ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων αναμένεται να παρουσιαστεί την ερχόμενη εβδομάδα στις Βρυξέλλες για την αντιμετώπιση της συνεχιζόμενης ενεργειακής κρίσης, που πυροδοτούν οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η απόφαση των ΗΠΑ για «μπλόκο» των Στενών του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους διαύλους παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας. Η εξέλιξη αυτή έχει οδηγήσει σε εκτόξευση των τιμών και έχει ήδη επιβαρύνει τον ευρωπαϊκό λογαριασμό ενέργειας κατά 22 δισ. ευρώ, όπως ανέφερε η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν που όμως για ακόμα μια φορά απέρριψε τη «χαλάρωση» δημοσιονομικών κανόνων μέσω ενεργοποίησης της γενικής ρήτρας διαφυγής.
Στο επίκεντρο της πρότασης βρίσκεται η πολυαναμενόμενη «εργαλειοθήκη» μέτρων (toolkit), που θα παρουσιαστεί στις 22 Απριλίου, μία ημέρα πριν από την άτυπη σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Ενωσης στην Κύπρο. Οπως τόνισε την περασμένη Δευτέρα η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, βασικές λέξεις-κλειδιά της παρέμβασης αποτελούν «ο συντονισμός», «τα στοχευμένα και προσωρινά μέτρα» και «η μείωση της ζήτησης». Κύριος στόχος των Βρυξελλών είναι να αποφευχθεί ο ανταγωνισμός μεταξύ κρατών-μελών για την προμήθεια ενέργειας και να προστατευθεί η ενιαία αγορά.
Η «εργαλειοθήκη» θα περιλαμβάνει μεταξύ άλλων σχέδια για την πλήρωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου, καθώς και κατευθυντήριες «γραμμές» για προσωρινές παρεμβάσεις στους λογαριασμούς ενέργειας, όπως μειώσεις φόρων. Παράλληλα, θα δοθεί έμφαση στη μείωση της κατανάλωσης μέσω προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων και εκσυγχρονισμού βιομηχανικού εξοπλισμού. «Τα μέτρα θα είναι προσωρινά και στοχευμένα ώστε να προστατεύσουν τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις», τόνισε η πρόεδρος της Κομισιόν.
Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, η Επιτροπή δίνει προτεραιότητα στην ασφάλεια εφοδιασμού και στην παρακολούθηση της αγοράς. Οπως προέκυψε από τη χθεσινή ενημέρωση της Κομισιόν, «δεν υπάρχουν προς το παρόν ενδείξεις ελλείψεων καυσίμων στην Ευρωπαϊκή Ενωση, ωστόσο ενδέχεται να προκύψουν προβλήματα στο άμεσο μέλλον, ιδιαίτερα στα καύσιμα αεροσκαφών». Η αρμόδια εκπρόσωπος υπογράμμισε ότι η Επιτροπή βρίσκεται σε στενό συντονισμό με τα κράτη-μέλη και τη βιομηχανία, με εβδομαδιαίες συνεδριάσεις των ομάδων συντονισμού πετρελαίου και φυσικού αερίου, προκειμένου να υπάρχει «πλήρης εικόνα σε πραγματικό χρόνο για τα αποθέματα, τη διυλιστική ικανότητα και τις εναλλακτικές οδούς εισαγωγών».
Σε ό,τι αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προανήγγειλε τη χαλάρωση των σχετικών κανόνων –μέσω ενός νέου προσωρινού πλαισίου– που θα παρουσιαστεί έως τα τέλη Απριλίου.
Ηδη η Επιτροπή έχει αποστείλει σχετικές επιστολές στα κράτη-μέλη και ξεκινάει διαβουλεύσεις εντός της εβδομάδας με τις κυβερνήσεις με στόχο να δοθεί η κατάλληλη «ευελιξία» για τη στήριξη επιχειρήσεων και καταναλωτών, χωρίς όμως να τεθεί σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα.
«Οι κρατικές παρεμβάσεις πρέπει να παραμείνουν περιορισμένες ώστε να αποφευχθεί η υπερβολική επιδείνωση των δημοσίων ελλειμμάτων», τόνισε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αποκλείοντας προς το παρόν την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής από το Σύμφωνο Σταθερότητας, που ζητά δημοσίως η Ιταλία –σε περίπτωση που συνεχιστεί η τρέχουσα ενεργειακή κρίση–, ενώ υπέρ έχει ταχθεί και η Ελλάδα.
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η Επιτροπή προετοιμάζει νομοθετικές προτάσεις για τη μεταρρύθμιση της φορολογίας ενέργειας και των χρεώσεων δικτύου, με στόχο να καταστεί η ηλεκτρική ενέργεια πιο ελκυστική σε σχέση με το φυσικό αέριο. Παράλληλα, σχεδιάζεται η επικαιροποίηση των δεικτών του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (ETS), που θα καθορίζουν τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών για τη βιομηχανία, ενώ η συνολική αναθεώρηση του μηχανισμού παραμένει προγραμματισμένη για τον Ιούλιο.
Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, η στρατηγική της Κομισιόν επικεντρώνεται στην επιτάχυνση της ηλεκτροδότησης της οικονομίας και στην απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. «Πληρώνουμε πολύ υψηλό τίμημα για την υπερβολική εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα», δήλωσε η Φον ντερ Λάιεν, προσθέτοντας ότι «η ηλεκτροδότηση της Ευρώπης σημαίνει μεγαλύτερη ανεξαρτησία». Στο πλαίσιο αυτό, κάλεσε τα κράτη-μέλη να ολοκληρώσουν έως το καλοκαίρι το πακέτο για τα ευρωπαϊκά δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ προανήγγειλε και την υιοθέτηση πανευρωπαϊκού στόχου για την ηλεκτροδότηση πριν από το τέλος της θερινής περιόδου.
