Η ενεργειακή κρίση που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν εκτοξεύει τον πληθωρισμό σε ΗΠΑ, Ευρώπη και Ηνωμένο Βασίλειο, εξανεμίζοντας τις μισθολογικές αυξήσεις και επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τα ήδη υπερχρεωμένα νοικοκυριά. Με φόντο τη συνεχιζόμενη ασφυξία στα Στενά του Ορμούζ, οι πραγματικοί μισθοί βρίσκονται ξανά υπό πίεση σε ολοένα και περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες, καθώς η αύξηση στις τιμές της ενέργειας και των μεταφορών ξεπερνάει τις αυξήσεις των αποδοχών, σύμφωνα με τους Financial Times. Στις HΠΑ ειδικότερα ο πληθωρισμός σκαρφάλωσε στο 3,8% τον Απρίλιο, ενώ οι ωριαίες αποδοχές αυξήθηκαν κατά 3,6%, εξέλιξη που δείχνει ότι είναι η πρώτη φορά έπειτα από δύο χρόνια που οι τιμές καταναλωτή κινούνται ταχύτερα από τους μισθούς, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων.
«Ο πόλεμος προκαλεί αναταράξεις στις αλυσίδες εφοδιασμού και αναμένεται να ωθήσει τις τιμές υψηλότερα, ακόμη και αν το Ορμούζ ανοίξει αύριο», δήλωσε η Νταϊάν Σουόνκ, επικεφαλής οικονομολόγος της KPMG US. Παρόμοια πίεση αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι πραγματικές αποδοχές, χωρίς να υπολογίζονται τα μπόνους, κατέγραψαν οριακή αύξηση μόλις 0,1% κατά το τρίμηνο έως τον Μάρτιο, ενώ οι προβλέψεις κάνουν λόγο για περαιτέρω επιδείνωση, καθώς ο πληθωρισμός στη χώρα επιταχύνεται και η αγορά εργασίας εμφανίζει σημάδια εξασθένησης.
Στην Ευρωζώνη, το νέο ενεργειακό σοκ έρχεται να ανακόψει την προσπάθεια ανάκτησης των απωλειών που υπέστησαν οι εργαζόμενοι κατά το μεγάλο πληθωριστικό κύμα του 2022. Οι τελευταίες εκτιμήσεις δείχνουν ότι η αύξηση των πραγματικών μισθών το 2026 ενδέχεται να κινηθεί κοντά στο μηδέν, ενώ σε ορισμένες οικονομίες της Ευρώπης καταγράφονται ήδη αρνητικές τάσεις. Η αυξανόμενη πίεση στα εισοδήματα καταγράφεται την ώρα που εντείνονται οι διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, με στόχο την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας που θα περιελάμβανε το σταδιακό άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι στη Βρετανία έχουν πλέον αναγκαστεί να βρουν δεύτερη δουλειά.
Μέσα στο κλίμα αυτό, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ανησυχούν ότι τα νοικοκυριά θα περιορίσουν τις δαπάνες, επιδεινώνοντας το πλήγμα που προκάλεσε ο πόλεμος στην οικονομική ανάπτυξη και αναγκάζοντας τις εταιρείες να περικόψουν θέσεις εργασίας. Η συρρίκνωση των πραγματικών μισθών «οφείλεται αποκλειστικά στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, επομένως εάν τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν ξανά και οι τιμές της ενέργειας υποχωρήσουν, θα περίμενα ότι οι πραγματικοί μισθοί θα αρχίσουν να αυξάνονται ξανά», εμφανίζεται καθησυχαστικός ο Μάικλ Φερόλι, επικεφαλής οικονομολόγος των ΗΠΑ στην JPMorgan. Η Νταϊάν Σουόνκ της KPMG θεωρεί, ωστόσο, ότι ο υψηλός πληθωρισμός θα «περιορίσει τα περιθώρια κέρδους και θα επηρεάσει αρνητικά τις προσλήψεις», προσθέτοντας ότι με αυτόν τον τρόπο «οι επίμονες εξάρσεις πληθωρισμού γίνονται πρόβλημα στην αγορά εργασίας».
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ειδικότερα, το κλίμα στην αγορά εργασίας ήταν δυσοίωνο και πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, με το ποσοστό ανεργίας να αυξάνεται στο 5% και τις κενές θέσεις εργασίας να βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων πέντε ετών. Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι στη χώρα έχουν πλέον αναγκαστεί να βρουν δεύτερη δουλειά, καθώς το αυξανόμενο κόστος, η επισφαλής εργασία και οι αλλαγές στις εργασιακές συνθήκες ωθούν τους εργαζομένους σε μια αναπτυσσόμενη οικονομία περιστασιακής απασχόλησης. Η Μπίλι-Τζο Πιρς, λόγου χάριν, σημειώνει στο BBC ότι «ζει σε survival mode», κάνοντας ως άλλος… ζογκλέρ πολλές δουλειές παράλληλα για να επιβιώσει στο Μπρίστολ, τη δεύτερη πιο ακριβή πόλη του Ηνωμένου Βασιλείου.
Μια 29χρονη από το Μπέρμιγχαμ εργάζεται 50-60 ώρες την εβδομάδα, διαχειριζόμενη μια επιχείρηση που διακοσμεί τα δόντια των πελατών με καλλυντικά πετράδια, ενώ παράλληλα αναλαμβάνει βάρδιες σε ρεσεψιόν και μπαρ, ή πουλάει ρούχα μέσω Διαδικτύου. Αγαπάει, όπως λέει, τη δουλειά της, αλλά η «εξάντληση που νιώθει είναι πραγματική». Στοιχεία από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία δείχνουν ότι περίπου 1,3 εκατ. άνθρωποι στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν αυτή τη στιγμή δεύτερη εργασία, καθώς η λεγόμενη gig economy (ελεύθερη εργασία ή εργασία με σύμβαση αντί για μόνιμη απασχόληση) κερδίζει συνεχώς έδαφος και οι εργαζόμενοι χάνουν διαρκώς δικαιώματα. Υπολογίζεται ότι πέντε εκατομμύρια άνθρωποι συμμετέχουν πλέον σε εργασίες περιστασιακής απασχόλησης –όπως delivery φαγητού, freelance design, καθαριότητα, βόλτα με σκύλο ή πώληση ρούχων στο Διαδίκτυο– αν και μόνο το ένα πέμπτο από αυτούς βασίζεται στις θέσεις αυτές για το κύριο εισόδημά του. «Οι άνθρωποι αναζητούν δεύτερες δουλειές κυρίως επειδή το ένα εισόδημα δεν επαρκεί πλέον», υποστηρίζει η δρ Εμιλι Μπόμοντ, αναπληρώτρια καθηγήτρια επιχειρήσεων και επιχειρηματικότητας στο Πανεπιστήμιο του Gloucestershire. «Η αύξηση των παράλληλων επαγγελματικών δραστηριοτήτων υποδηλώνει ότι η οικονομία γίνεται όλο και πιο κατακερματισμένη και η εργασία όλο και πιο επισφαλής», καταλήγει.
