τους πληρώνει, συνήθως τον καταναλωτή. Αλλά αποτελούν επίσης μια άμεση πηγή κρατικών εσόδων, τα οποία έφτασαν στα 264 δισ. δολ. πέρυσι. Αυτό το ποσό είναι υπερτριπλάσιο σε έσοδα από το 2024 και αντιπροσωπεύει το 0,83% του ΑΕΠ, το υψηλότερο εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα.
Οι επενδυτές δεν πρέπει να εφησυχάζουν, ωστόσο. Η δασμολογική πολιτική των ΗΠΑ έχει αλλάξει περισσότερες από 50 φορές από την έναρξη της δεύτερης θητείας του Τραμπ. Και δεν υπάρχουν πολλοί λόγοι να πιστεύουμε ότι αυτό είναι το τέλος της. Η αυξημένη εμπορική αβεβαιότητα πιθανότατα θα συνεχίσει να αυξάνει το κόστος των διεθνών επιχειρήσεων.
Το Brexit προσφέρει έναν προειδοποιητικό παραλληλισμό. Μετά την ψήφο της Βρετανίας υπέρ της αποχώρησης από την Ε.Ε. το 2016, η οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου δεν κατέρρευσε αμέσως. Αλλά δέκα χρόνια αργότερα υπάρχει ευρεία συμφωνία ότι η οικονομική ζημία ήταν βαθιά. Το κατά πόσον το οικονομικό πλήγμα για τις ΗΠΑ από τους δασμούς θα έχει παρόμοια αργή έκβαση παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα, αλλά χρειάζεται να το θέσουμε.
