Εχουν στήσει πάρτι τα τελευταία 24ωρα τα γερμανικά μέσα ενημέρωσης, με την αποκάλυψη ότι 10 δισ. ευρώ από τα χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης της Ισπανίας κατέληξαν στο συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας και όχι σε επενδυτικά projects.
Η ιστορία, που φαίνεται να καταλήγει σε σκάνδαλο διασπάθισης κοινοτικών πόρων, ξεκίνησε μετά το ξέσπασμα της ενεργειακής κρίσης. Πολλοί είχαν αρχίσει να απορούν στην Ευρώπη, από πού η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ κατάφερε να βρει και να δώσει τα τελευταία χρόνια γενναίες αυξήσεις στους συνταξιούχους, επαναφέροντας την πλήρη σύνδεσή τους με τον πληθωρισμό, τη στιγμή που το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας κάλπαζε. Κι όμως, από το 2024 οι συντάξεις στην Ισπανία αυξάνονται αυτόματα κάθε χρόνο, ανεξάρτητα από τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού, αυξάνοντας παράλληλα το κόστος του, σε μια χώρα με σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα, υψηλό χρέος και διαχρονικά ελλείμματα στα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης. Εδώ ακριβώς εμφανίζεται ο ρόλος του Ταμείου Ανάκαμψης. Η Ισπανία ήταν από τις πιο ωφελημένες χώρες, εξασφαλίζοντας 140 δισ. σε επιδοτήσεις και δάνεια. Θεωρητικά τα χρήματα αυτά προορίζονταν για επενδύσεις. Στην πράξη, η τεράστια εισροή ευρωπαϊκών πόρων δημιούργησε χώρο στον κρατικό προϋπολογισμό. Αυτό επέτρεψε στη Μαδρίτη να χρηματοδοτήσει αυξημένες κοινωνικές δαπάνες, μεταξύ αυτών στο συνταξιοδοτικό.
Το «κόλπο» ήταν απλό. Πήρε τα 10 δισ. ευρώ και τα μετέφερε σε διάφορα ταμεία του ισπανικού συνταξιοδοτικού συστήματος, εν αναμονή υλοποίησης επενδύσεων. Μόνο που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τους έπιασε στα πράσα. Αρχικά το αρνήθηκαν, ισχυριζόμενοι ότι τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν για έργα ανοικοδόμησης. Ωστόσο, πριν από λίγες μέρες το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο επέκρινε το γεγονός ότι σε πολλές περιπτώσεις ήταν ακατανόητο πού είχαν πάει τα χρήματα που ο κοινοτικός προϋπολογισμός είχε διαθέσει.
Η ισπανική συνταξιοδοτική απάτη άρχισε να λαμβάνει διαστάσεις τις τελευταίες μέρες. Η υπόθεση έχει ήδη φτάσει στα ευρωπαϊκά όργανα και ο γερμανικός Τύπος αφιερώνει δημοσιεύματα, καθώς έγινε αυτό που πάντα φοβούνταν οι Γερμανοί αντιδρώντας στον κοινό δανεισμό, ότι τα χρήματα θα χρησιμοποιηθούν για καταναλωτικές ανάγκες.
Ο Ισπανός σοσιαλιστής πρωθυπουργός Σάντσεθ παρουσιάστηκε τα τελευταία χρόνια ως το νέο πρότυπο της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας. Για πολλούς στην Ευρώπη και ασφαλώς αρκετούς στην Ελλάδα, η Ισπανία αποτέλεσε το success story των τελευταίων ετών, με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, γενναιόδωρες κοινωνικές παροχές και ένα κράτος που «προστατεύει» τους πολίτες. Πίσω από την επιμελημένη εικόνα αποκαλύπτεται μια διαφορετική πραγματικότητα. Μια χώρα που παίρνει ευρωπαϊκά χρήματα και αντί για παραγωγικές επενδύσεις, στηρίζει ένα διογκωμένο κοινωνικό κράτος και πολιτικές ανάγκες επιβίωσης. Μια συνταγή, δηλαδή, χρεοκοπίας.
