Η τουρκική οικονομία δέχεται καίριο πλήγμα από τον πόλεμο στο Ιράν, καθώς το υψηλό κόστος της ενέργειας επιταχύνει διαρκώς τον πληθωρισμό στη γειτονική χώρα εφόσον η Τουρκία καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών της αναγκών από εισαγωγές και αναγκάζεται να καταβάλει όλο και μεγαλύτερο τίμημα. Το αποτέλεσμα είναι ότι από την αρχή του πολέμου ο πληθωρισμός στη γείτονα έχει πάρει και πάλι την ανιούσα και για μια ακόμη φορά πλήττει καίρια το βιοτικό επίπεδο των τουρκικών νοικοκυριών.
Σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε χθες στη δημοσιότητα η τουρκική στατιστική υπηρεσία TurkStat, ο πληθωρισμός τον Απρίλιο επιταχύνθηκε στο 32,4% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του περασμένου έτους, ενώ τον Μάρτιο βρισκόταν στο 30,9%. Μέχρι στιγμής ανάμεσα στους κλάδους που έχουν καταγράψει τις μεγαλύτερες αυξήσεις στις τιμές τους είναι οι τομείς των μεταφορών και των εταιρειών κοινής ωφελείας. Η εξέλιξη είναι δυσοίωνη καθώς η επιτάχυνση υπερβαίνει τις προβλέψεις των οικονομολόγων που εκτιμούσαν πως ο πληθωρισμός τον Απρίλιο θα φτάσει στο 31,3%. Σε ό,τι αφορά τον πληθωρισμό σε μηνιαία βάση και πάλι η επιτάχυνση είναι σημαντική καθώς ο πληθωρισμός του Απριλίου φτάνει στο 4,2% από το 1,9% του Μαρτίου και υπερβαίνει και πάλι τις εκτιμήσεις των αναλυτών για επιτάχυνσή του στο 3,3%. Oπως σχολιάζει η Χάντε Σεκέρτσι, κορυφαία οικονομολόγος του Is Portfoy, επενδυτικού βραχίονα της τουρκικής τράπεζας Isbank, οι τιμές των τροφίμων και των ειδών ένδυσης αυξήθηκαν περισσότερο από όσο προέβλεπαν οι οικονομολόγοι. Η ίδια προειδοποιεί ότι ενδέχεται ακόμη και στο τέλος του έτους ο πληθωρισμός στην Τουρκία να παραμένει ακόμη σε επίπεδα πάνω από το 30%.
Πολιτικοί, οικονομολόγοι και στελέχη της κεντρικής τράπεζας της Τουρκίας είχαν προειδοποιήσει εδώ και καιρό τους επενδυτές πως θα καταγραφούν ενισχυμένες πληθωριστικές πιέσεις τον Απρίλιο και τον Μάιο. Ειδικότερα τον περασμένο μήνα ο διοικητής της Τράπεζας της Τουρκίας, Φατίχ Καραχάν, προειδοποίησε πως αναβάλλεται για δεύτερη συναπτή συνεδρίαση η μείωση των επιτοκίων που ανέμενε η αγορά στη γειτονική χώρα. Επικαλέστηκε μάλιστα τις γεωπολιτικές «αβεβαιότητες» και τη μεγάλη αστάθεια που έχει επιφέρει στις τιμές της ενέργειας ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Στην προσπάθειά της να τιθασεύσει τις πληθωριστικές πιέσεις, η Τράπεζα της Τουρκίας έχει μεν δια-τηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια στο 37%, αλλά έχει επιβάλει έμμεσα πιο περιοριστική νομισματική πολιτική αυξάνοντας από την αρχή του πολέμου στο 40% το overnight επιτόκιο για τη χρηματοδότηση των τραπεζών.
Από την αρχή του πολέμου στο Ιράν αντιμετωπίζει εκτεταμένες εκροές κεφαλαίων.
Σημειωτέον ότι η Τουρκία έχει επιστρέψει στην ορθόδοξη νομισματική πολιτική εδώ και περίπου τρία χρόνια και υπό τον υπουργό Οικονομικών, Μεχμέτ Σιμσέκ, και τον Φατίχ Καραχάν, διοικητή της κεντρικής τράπεζας είχε ανακτήσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών. Υιοθετώντας εξαιρετικά υψηλά επιτόκια είχε κατορθώσει να μειώσει τον πληθωρισμό λίγο πάνω από το 30% τους τελευταίους δύο μήνες από το ρεκόρ του 85% που είχε φτάσει το 2022. Τώρα όμως σημαντικό τμήμα του επενδυτικού κεφαλαίου την εγκαταλείπει και πάλι λόγω του πολέμου.
Είχε, άλλωστε, σε ικανοποιητικά επίπεδα τα συναλλαγματικά της διαθέσιμα, αλλά από την αρχή του πολέμου στο Ιράν αντιμετωπίζει εκτεταμένες μαζικές εκροές κεφαλαίων που έχουν αναγκάσει την κεντρική τράπεζα να δαπανήσει ήδη πάνω από 30 δισ. δολ. από τα συναλλαγματικά της διαθέσιμα στην προσπάθειά της να στηρίξει την τουρκική λίρα. Ετσι τα διαθέσιμα της χώρας έχουν περιοριστεί σε 43,4 δισ. δολ. αν εξαιρεθούν οι συμφωνίες ανταλλαγής συναλλάγματος. Ενδέχεται δε να καταφύγει στα διαθέσιμά της σε χρυσό που παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και συγκεκριμένα στα 100 δισ. δολ. Προκειμένου να ενισχύσει τα συναλλαγματικά της διαθέσιμα, η κεντρική τράπεζα έχει εξετάσει και το ενδεχόμενο να καταφύγει στα λεγόμενα swap χρυσού, δηλαδή στην ανταλλαγή μέρους του χρυσού της με συνάλλαγμα που προβλέπει δέσμευσή της να προβεί αργότερα στην αντίστροφη συναλλαγή.
Από την αρχή του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, το Brent εκτοξεύεται και χθες πλησίαζε τα 114 δολ. το βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο περίπου 5,28%. Είναι ο κυριότερος παράγοντας που δίνει νέα ώθηση στον πληθωρισμό που είναι από τους υψηλότερους στον κόσμο. Και την ίδια στιγμή το δημοσιονομικό έλλειμμα της Τουρκίας έχει εκτοξευθεί σε σχεδόν 33 δισ. δολάρια.
