ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Με το εμπορικό έλλειμμα της Ε.Ε. έναντι της Κίνας να έχει εκτιναχθεί στα 360 δισ. ευρώ και τις Βρυξέλλες να αναζητούν τρόπους εξισορρόπησης των εμπορικών σχέσεων με το Πεκίνο, η Κομισιόν ανοίγει ταυτόχρονα δύο μέτωπα. Από τη μία, από την 1η Ιουλίου τίθενται σε εφαρμογή νέοι τελωνειακοί κανόνες για τις ηλεκτρονικές αγορές μικρής αξίας και, από την άλλη, μετά τη χθεσινή συνάντηση του επιτρόπου Εμπορίου Μάρου Σέφκοβιτς με τον Κινέζο υπουργό Εμπορίου Γουάνγκ Γουεντάο, εγκαινιάζεται νέος κύκλος διαβουλεύσεων με ορίζοντα τον Οκτώβριο. Η επιτροπή επιμένει ότι πρόκειται για δύο διακριτές διαδικασίες, οι οποίες όμως υπηρετούν τον ίδιο στόχο: πιο ισόρροπες εμπορικές σχέσεις και αποτελεσματικότερη προστασία της ευρωπαϊκής αγοράς.
Οι νέοι τελωνειακοί κανόνες, όπως εξηγούν ανώτατοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, δεν αποτελούν μέτρο κατά της Κίνας, αλλά εντάσσονται στη συνολική μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού τελωνειακού συστήματος. Στόχος είναι να αποκατασταθούν ίσοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των ηλεκτρονικών πλατφορμών τρίτων χωρών, να ενισχυθούν οι τελωνειακοί έλεγχοι και να προστατευθούν καλύτερα οι καταναλωτές από επικίνδυνα ή μη συμμορφούμενα προϊόντα. Στην πράξη, πάντως, οι αλλαγές επηρεάζουν κυρίως τις κινεζικές πλατφόρμες, όπως η Temu και η Shein, καθώς περισσότερο από το 90% των συγκεκριμένων αποστολών προέρχεται από την Κίνα.
Το 2025 εισήλθαν στην Ε.Ε. σχεδόν 6 δισ. αντικείμενα μικρής αξίας, δηλαδή περισσότερα από 16 εκατ. δέματα ημερησίως, ενώ το 97% όλων των τελωνειακών αποστολών αφορά μικροεισαγωγές, που αντιπροσωπεύουν μόλις το 2% της συνολικής αξίας των εισαγωγών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κομισιόν, έως και 65% των δεμάτων δηλώνονται με υποτιμημένη αξία, ώστε να παραμένουν κάτω από το όριο των 150 ευρώ και να αποφεύγουν επιβολή δασμών.
Το 2025 εισήλθαν στην Ε.Ε. σχεδόν 6 δισ. αντικείμενα μικρής αξίας.
Τι σημαίνει, όμως, αυτό στην πράξη για τους καταναλωτές;
Εως σήμερα ίσχυε η λεγόμενη εξαίρεση (de minimis), που επέτρεπε εισαγωγή προϊόντων αξίας έως 150 ευρώ χωρίς επιβολή τελωνειακών δασμών. Η εξαίρεση είχε θεσπιστεί σε μια εποχή που οι διαδικτυακές αγορές ήταν περιορισμένες, αναφέρει ανώτατος Ευρωπαίος αξιωματούχος. Με την εκρηκτική ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου, όμως, η Κομισιόν εκτιμά ότι μετατράπηκε σε «παραθυράκι», το οποίο αξιοποιήθηκε συστηματικά μέσω υποτιμολόγησης προϊόντων ή διάσπασης παραγγελιών σε μικρά δέματα, ώστε να αποφεύγεται η καταβολή δασμών.
Από την 1η Ιουλίου η εξαίρεση καταργείται και στη θέση της εισάγεται προσωρινός ενιαίος δασμός 3 ευρώ για διαδικτυακές αγορές, που αποστέλλονται απευθείας από τρίτες χώρες στην Ε.Ε. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι ο καταναλωτής δεν είναι ο νομικά υπόχρεος για την καταβολή του δασμού. Εάν τελικά το επιπλέον κόστος μετακυλιστεί στις τιμές, αυτό θα αποτελεί εμπορική επιλογή των εταιρειών και όχι υποχρέωση που επιβάλλει η νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Η κατάργηση της εξαίρεσης αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα της συνολικής τελωνειακής μεταρρύθμισης. Από το φθινόπωρο θα προστεθεί τέλος διαχείρισης (handling fee), το ύψος του οποίου δεν έχει ακόμη καθοριστεί, ενώ το 2028 θα λειτουργήσει κόμβος συλλογής τελωνειακών δεδομένων (EU Customs Data Hub), η νέα ευρωπαϊκή ψηφιακή πλατφόρμα, που θα επιτρέπει ενιαίο έλεγχο όλων των εισαγωγών. Με την πλήρη λειτουργία του συστήματος, ο προσωρινός δασμός των τριών ευρώ θα αντικατασταθεί από το κανονικό τελωνειακό καθεστώς, ανάλογα με το είδος και την αξία κάθε προϊόντος.
