Μια κεντρική τράπεζα υπό πολιτική πολιορκία από τον Ντόναλντ Τραμπ και μια οικονομία με έντονες γεωπολιτικές και πληθωριστικές πιέσεις κληρονομεί ο Κέβιν Γουόρς, ο οποίος πήρε οριακά το πράσινο φως από την αμερικανική Γερουσία για να διαδεχθεί τον Τζερόμ Πάουελ στην προεδρία της Federal Reserve. Στον νέο ρόλο του θα κληθεί να διαχειριστεί μια ευαίσθητη οικονομική στιγμή, έναν πρόεδρο που απαιτεί χαμηλότερα επιτόκια και ένα διχασμένο εκτελεστικό συμβούλιο.
Κατ’ αρχάς, μια ιδιαιτερότητα είναι ότι για πρώτη φορά από το 1948, ο τέως πρόεδρος της Fed θα παραμείνει στην κεντρική τράπεζα μετά το τέλος της θητείας του. Η απόφαση του Πάουελ δείχνει ανησυχία για την ανεξαρτησία του θεσμού λόγω των πιέσεων που ασκεί η κυβέρνηση Τραμπ για χαμηλότερο κόστος δανεισμού.
Υπενθυμίζεται ότι είχε ξεκινήσει –και στη συνέχεια ανακλήθηκε– ποινική έρευνα εναντίον του Πάουελ για τις εργασίες στα κεντρικά γραφεία της Fed, ενώ ασκήθηκαν κατηγορίες στεγαστικής απάτης εναντίον της αξιωματούχου Λίζα Κουκ. Και τα δύο αυτά περιστατικά ερμηνεύθηκαν ως προσπάθειες υπονόμευσης της ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας. Ωστόσο, με την παραμονή του Πάουελ μέχρι τον Ιανουάριο του 2028 ο Τραμπ δεν θα έχει την ευκαιρία να προτείνει νέο μέλος στο διοικητικό συμβούλιο και να επηρεάσει έτσι τη σύνθεσή του.
Κρίσιμο ζήτημα για τον Γουόρς είναι ο τρόπος με τον οποίο θα διαχειριστεί τις πιέσεις από την κυβέρνηση που τον πρότεινε. Ο Τραμπ έχει ζητήσει επανειλημμένως μείωση του επιτοκίου αναφοράς στο 1% ή και χαμηλότερα, ενώ τώρα βρίσκεται στο εύρος 3,5% έως 3,75%.
Πέρα από το γεγονός ότι η κεντρική τράπεζα ακολουθεί μια στρατηγική ανεξάρτητη από πολιτικές επιρροές για να κρατηθούν οι ισορροπίες στην οικονομία, από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν ο πληθωρισμός έχει ανέβει ξανά, με αποτέλεσμα ορισμένοι αξιωματούχοι να πιστεύουν ότι σε περίπτωση νομισματικής χαλάρωσης θα σημειωθεί σημαντική ανάφλεξη στις τιμές. Στο μεταξύ, η αγορά εργασίας είναι ανθεκτική, αποδυναμώνοντας περαιτέρω τα επιχειρήματα περί μείωσης των επιτοκίων.
Βέβαια, ο Γουόρς θεωρεί ότι οι ΗΠΑ βιώνουν μια έκρηξη παραγωγικότητας χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη. Αν πράγματι ισχύει αυτό το σενάριο, μπορεί να ανοίξει ο δρόμος προς τη μείωση των επιτοκίων χωρίς άνοδο του πληθωρισμού.
Για πρώτη φορά από το 1948, ο τέως πρόεδρος της Fed Τζερόμ Πάουελ θα παραμείνει στην κεντρική τράπεζα μετά το τέλος της θητείας του.
Η κεντρική τράπεζα έχει επίσης σημαντικό ρόλο ως επενδυτής και μάλιστα σε περιόδους οικονομικής αναταραχής τείνει να κάνει μαζικές αγορές περιουσιακών στοιχείων. Στην κορύφωση της κρίσης του 2008 αγόρασε τεράστιες ποσότητες κρατικών ομολόγων και τίτλων που βασίζονται σε στεγαστικά δάνεια, προκειμένου να κατεβάσει μακροπρόθεσμα τα επιτόκια δανεισμού, στο πλαίσιο της ποσοτικής χαλάρωσης.
Ο Γουόρς, που τότε ήταν μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Fed, αρχικά τάχθηκε υπέρ αυτών των κινήσεων, αλλά στη συνέχεια άλλαξε στάση υποστηρίζοντας ότι η Fed στρεβλώνει τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ως αντίδραση παραιτήθηκε το 2011.
Εκτοτε, ο ισολογισμός της κεντρικής τράπεζας έχει διογκωθεί σημαντικά, ιδίως μετά την ποσοτική χαλάρωση κατά την πανδημία. Η μείωση των περιουσιακών στοιχείων της Fed, που αποτιμώνται πάνω από τα 6 τρισ. δολάρια, αποτελεί πλέον προτεραιότητα για τον Γουόρς, ενώ υπάρχουν εσωτερικές διαφωνίες για τον χειρισμό της.
Κατά την ακρόασή του ενώπιον της αρμόδιας επιτροπής της Γερουσίας για το πώς θα προεδρεύει στη Fed, ο Γουόρς είπε ότι προτιμάει τις πιο «δύσκολες» συνεδριάσεις και μια «καλή οικογενειακή διαμάχη». Αυτή η ευχή δεν απέχει ιδιαίτερα από την πραγματικότητα.
Οι αποφάσεις για τα επιτόκια απαιτούν την πλειοψηφία της επιτροπής, που αποτελείται από 12 άτομα. Ιστορικά, οι πρόεδροι έτειναν να αντιτίθενται στην ψήφο της πλειοψηφίας συχνότερα από τα μέλη, μια παράδοση όμως που έσπασε κατά την προεδρία του Πάουελ. Στην τελευταία συνεδρίαση του Απριλίου υπήρξαν τέσσερις ψήφοι διαφωνίας, οι περισσότερες από το 1992.
Αν συνεχιστούν οι διαφωνίες ανάμεσα στους αξιωματούχους, πόσο μάλλον από τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου, μπορεί να δημιουργηθούν ανησυχίες ότι η κεντρική τράπεζα δεν εμφανίζεται απολύτως βέβαιη για τη στρατηγική της.
