Από την Amazon και τη Meta έως τη UPS, πολυεθνικοί κολοσσοί περικόπτουν θέσεις εργασίας, δηλώνοντας ξεκάθαρα ότι οι απολύσεις σχετίζονται με την ικανότητα της τεχνητής νοημοσύνης να κάνει εργασίες για τις οποίες προηγουμένως χρειάζονταν άνθρωποι. Πέρα όμως από τον αντίκτυπο που έχει αυτή η νέα πραγματικότητα στην απασχόληση, στην κατανάλωση και στην πραγματική οικονομία, πλέον ανοίγει και η συζήτηση για τις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στα κρατικά ταμεία. Λιγότεροι εργαζόμενοι σημαίνει λιγότεροι φορολογούμενοι και άρα πολλοί έχουν αρχίσει κιόλας να αναρωτιούνται: Εάν οι μηχανές αντικαθιστούν τους εργαζομένους στις δουλειές τους, δεν θα έπρεπε να καλύψουν και τους φόρους που οι άνθρωποι αυτοί δεν θα πληρώνουν πια;
Η εργασία, μέσω του φόρου εισοδήματος και των εισφορών στα ασφαλιστικά ταμεία, αποτελεί έναν από τους πυλώνες των φορολογικών συστημάτων όλων των χωρών. Και οι ανησυχίες για τις επιπτώσεις που θα έχει ο αυτοματισμός στη φορολογική βάση των κρατών αυτών δεν είναι κάτι νέο. Το 2019, ο νομπελίστας Εντμουντ Φελπς πρότεινε ένα φόρο στα ρομπότ, ώστε να καταστεί εφικτή η διατήρηση των κοινωνικών επιδομάτων των ανθρώπων. Λίγο νωρίτερα, ο ιδρυτής της Microsoft (μιας εταιρείας που έχει κυκλοφορήσει το δικό της εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης, το Copilot), Μπιλ Γκέιτς, είχε προτείνει να επιβάλλονται στα ρομπότ οι ίδιοι φόροι που θα πλήρωναν οι άνθρωποι, για τις δουλειές που τους «κλέβουν».
Ο Σαντζάι Πατνάικ, διευθυντής του Center for Regulation and Markets στο Brookings Institute, προτείνει στις κυβερνήσεις να αντιμετωπίσουν «τους κινδύνους που θέτει η τεχνητή νοημοσύνη» αυξάνοντας τη φορολογία των κεφαλαιακών κερδών, αντί να θεσπίσουν έναν συγκεκριμένο φόρο στην AI.
Ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας (ILO) υπολογίζει ότι ένας στους τέσσερις εργαζομένους, κυρίως στις πλούσιες χώρες, κάνει μια δουλειά που έχει κάποιο βαθμό έκθεσης στην τεχνητή νοημοσύνη. Βέβαια, ο ILO προβλέπει πως οι περισσότερες δουλειές θα αλλάξουν, αλλά δεν θα εξαφανιστούν. Πάντως, ο Ντάνιελ Γουάλντενστρομ, καθηγητής στο Stockholm Institute for Industrial Economics, απορρίπτει την ιδέα ενός φόρου ειδικά για την τεχνητή νοημοσύνη, λέγοντας ότι ακόμη και στις ΗΠΑ, όπου οι τεχνολογίες αυτές χρησιμοποιούνται περισσότερο, δεν καταγράφεται σημαντική αύξηση της ανεργίας. Αλλωστε, εξηγεί, ο σχεδιασμός ενός τέτοιου φόρου θα ήταν μια δύσκολη υπόθεση. «Τι είναι ο αυτοματισμός, τα ρομπότ ή η τεχνητή νοημοσύνη; Ενα τσιπ, μια ανθρωποειδής μηχανή, μια εφαρμογή ή ένα πρόγραμμα υπολογιστή; Δεν θα μπορέσουμε ποτέ να το ορίσουμε με ακρίβεια. Θα πρέπει να συνεχίσουμε να φορολογούμε ό,τι ήδη υπάρχει: Το εισόδημα από την εργασία, την κατανάλωση και τα κεφαλαιακά κέρδη».
«Σε πολλές οικονομίες του ΟΟΣΑ, έχουμε δει αύξηση στους φόρους εισοδήματος και μείωση στους φόρους κεφαλαίου», δηλώνει στην El Pais ο Καρλ Φράι, καθηγητής της AI και της Εργασίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Αυτό το σύστημα δίνει κίνητρα στις εταιρείες να επενδύουν περισσότερο στον αυτοματισμό παρά σε τεχνολογίες που δημιουργούν θέσεις εργασίας, υπογραμμίζει.
Πραγματικά, η Amazon ανακοίνωσε αύξηση 38% στα κέρδη της και επενδύσεις πολλών εκατομμυρίων δολαρίων στην τεχνητή νοημοσύνη, ενώ παράλληλα περιέκοψε 14.000 θέσεις εργασίας σε όλο τον κόσμο.
Την ίδια στιγμή, ενώ οι φορολογικοί συντελεστές για τις επιχειρήσεις έχουν μειωθεί στις χώρες του ΟΟΣΑ, από το 33% το 2000 στο 25% σήμερα, η συνολική επιβάρυνση των εργαζομένων από τον φόρο εισοδήματος και τις ασφαλιστικές εισφορές έχει μειωθεί μόνο κατά 1,3 ποσοστιαία μονάδα το ίδιο διάστημα, από το 36,2% στο 34,9%.
