Η συμφωνία που συνήψε προ ημερών η Ρωσία με την Ουκρανία, με την οποία η Μόσχα προσφέρει στο Κίεβο έκπτωση 30% στις τιμές του ρωσικού φυσικού αερίου και διασφαλίζει την παραμονή του ρωσικού στόλου στη Σεβαστούπολη στην Κριμαία για ακόμη 25 χρόνια, είναι σαφώς μείζονος γεωπολιτικής σημασίας. Ανακοινώνοντας τη συμφωνία, ο Ρώσος πρωθυπουργός Βλαντιμίρ Πούτιν αιφνιδίασε δημοσιογράφους και αναλυτές όταν πρότεινε τη συγχώνευση του ρωσικού κολοσσού φυσικού αερίου, της Gazprom, με την Naftogaz, την εταιρεία φυσικού αερίου της Ουκρανίας. Ο διευθύνων σύμβουλος της Gazprom έσπευσε να προσθέσει πως οι δύο πλευρές εξετάζουν την προοπτική μιας ανταλλαγής μετοχών και η Ευρωπαϊκή Ενωση να διευκρινίσει πως δεν θα διαδραματίσει κανένα ρόλο, καθώς η απόφαση εναπόκειται στη Μόσχα και το Κίεβο.
Η γεωπολιτική διάσταση της συμφωνίας δικαιολογημένα επισκίασε τις όποιες οικονομικές της πτυχές που μπορούν να είναι εξίσου σημαντικές τουλάχιστον για την Ουκρανία, αν σκεφτεί κανείς πως η έκπτωση του 30% ισοδυναμεί με περίπου 40 δισ. δολάρια σε χρονικό διάστημα 10 ετών. Δικαιολογημένα, άλλωστε, πολλοί έσπευσαν να συμπεράνουν πως διασφαλίζεται η παροχή φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Ο ζωτικός ρόλος της Ουκρανίας συνίσταται στο ότι διέρχεται από το ουκρανικό δίκτυο φυσικού αερίου περί το 20% του ρωσικού φυσικού αερίου που προορίζεται για τη δυτική Ευρώπη.
Η οικονομική διάσταση του θέματος επισκιάσθηκε περαιτέρω, όταν το θέμα παραπέμφθηκε στο Κοινοβούλιο της Ουκρανίας και ακολούθησαν οι σχεδόν γραφικές σκηνές βίας που υπογράμμισαν περαιτέρω τις πολιτικές προεκτάσεις μιας συμφωνίας ανάμεσα στη Ρωσία και μία από τις χώρες της άλλοτε σφαίρας επιρροής της Σοβιετικής Ενωσης. Η αντίδραση των αναλυτών του κλάδου ήταν να χαρακτηρίσουν άμεσα ανέφικτη τη συγχώνευση, καθώς το μέγεθος της Gazprom είναι συντριπτικό για τη Naftogaz και στην ουσία θα την εξαφάνιζε. Σύμφωνα μάλιστα με τον Κρις Γέφερ, αναλυτή της Uralsib, μια συγχώνευση των δύο εταιρειών είναι «πρακτικά αδύνατη», καθώς θα ισοδυναμούσε με πλήρη εξαγορά όλου του συστήματος φυσικού αερίου της Ουκρανίας.
Με στοιχεία του 2008, η Gazprom αντιπροσώπευε το 17% της παγκόσμιας παραγωγής φυσικού αερίου και το 1/10 του ΑΕΠ της Ρωσίας. Ο εν λόγω αναλυτής θεωρεί ότι η πρόταση Πούτιν αφορά τη δημιουργία μιας κοινοπραξίας και αποσκοπεί στο να ενισχύσει τη ρωσική επιρροή στην ουκρανική οικονομία. Προεξοφλώντας την ακραία αρνητική αντίδραση του πολιτικού κόσμου αλλά και της κοινωνίας της Ουκρανίας, προβλέπει πως μια τέτοια συγχώνευση θα προκαλούσε ταραχές μπροστά στις οποίες θα ωχριούν τα επεισόδια στο ουκρανικό Κοινοβούλιο.
Πολύ πιο απτή φαίνεται πως είναι, όμως, η οικονομική διάσταση της συμφωνίας για την παραμονή του ρωσικού στόλου στην Κριμαία. Σύμφωνα με τον Ρώσο πρέσβη στην Ευρωπαϊκή Ενωση, Βλαντιμίρ Σιζχόφ, πέραν της στρατηγικής σκοπιμότητάς της σχετίζεται και με τη βιωσιμότητα της οικονομίας της Κριμαίας. Στο περιθώριο οικονομικού συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, ο κ. Σιζχόφ τόνισε πως περίπου το 1/4 του πληθυσμού της Κριμαίας απασχολείται σε τομείς που σχετίζονται με τον στόλο της Μαύρης Θάλασσας και φυσικά έχει συμφέρον να επιδιώκει την παραμονή του. Εκφράζοντας, βέβαια, τη ρωσική θέση επί του θέματος, ο κ. Σιζχόφ υποστήριξε πως η συμφωνία συνεισφέρει σημαντικά στην τόνωση της ουκρανικής οικονομίας που αντιμετωπίζει σοβαρότατα προβλήματα και προσφάτως δανειοδοτήθηκε από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Αντέκρουσε, άλλωστε, την κριτική πως πρόκειται για μια νέα μορφή επιδότησης του ρωσικού φυσικού αερίου που μπορεί να αποτελέσει τροχοπέδη στη διαδικασία οικονομικών μεταρρυθμίσεων στην οποία βρίσκεται η Ουκρανία. Χαρακτήρισε μάλιστα «ανεύθυνη οποιαδήποτε προσπάθεια να πιεστεί η Ουκρανία να εφαρμόσει οικονομικές μεταρρυθμίσεις, τη στιγμή που η χώρα δεν διαθέτει τα αναγκαία κεφάλαια» και υπεραμύνθηκε της ρωσικής προσέγγισης, χαρακτηρίζοντάς την «πραγματιστική και πρακτική».
