Περισσότερο από δύο μήνες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, η σύγκρουση δεν έχει φτάσει ακόμα στα ταμεία των μεγάλων καταστημάτων. Ο γιγαντιαίος όμιλος σούπερ μάρκετ Carrefour επιμένει ότι οι τιμές του δεν έχουν αλλάξει, ενώ η γερμανική αλυσίδα Aldi αναφέρει πως οι τιμές παραμένουν ίδιες.
Αυτό όμως δεν πρόκειται να κρατήσει για πολύ.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνδέεται με υψηλότερες τιμές στα τρόφιμα μέσω τριών βημάτων. Το φυσικό αέριο χρησιμοποιείται για την παραγωγή λιπασμάτων. Τα λιπάσματα θρέφουν τις καλλιέργειες. Οι καλλιέργειες γίνονται τροφή. Κάθε στάδιο διαρκεί εβδομάδες· ολόκληρος ο κύκλος διαρκεί μήνες. «Τα περισσότερα τρόφιμα που βρίσκονται σήμερα στα ράφια των σούπερ μάρκετ παράχθηκαν με εισροές που αγοράστηκαν ή είχαν ήδη συμφωνηθεί πριν ξεκινήσει ο πόλεμος στο Ιράν», δήλωσε ο Ντέιβιντ Λαμπόρντ, επικεφαλής της Διεύθυνσης Οικονομικών Αγροδιατροφής στον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών.
Η Ευρώπη παράγει το δικό της αζωτούχο λίπασμα, αλλά το δημιουργεί με εισαγόμενο φυσικό αέριο. Καθώς οι διαταραχές στον Κόλπο αυξάνουν τις τιμές του αερίου, ακριβαίνει και το λίπασμα που παράγεται στην Ευρώπη. Από τότε που έκλεισαν τα Στενά του Ορμούζ, οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά 59% και ορισμένα λιπάσματα έως και 50%. Στη Γερμανία, η ουρία –το πιο διαδεδομένο λίπασμα στο εμπόριο– πωλείται πλέον περίπου 550 ευρώ ανά μετρικό τόνο, από περίπου 370 ευρώ πριν από τον πόλεμο.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι καταναλωτές θα «νιώσουν» πρώτα το κόστος των καυσίμων, προς τα τέλη του καλοκαιριού. Το πλήγμα από τα λιπάσματα θα φανεί αργότερα. Η άνοιξη έχει ήδη «πληρωθεί». Το φθινόπωρο όχι. Για την άνοιξη, οι Ευρωπαίοι αγρότες στάθηκαν τυχεροί. Οι περισσότεροι είχαν ήδη προμηθευτεί λιπάσματα πριν από τον πόλεμο, με αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να λένε ότι οι ανάγκες της φετινής σεζόν είναι «σε μεγάλο βαθμό εξασφαλισμένες».
Ο χρόνος όμως εξαντλείται. Οι αγρότες προετοιμάζονται αυτό το διάστημα για τις φθινοπωρινές καλλιέργειες και οι αριθμοί δεν βγαίνουν. Το σιτάρι πωλείται στην ίδια τιμή όπως πριν από τον πόλεμο, ενώ το κόστος των λιπασμάτων έχει αυξηθεί. Μερικοί παραγωγοί μειώνουν τη χρήση αζώτου. Αλλοι στρέφονται σε καλλιέργειες που χρειάζονται λιγότερο. Και οι δύο επιλογές σημαίνουν μικρότερες συγκομιδές για το 2027. Τότε οι καταναλωτές θα αρχίσουν να νιώθουν τις συνέπειες του πολέμου.
Ορισμένες χώρες δεν είχαν καν το «μαξιλάρι» της άνοιξης. Η Ιρλανδία δεν διαθέτει σχεδόν καθόλου εγχώρια βιομηχανία λιπασμάτων και το 90% της γεωργικής της γης είναι βοσκότοποι που χρειάζονται άζωτο όλη τη σεζόν. Οι περισσότεροι Ιρλανδοί αγρότες, είπε ο Νόελ Μπάνβιλ της Ενωσης Ιρλανδών Αγροτών, αρχίζουν να αγοράζουν τα λιπάσματά τους από τον Φεβρουάριο και συνεχίζουν μέχρι τον Σεπτέμβριο. Συνεπώς, δεν είχαν αγοράσει μεγάλες ποσότητες εκ των προτέρων και τώρα κάνουν τις παραγγελίες τους με τιμές πολέμου.
Στη Σουηδία, η εθνική αγροτική ομοσπονδία υπολογίζει ότι ο πόλεμος έχει ήδη κοστίσει στα μέλη της 160 εκατομμύρια ευρώ, δηλαδή το 12% των κερδών.
«Οι αγρότες που έχουν λίπασμα σε απόθεμα μπορούν να συνεχίσουν τον σχεδιασμό τους», δήλωσε η Ινγκριντ Ρίντμπεργκ από την ομοσπονδία LRF. «Οσοι δεν έχουν, είπε, θα χρησιμοποιήσουν λιγότερο λίπασμα, θα έχουν μικρότερη παραγωγή και θα μετακυλήσουν το κόστος στους καταναλωτές», πρόσθεσε.
Oταν τελειώσει το «μαξιλάρι»
Στην Ουάσιγκτον, ο Ντόναλντ Τραμπ κάνει αναρτήσεις με κεφαλαία γράμματα για μονοπώλια λιπασμάτων, αλλά οι Αμερικανοί αγρότες νιώθουν ήδη τον πόνο που η Ευρώπη περιμένει τον επόμενο χρόνο. Περίπου το 70% των αγροτών δηλώνει ότι δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά το βάρος όλων των λιπασμάτων που χρειάζεται φέτος. Μάλιστα, το υπουργείο Γεωργίας των Ηνωμένων Πολιτειών προβλέπει τη μικρότερη παραγωγή σιταριού από το 1919.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, το πρόβλημα των λιπασμάτων είναι ακόμα πιο έντονο και η Κίνα το έχει επιδεινώσει. Το Πεκίνο ανέστειλε τις εξαγωγές φωσφορικών λιπασμάτων μέχρι τον Αύγουστο, περιόρισε τα μείγματα αζώτου-καλίου τον Μάρτιο και ανακοίνωσε διακοπή εξαγωγών θειικού οξέος από τον Μάιο.
Η Βραζιλία αντιμετωπίζει έλλειψη φωσφορικών λιπασμάτων έως και τριών εκατομμυρίων τόνων.
Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ έχει προειδοποιήσει ότι 45 εκατομμύρια περισσότεροι άνθρωποι μπορεί να βρεθούν σε επισιτιστική κρίση αν ο πόλεμος συνεχιστεί.
«Αυτό δεν είναι σαν το σοκ μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία», δήλωσε ο Αλβαρο Λάριο, πρόεδρος του Διεθνούς Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης. «Εκείνο ήταν άμεσο. Αυτό είναι πιο αργό, αλλά ξέρουμε ότι έρχεται». Οι περιορισμοί εξαγωγών, είπε ο Λάριο, είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος που απομένει στο σύστημα – η κίνηση που μετατρέπει ένα σοκ τιμών σε πραγματική έλλειψη.
Πηγή: Politico
