ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Με σαφή προειδοποίηση από την Κομισιόν για την ανάγκη αυστηρά στοχευμένων μέτρων και αποφυγής των λαθών του παρελθόντος ολοκληρώθηκε η χθεσινή συνεδρίαση του Eurogroup στις Βρυξέλλες, όπου η ενεργειακή κρίση κυριάρχησε στις συζητήσεις των υπουργών Οικονομικών. Στο επίκεντρο βρέθηκε η αναζήτηση ισορροπίας ανάμεσα στη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων και τη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, με έντονες διαφωνίες ως προς το εύρος και τη μορφή των παρεμβάσεων.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε στο τέλος της συνεδρίασης ότι «οι επιπτώσεις της κρίσης δεν κατανέμονται ομοιόμορφα» και ότι απαιτούνται «καλά σχεδιασμένες και στοχευμένες πολιτικές», επισημαίνοντας ότι «περίπου το 70% του κόστους των μέτρων που έχουν ληφθεί δεν ήταν επαρκώς στοχευμένο ή στρέβλωνε τις τιμές», με αποτέλεσμα σημαντικό μέρος των επιδοτήσεων να κατευθύνεται σε υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
Από την πλευρά του ο αρμόδιος επίτροπος Βάλντις Ντομπρόβσκις προειδοποίησε ότι «οι τιμές πετρελαίου κοντά στα 100 δολάρια ανά βαρέλι επηρεάζουν κάθε τομέα της ευρωπαϊκής οικονομίας και τα νοικοκυριά», τονίζοντας ότι εντείνουν «τις πιέσεις για χαμηλότερη ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό».
Oπως σημείωσε, «ο συνολικός οικονομικός αντίκτυπος θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη της σύγκρουσης, ιδίως σε ό,τι αφορά τον ενεργειακό εφοδιασμό και τις υποδομές», ξεκαθαρίζοντας ότι «δεν μπορούμε να επαναλάβουμε τα λάθη του παρελθόντος» και ότι «τα μέτρα στήριξης πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και να μην αυξάνουν τη συνολική ζήτηση ενέργειας».
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Ιταλός υπουργός Οικονομικών Τζανκάρλο Τζορτζέτι ζήτησε πάντως εκ νέου χαλάρωση του Συμφώνου Σταθερότητας μέσω ενεργοποίησης της ρήτρας διαφυγής. Γνωρίζοντας την απορριπτική θέση της Κομισιόν ως προς το αίτημα αυτό, αντιπρότεινε η χρήση της ρήτρας διαφυγής, που ισχύει ήδη για τις αμυντικές δαπάνες, να χρησιμοποιηθεί και για τα ενεργειακά μέτρα. Την ίδια περίπου πρόταση είχε καταθέσει και ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ την περασμένη εβδομάδα. Και τα δύο κράτη-μέλη δεν έχουν ακόμη ενεργοποιήσει τη ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες τους.
Ο Ιταλός υπουργός Οικονομικών ζήτησε εκ νέου χαλάρωση του Συμφώνου Σταθερότητας μέσω ενεργοποίησης της ρήτρας διαφυγής.
Το ζήτημα προκάλεσε την έντονη αντίδραση «φειδωλών» κρατών. Προσερχόμενος στη συνεδρίαση ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών Ελκο Χάινε έστειλε σαφές μήνυμα απέναντι σε κάθε σκέψη χαλάρωσης των δημοσιονομικών κανόνων: «Δεν μπορεί κάθε φορά που υπάρχει ένα σοκ, η απάντηση να είναι περισσότερο χρέος και μεγαλύτερη ευελιξία», προειδοποίησε, απορρίπτοντας ουσιαστικά τα αιτήματα χωρών όπως η Ιταλία και η Ελλάδα για μεγαλύτερη ευελιξία.
Σε κάθε περίπτωση, όμως, ενώ συνολικά οι ευρωπαϊκοί θεσμοί προκρίνουν στοχευμένες παρεμβάσεις, σε αρκετές πρωτεύουσες έχουν ήδη υιοθετηθεί ή σχεδιάζονται ευρείες δέσμες στήριξης, που υπερβαίνουν κατά πολύ το στενό πλαίσιο των ευάλωτων ομάδων. Για παράδειγμα, η Γερμανία έχει ανακοινώσει δίμηνη μείωση του φόρου στα καύσιμα (βενζίνη και ντίζελ) για όλους τους πολίτες, ενώ η Ισπανία δαπανά 3,5 δισ. ευρώ για τη μείωση του ΦΠΑ στην ενέργεια. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός έχει επίσης προχωρήσει σε προσωρινές μειώσεις των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα.
Χθες, ο Ισπανός αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Οικονομίας Κάρλος Κουέρπο πάντως εστίασε στους άμεσους κινδύνους, επισημαίνοντας ότι «βλέπουμε με ανησυχία την κατάσταση» ιδίως σε ό,τι αφορά την κηροζίνη, ενόψει της τουριστικής περιόδου. Υπογράμμισε την ανάγκη για προληπτική δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ακόμη και με εργαλεία όπως η κοινή χρήση αποθεμάτων ή η ευελιξία στους κανονισμούς.
Από την πλευρά του ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ έδωσε έμφαση στη διαρθρωτική διάσταση του προβλήματος της ενέργειας τονίζοντας ότι «εξαρτόμαστε υπερβολικά από υδρογονάνθρακες και από μία περιοχή του κόσμου» και προκρίνοντας ως λύση «τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας και την ηλεκτροκίνηση». Ο Γερμανός ομόλογός τους Λαρς Κλίνγκμπαϊλ έδωσε έμφαση στην ανάγκη φορολόγησης των υπερκερδών μεγάλων επιχειρήσεων (ιδίως ενεργειακών), τονίζοντας ότι αποτελεί ζήτημα δικαιοσύνης να συμβάλουν όσοι επωφελούνται από την κρίση, αναφέροντας ότι υπάρχει στήριξη από χώρες όπως Ισπανία και Ιταλία.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στη γεωπολιτική διάσταση της κρίσης, με κοινό παρονομαστή την ανάγκη διατήρησης της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. «Η ελευθερία ναυσιπλοΐας είναι εκ των ων ουκ άνευ. Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε τα Στενά του Ορμούζ να γίνουν “διόδια”», τόνισε προσερχόμενος στη συνεδρίαση ο κ. Πιερρακάκης, θέση που συμμερίστηκε και ο Γάλλος ΥΠΟΙΚ, επισημαίνοντας ότι οι διεθνείς θαλάσσιες οδοί πρέπει να παραμείνουν ανοιχτές και χωρίς περιορισμούς.
