Η Ρωσία είναι σήμερα ο πλέον δελεαστικός προορισμός για τις μεγάλες ενεργειακές επιχειρήσεις της Δύσης. Οι ελεγκτές της κυβέρνησης έχουν την κακή συνήθεια να παρενοχλούν ξένους επενδυτές, που έχουν βρεθεί στριμωγμένοι ανάμεσα στα πολυάριθμα δαπανηρά σχέδια των τελευταίων ετών στη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου της χώρας. Στο μεταξύ, οι αρχές έχουν μεθοδικά μετατρέψει τον κρατικό κολοσσό φυσικού αερίου, την Gazprom, σε εθνικό πρωταθλητή. Στον τομέα, όμως, της παραγωγής ενέργειας, οι ευρωπαϊκές εταιρείες περιμένουν στην ουρά για να επενδύσουν δισεκατομμύρια.
Ταχύτατα αναπτυσσόμενη
Η εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας Enel, πρώην μονοπώλιο του ιταλικού κράτους, έχει εξαγοράσει έναντι 50 δισ. ρουβλίων το 37% της OGK-5, μιας εκ των έξι εταιρειών ενέργειας της Ρωσίας. Προ ημερών πρότεινε να εξαγοράσει το υπόλοιπο 50%, που θα της κόστιζε άλλα 98 δισ. ρούβλια. Η γερμανική εταιρεία κοινής ωφελείας Ε.ΟΝ έχει εξαγοράσει το 47% μιας άλλης ρωσικής εταιρείας ενέργειας, της OGK-4, και σχεδιάζει να αυξήσει το μερίδιό της στο 70%. Η φινλανδική εταιρεία κοινής ωφελείας Fortum ελέγχει το 1/4 μιας περιφερειακής εταιρείας παραγωγής ενέργειας και προτίθεται να προχωρήσει σε περαιτέρω επενδύσεις. Σύμφωνα μάλιστα με τον Ανατόλι Τσουμπάις, επικεφαλής της UES, άλλοτε μητρικής αυτών των εταιρειών παραγωγής ενέργειας, ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν πολλές ξένες εταιρείες, όπως οι Gaz de France και Korea Electric Power Corporation.
Η ρωσική βιομηχανία ενέργειας είναι ελκυστική, εξηγεί ο Μάρκο Αρτσέλι, επικεφαλής των επιχειρήσεων Ανατολικής Ευρώπης της Enel, καθώς είναι μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες του κόσμου. Σε ορισμένες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων εκείνων όπου διαθέτει μονάδες η OGK-5, η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια αυξάνεται κατά 6% σε ετήσια βάση, ποσοστό υπερδιπλάσιο του αντίστοιχου στην Ιταλία. Η Ρωσία είναι η τέταρτη σε μέγεθος αγορά ενέργειας στον κόσμο. Προς το παρόν τα κέρδη είναι μέτρια, αλλά αναμένεται να αυξηθούν όταν απελευθερωθούν οι τιμές. Μέχρι προσφάτως βρισκόταν στα χέρια της κρατικής UES σχεδόν το σύνολο της βιομηχανίας ενέργειας. Η κυβέρνηση, όμως, έπειτα από παρότρυνση του κ. Τσουμπάις, διαχώρισε την παραγωγή από τη διανομή και τη λιανική πώληση και κατένειμε τις μονάδες παραγωγής ενέργειας της UES στις έξι βιομηχανίες χονδρικής και σε 14 τοπικούς σταθμούς παραγωγής. Πρόκειται για όλες αυτές τις OGK και TGK που πωλούνται σε επενδυτές από τον ιδιωτικό τομέα.
Αν όλα αυτά θυμίζουν την εποχή του Γέλτσιν, όταν η ρωσική κυβέρνηση εκποίησε ολόκληρες βιομηχανίες σε εξευτελιστικές τιμές, δεν πρόκειται για σύμπτωση. Ο κ. Τσουμπάις υπήρξε στέλεχος της κυβέρνησης Γέλτσιν και αρχιτέκτων των ιδιωτικοποιήσεων. Δηλώνει ότι η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε αναδιάρθρωση της βιομηχανίας, παρά την προσήλωσή της στις εθνικές βιομηχανίες και την απέχθειά της για τους ξένους επενδυτές, επειδή φοβάται τις μειώσεις στην παραγωγή ενέργειας και την οργή της κοινής γνώμης που αυτές θα προκαλούσαν. Μερικοί παρατηρητές εκφράζουν φόβους για το ενδεχόμενο να χάσει η κυβέρνηση το ενδιαφέρον της για τις ιδιωτικοποιήσεις όταν αρχίσουν να ανεβαίνουν οι τιμές. Εχει αναβάλει την απελευθέρωση των τιμών στην εγχώρια κατανάλωση μέχρι το 2014. Ο κ. Αρτσέλι, όμως, εκτιμά ότι οι ιδιωτικοποιήσεις είναι πιο προσοδοφόρες, έχουν μερικώς απελευθερωθεί ήδη και πρέπει να απελευθερωθούν πλήρως μέχρι το 2011.
Η Gazprom αποτελεί μεμονωμένο λόγο ανησυχίας. Εχει ήδη υπό τον έλεγχό της δύο εταιρείες ενέργειας και αποτελεί τον μεγαλύτερο προμηθευτή φυσικού αερίου ουσιαστικά για όλες.
