Η επέκταση του ρόλου της Gazprom και των άλλων ρωσικών ενεργειακών ομίλων στην εκμετάλλευση του ενεργειακού πλούτου της Αφρικής, η ενίσχυση της οικονομικής παρουσίας της Ρωσίας στην Αφρική έναντι εκείνης της Κίνας, αλλά και γενικότερα η διεύρυνση της οικονομικής και πολιτικής επιρροής της στην άλλοτε σφαίρα επιρροής της Σοβιετικής Ενωσης, ήταν το διακύβευμα της περιοδείας που αναμενόταν να ολοκληρώσει χθες στη Μαύρη Ηπειρο ο Ρώσος πρόεδρος Ντμίτρι Μεντβέντεφ.
Εχοντας ήδη την προτίμηση της Νιγηρίας, που τον Απρίλιο συμπεριέλαβε τον ρωσικό κολοσσό του φυσικού αερίου στις 15 επίλεκτες εταιρείες που θα συμμετάσχουν σε σχέδιο εκμετάλλευσης των τεράστιων αποθεμάτων της σε φυσικό αέριο, ο Ρώσος πρόεδρος είχε εξασφαλίσει για την Gazprom συμφωνία συνεργασίας με τη Nigerian Petroleum Corporation. Οι δύο χώρες οδεύουν σε σύσφιγξη της μεταξύ τους συνεργασίας σε ό, τι αφορά τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρισμού προκειμένου να καλύψει η Νιγηρία τις τεράστιες ελλείψεις που αντιμετωπίζει εδώ και δεκαετίες. Η πλούσια σε πετρέλαιο αφρικανική χώρα παράγει λιγότερο από 3.000 megawatt ηλεκτρική ενέργεια, που δεν αρκούν για τις ανάγκες ενός πληθυσμού 140 εκατ. ανθρώπων όταν η παραγωγή της Νοτίου Αφρικής υπερβαίνει τα 43.000 megawatt, με τον πληθυσμό της να αντιπροσωπεύει μόλις το 1/3 εκείνου της Νιγηρίας.
Σε ό, τι αφορά τη Ρωσία, το ενδιαφέρον της περιστρέφεται κυρίως γύρω από τη συμμετοχή του ρωσικού κολοσσού στον υπό σχεδιασμό αγωγό των χωρών της Σαχάρας, που στοχεύει στη μεταφορά του φυσικού αερίου της περιοχής στην Ευρώπη. Το σχέδιο έχει την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που το εντάσσει στον ευρύτερο σχεδιασμό της για διαφοροποίηση των πηγών κάλυψης των αναγκών της σε φυσικό αέριο. Προκειμένου να επωφεληθεί από τα τεράστια αποθέματα της Νιγηρίας, η Ρωσία σπεύδει πρόθυμα να επενδύσει σε έργα υποδομής στη χώρα. Και μολονότι η Gazprom ανακοίνωσε προσφάτως πως ενδέχεται να μειώσει το επενδυτικό της πρόγραμμα κατά 25% ή ακόμη και κατά 50%, ενδεικτική των ρωσικών προθέσεων είναι η δήλωση του Αλεξέι Βασίλιεφ, επικεφαλής του Αφρικανικού Ινστιτούτου της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, ο οποίος συνόδευσε τον κ. Μεντβέντεφ στην περιοδεία του: «Η Gazprom σκοπεύει να γεμίσει όλη τη Νιγηρία με αγωγούς». Πρόθεση του ρωσικού κολοσσού είναι, άλλωστε, να καλύψει την απόσταση που τον χωρίζει από τις δυτικές ανταγωνίστριές του, τις Royal Dutch Shell, Chevron και ExxonMobil, που ώς τώρα έχουν σαφώς ισχυρότερη παρουσία στην αφρικανική ήπειρο.
Η σχέση της Ρωσίας με την Αφρική έχει μεν διαρραγεί μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης, αλλά η ρωσική παρουσία παραμένει σημαντική, καθώς εκτός από την Gazprom, μονάδες παραγωγής διατηρούν στην ήπειρο και οι ρωσικές εταιρείες Rosneft, Lukoil και Novatek που δραστηριοποιούνται στην Αίγυπτο, τη Νιγηρία, τη Ναμίμπια και την Ανγκόλα. Η Rosneft, η μεγαλύτερη πετρελαϊκή εταιρεία της Ρωσίας, προωθεί κοινά σχέδια με την ιταλική Eni, ενώ η Novatek, δεύτερη μετά την Gazprom ρωσική εταιρεία φυσικού αερίου, έχει τα δικαιώματα εκμετάλλευσης των offshore κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην περιοχή Αλάρις της Αιγύπτου και τον Μάιο ανακοίνωσε ότι θα αρχίσει την άντληση το πρώτο εξάμηνο του επόμενου έτους. Η Ναμίμπια και η Ανγκόλα προσελκύουν ιδιαιτέρως το ενδιαφέρον των ρωσικών εταιρειών, καθώς προσφέρουν μεγάλες ευκαιρίες για εκμετάλλευση του ανεξάντλητου πλούτου τους σε διαμάντια, μέταλλα, υδρογονάνθρακες και ουράνιο. Σημειωτέον ότι τα τελευταία χρόνια η Κίνα δεκαπλασιάζει κάθε χρόνο την παρουσία της στην Αφρική.
Η πτώση των τιμών έπληξε την Gazprom
Παρά τις επεκτατικές της βλέψεις στην Αφρική, η Gazprom έχει πληγεί βαρύτατα φέτος εξ αιτίας της πτώσης των τιμών του πετρελαίου και της ραγδαίας μείωσης της ζήτησης. Οι επενδύσεις που δρομολογεί στην Αφρική προσλαμβάνουν μεγαλύτερο βάρος λαμβανομένου υπ’ όψιν ότι η μεγαλύτερη εταιρεία φυσικού αερίου στον κόσμο ανακοίνωσε προσφάτως πως ενδέχεται να μειώσει το επενδυτικό της πρόγραμμα κατά 25% με 50% φέτος και να αναβάλει την έναρξη λειτουργίας πολλών νέων κοιτασμάτων φυσικού αερίου. Την Τετάρτη, ο συνονόματος του Ρώσου προέδρου και διευθύνων σύμβουλος της Gazprom, Αλεξάντερ Μεντβέντεφ, ανακοίνωσε τις εκτιμήσεις της για πτώση των πωλήσεων κατά 40% το τρέχον έτος, παρά την αύξηση που έχει σημειώσει η κατανάλωση στην Ευρώπη τους τελευταίους μήνες. Το α΄ εξάμηνο του έτους, οι εξαγωγές της στην Ευρώπη ανήλθαν σε 60 δισ. κυβικά μέτρα, δηλαδή κατά 26% χαμηλότερες από τον αρχικό της σχεδιασμό. Για το σύνολο του έτους ο ρωσικός κολοσσός προβλέπει πως οι εξαγωγές του θα φθάσουν στα 142 κ. μ. και η αξία των πωλήσεών του θα φθάσει τα 40 δισ. δολάρια. Σημειωτέον ότι το περασμένο έτος οι πωλήσεις της Gazprom έφθασαν τα 65 δισ. δολάρια.
