Την ημέρα που η τιμή του πετρελαίου κατέγραψε ρεκόρ υπερβαίνοντας τα 122 δολάρια το βαρέλι, οι αναλυτές το απέδωσαν στις επιθέσεις στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Νιγηρίας και τα επεισόδια στο Ιράκ. Οποιοδήποτε πρόβλημα στις χώρες αυτές έχει σοβαρό αντίκτυπο καθώς μόνον η Σαουδική Αραβία έχει τη δυνατότητα να υποκαστήσει το έλλειμμα παραγωγής και δεν σκοπεύει να το κάνει. Για να αντιληφθούμε, όμως, πως μειώθηκε τόσο η προσφορά, πρέπει να εξετάσουμε την κατάσταση της πετρελαιοβιομηχανίας στη Ρωσία, δεύτερης σε παραγωγή χώρα στον κόσμο.
Σύμφωνα με τη Citibank, τα τελευταία επτά χρόνια η Ρωσία κάλυπτε το 80% της αύξησης στην παραγωγή πετρελαίου εκτός ΟΠΕΚ. Στην αρχή η αύξηση αυτή της παραγωγής της κάλυπτε την εντεινόμενη ζήτηση από την Κίνα και την Ινδία. Τον Απρίλιο, όμως, υποχώρησε η παραγωγή για τέταρτο συναπτό μήνα και σήμερα βρίσκεται σε επίπεδα 2% κάτω από εκείνα του Οκτωβρίου του περασμένου έτους. Η διαπίστωση πως η Ρωσία δεν μπορεί πλέον να ικανοποιήσει την αυξανόμενη ζήτηση για πετρέλαιο σίγουρα συνεισφέρει στην εκτίναξη της τιμής του. Τα αίτια της κακοδαιμονίας που πλήττει την πλέον σημαντική βιομηχανία της Ρωσίας οφείλονται αποκλειστικά στον ανθρώπινο παράγοντα.
Τα αποθέματα πετρελαίου της Ρωσίας κατέχουν την έβδομη θέση στον κόσμο, ανέρχονται σε 80 δισ. βαρέλια, σύμφωνα με την ΒΡ. Πηγές της βιομηχανίας εκτιμούν ότι θα εντοπισθούν επιπλέον 100 δισ. βαρέλια. Οι έλεγχοι, όμως, στη Ρωσία είναι τόσο ανεπαρκείς, ώστε να μειώνεται η παραγωγή παρά την εκτίναξη της τιμής του πετρελαίου. Η κυβέρνηση επιβάλλει φόρο στις εξαγωγές σε τιμές άνω των 25 δολαρίων το βαρέλι. Προστιθέμενων των εταιρικών φόρων, των φόρων παραγωγής και εργασίας, το αποτέλεσμα είναι, σύμφωνα με παράγοντες της πετρελαιοβιομηχανίας, να αποσπά η κυβέρνηση το 92% των κερδών. Στελέχη της ΤΝΚ-ΒΡ επισημαίνουν πως το αυξανόμενο κόστος της βιομηχανίας πετρελαίου καθιστά μη προσοδοφόρες πολλές επενδύσεις στη Ρωσία. Με το ισχύον καθεστώς, η ΤΝΚ-ΒΡ αντιπροσωπεύει το 1/5 της παραγωγής της ΒΡ αλλά μόνον το 1/10 των κερδών της.
Πέρυσι η κυβέρνηση προσέφερε φοροαπαλλαγές 4,5 δισ. δολαρίων. Σύμφωνα, όμως, με τις πετρελαϊκές εταιρείες το μέτρο αρκούσε μόνο, για να διατηρήσει την παραγωγή σε σταθερά επίπεδα. Στην εναρκτήρια ομιλία του ως πρωθυπουργός, ο κ. Πούτιν δήλωσε πως πρέπει να μειωθούν οι φόροι στη βιομηχανία. Ενδέχεται, όμως, να χρειασθούν δεκαετίες, για να αναπτυχθούν νέες πετρελαιοπηγές. Το Κρεμλίνο δεν έχει καταφέρει να διασφαλίσει τα δικαιώματα εκμετάλλευσης στην Αρκτική, που θεωρείται πολλά υποσχόμενη. Λέει, άλλωστε, ότι στο μέλλον οι ξένες επιχειρήσεις με εμπειρία στην εκμετάλλευση υπεράκτιων πετρελαιοπηγών κάτω από παγωμένες θάλασσες θα περιορισθούν σε μειοψηφικά πακέτα μετοχών στα μεγάλα προγράμματα.
Στο μεταξύ, σήμερα η Ρωσία εξαρτάται από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο περισσότερο από ποτέ. Το μερίδιο του ΑΕΠ της που αντιπροσωπεύουν οι ενεργειακές πηγές έχει υπερδιπλασιασθεί από το 1999 και υπερβαίνει το 30%, σύμφωνα με τον Ινστιτούτο Οικονομικής Ανάλυσης.
