Παρά την εγρήγορση των τελευταίων ετών για τη διασφάλιση στρατηγικής σημασίας πρώτων υλών, η Ε.Ε. αποδεικνύεται ανίκανη να διοχετεύσει κεφάλαια και να δράσει αποφασιστικά γι’ αυτόν τον σκοπό και διαρκώς κινδυνεύει να τις καρπωθούν οι ανταγωνιστές της. Η καναδική εταιρεία Military Metals, ιδιοκτήτρια του ορυχείου Τρογιάροβα στους λόφους της Σλοβακίας, σε μια περιοχή γνωστή ως Μικρά Καρπάθια, προσπαθεί να πείσει την Ευρώπη πως η συγκεκριμένη μονάδα αποτελεί την ευκαιρία της να διασφαλίσει επάρκεια αντιμονίου. Το αντιμόνιο είναι ένα από τα κρίσιμα μέταλλα που χρειάζεται η Γηραιά Ηπειρος και το οποίο εντοπίστηκε στην περιοχή τη δεκαετία του 1980. Το εν λόγω ορυχείο της εποχής του Ψυχρού Πολέμου ίσως να κρίνει κατά πόσον θα μπορέσει η Ε.Ε. να επιτύχει τον στόχο της απεξάρτησής της από τα κρίσιμα μέταλλα της Κίνας.
Συμφωνία Ε.Ε. – ΗΠΑ για την από κοινού δημιουργία εφοδιαστικών αλυσίδων για τα μέταλλα στρατηγικής σημασίας.
Τώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος ετοιμάζεται για τη συνάντησή του με τον Κινέζο πρόεδρο στο Πεκίνο και απειλεί και πάλι την Ευρώπη με επιθετικούς δασμούς, το ορυχείο Τρογιάροβα σκιαγραφεί τον κίνδυνο που διατρέχει η Γηραιά Ηπειρος να μείνει πίσω εν μέσω του άγριου ανταγωνισμού ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις. Η Κίνα έχει επιβάλει από πέρυσι δραστικούς ελέγχους στις εξαγωγές των περισσότερων μετάλλων στρατηγικής σημασίας και των σπάνιων γαιών. Κι ενώ η Ουάσιγκτον έσπευσε δυναμικά να διασφαλίσει συνεργασίες με χώρες που διαθέτουν ορυκτό πλούτο και να χρηματοδοτήσει ορυχεία και εξορύξεις ανά τον κόσμο, η Ευρώπη έχει μείνει πίσω. Μιλώντας για το θέμα στο Bloomberg η Ζαμπρίνα Σουλτζ, διευθύντρια της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για την Ενεργειακή Ασφάλεια, τόνισε πως «τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. δεν θέλουν να διαθέσουν πόρους για ορυχεία και μονάδες επεξεργασίας που θα γίνουν έξω από τα σύνορά τους, όσο κι αν το απαιτούν οι γεωοικονομικές αναγκαιότητες».
Επισήμως η στρατηγική της Ε.Ε. για το θέμα αποτυπώνεται στον ευρωπαϊκό νόμο για τις κρίσιμες πρώτες ύλες του 2023, που θέτει στόχο την εξόρυξη τουλάχιστον του 10% της ετήσιας κατανάλωσης για τα κρίσιμα μέταλλα και την επεξεργασία του 40% εξ αυτών. Οι στόχοι αυτοί έδωσαν έναυσμα στη μελέτη και στον εντοπισμό των ελλείψεων και σε επενδύσεις για τη διασφάλιση των κρίσιμων μετάλλων που είναι αναγκαία για τη σύγχρονη οικονομία, όπως, π.χ., το λίθιο για τις μπαταρίες. Στο πλαίσιο του θηριώδους ανταγωνισμού τους, οι δύο υπερδυνάμεις έχουν δώσει ιδιαίτερη έμφαση στις πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται στις αμυντικές βιομηχανίες, όπως το αντιμόνιο, το γάλλιο και το γερμάνιο, αλλά η Ευρώπη δεν τις έχει ακολουθήσει. Οπως αναφέρουν στο Bloomberg πηγές με γνώση του θέματος, η Κομισιόν δεν έχει λάβει εντολή από τα κράτη-μέλη να προωθήσει αντίστοιχες πολιτικές με αυτές των ΗΠΑ, ενώ δεν διαθέτει καν τα απαιτούμενα κεφάλαια.
Ετσι, πολλά σχέδια εξορύξεων που ανήκουν σε εταιρείες χαμηλής κεφαλαιοποίησης δεν υλοποιούνται ή υλοποιούνται με πολύ μεγάλες δυσκολίες και ο λόγος είναι το έλλειμμα χρηματοδότησης. Στην Ευρώπη οι προϋπολογισμοί είναι πιεσμένοι και πολλές χώρες-μέλη της Ε.Ε. δεν ξέρουν πώς θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στην προσπάθεια. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, δεν έχουν ακόμη κατορθώσει να συμφωνήσουν ο υπουργός Οικονομικών με τον καγκελάριο και τον υπουργό Εξωτερικών ως προς το τι ακριβώς θα προβλέπει η στρατηγική της απεξάρτησης και της αυτάρκειας σε κρίσιμα μέταλλα. Προκύπτει έτσι αδιέξοδο και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες επικρατεί ανησυχία πως η ήπειρος μένει πίσω. Ο φόβος ότι μπορεί να αποκλειστεί από όποια συμφωνία συνάψει ο Αμερικανός πρόεδρος με τον Κινέζο ομόλογό του την Πέμπτη στη συνάντησή τους στο Πεκίνο εξώθησε την Ε.Ε. να συνάψει συμφωνία με την Ουάσιγκτον για την από κοινού δημιουργία εφοδιαστικών αλυσίδων για τα μέταλλα στρατηγικής σημασίας. Για τη Military Metals αυτή η συμφωνία είναι θετική και ενδέχεται να οδηγήσει σε από κοινού επενδύσεις Ε.Ε. και ΗΠΑ στο ορυχείο Τρογιάροβα.
