Χαίρεται ο ελληνικός λαός για την ενίσχυση της βαλκανικής συνιστώσας της Ε.Ε. μέσω της ένταξης της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας. Αλλοι παράγοντες όμως προσπαθούν να αξιοποιήσουν την ένταξη των χωρών αυτών στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε. σε πολύ διαφορετικές κατευθύνσεις – ως όπλο διεκδίκησης της Μαύρης Θάλασσας από τη Ρωσία!
Εχουν περάσει πάνω από… 150 χρόνια από την τελευταία φορά που δυτικές δυνάμεις επιχείρησαν να αμφισβητήσουν τη ρωσική πρωτοκαθεδρία στον Εύξεινο Πόντο. Από το 1854 συγκεκριμένα, όταν οι στρατιές του Γάλλου αυτοκράτορα Ναπολέοντα Γ΄ και της Βρετανής αυτοκράτειρας Βικτώριας επιτέθηκαν εναντίον της Σεβαστούπολης κατά τον Κριμαϊκό Πόλεμο. Ξαφνικά όμως, Αμερικανοί και Ευρωπαίοι άρχισαν σήμερα να μιλούν για την επιρροή στη Μαύρη Θάλασσα με άκρως επιθετικούς όρους εναντίον της Μόσχας, αναδεικνύοντας μάλιστα τον ενεργειακό τομέα ως αιχμή του δόρατος αυτής της πολιτικής.
Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της Κασπίας και της Κεντρικής Ασίας πρέπει να περάσουν κατά μεγάλο μέρος τους από τον Εύξεινο Πόντο για να φθάσουν στις αγορές της Ευρώπης. Θα έχει η Ρωσία ή οι ΗΠΑ τον έλεγχο των αγωγών μεταφοράς τους; Μέχρι πρότινος η απόλυτη κυριαρχία της Μόσχας ήταν αυτονόητη. Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης, όμως, τα πάντα έχουν αλλάξει και οι Αμερικανοί δεν κρύβουν την πρόθεσή τους να εκτοπίσουν τους Ρώσους.
Είναι αποκαλυπτικό άρθρο, που δημοσιεύθηκε το καλοκαίρι, του Μπρους Τζάκσον, του στενά συνδεόμενου με την κυβέρνηση Μπους λομπίστα, που το 2003 μεθόδευσε την υπογραφή από όλες τις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες κοινής επιστολής υπέρ της εισβολής των ΗΠΑ στο Ιράκ.
«Το κεντρικό αξίωμα μιας στρατηγικής για τη Μαύρη Θάλασσα είναι ο γεωπολιτικός αναθεωρητισμός», έγραφε χωρίς περιστροφές και περιέγραφε πληθώρα πυλώνων της, αναφέροντας μεταξύ άλλων: «Αποχώρηση των ρωσικών στρατευμάτων, βάσεων και όπλων… Διείσδυση των ευρωπαϊκών θεσμών, αγορών και επενδύσεων… Ουκρανία και Γεωργία να μπουν στο ΝΑΤΟ το 2008… Οικονομική, στρατιωτική και πολιτική υποστήριξη στην πάλη μετασοβιετικών δημοκρατιών να ξεκόψουν από τον ρωσικό ιμπεριαλισμό».
Ενεργειακή αναμέτρηση
Την πάλη για την «ιδιοκτησία και διέλευση των αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου της Κασπίας και της Κεντρικής Ασίας προς την Ευρώπη μέσω ενός διαδρόμου που διασχίζει τον Καύκασο και εισέρχεται τόσο στη Δυτική Ουκρανία όσο και στο τουρκικό σύστημα αγωγών», θεωρεί πρωτεύον στοιχείο της αμερικανορωσικής διαπάλης στη Μαύρη Θάλασσα ο Τζάκσον. «Αυτή η στρατηγική πρέπει να αποτελέσει κοινή στρατηγική ΗΠΑ – Ε.Ε. και επιπροσθέτως των αγωγών που διασχίζουν τον Καύκασο και τη Μαύρη Θάλασσα, πρέπει να συνεπάγεται την επιβολή ορίων στις εισαγωγές ρωσικού αερίου και πετρελαίου στην Ε.Ε., την επιβολή φραγμών στις ρωσικές επενδύσεις στην ενεργειακή υποδομή της Ευρώπης…», υπογραμμίζει.
Στο πλαίσιο αυτό, στις 26 Ιουνίου 2006 η Ε.Ε. κατέστησε ζήτημα προτεραιότητας την κατασκευή του αγωγού φυσικού αερίου NABUCCO. Υποτίθεται πως μέχρι το 2012 θα έχει κατασκευαστεί αυτός ο τεράστιος αγωγός μήκους 3.400 χιλιομέτρων και κόστους 4,6 δισεκατομμυρίων ευρώ, ο οποίος θα συνδέει το τεράστιο κοίτασμα του Σαχ Ντενίζ στο Αζερμπαϊτζάν με την Αυστρία, περνώντας μέσα από τη Γεωργία, την Τουρκία, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ουγγαρία, με προοπτική αργότερα να μεταφέρει φυσικό αέριο και από το Καζακστάν, το Τουρκμενιστάν, ακόμη και από το Ιράν. Εννοείται ότι η Ουάσιγκτον υποστηρίζει θερμά αυτό το σχέδιο, πλην της προμήθειας αερίου από το Ιράν.
Η Ρωσία, με τη σειρά της, προτείνει έναν αγωγό παράλληλο σχεδόν με τον NABUCCO, που απλώς τελειώνει στην Ουγγαρία, όχι στην Αυστρία, με μια ουσιώδη διαφορά: Καθώς ο ΝΑΒUCCΟ διέρχεται από την Τουρκία, να τροφοδοτείται και με ρωσικό φυσικό αέριο από τον ήδη υφιστάμενο αγωγό αερίου στη Μαύρη Θάλασσα, που ενώνει ενεργειακά τη Ρωσία με την Τουρκία, ποντισμένος στον βυθό του Εύξεινου Πόντου και ονομάζεται «Γαλάζιο Ρεύμα». Φυσικά, ούτε να ακούσουν κάτι τέτοιο δεν θέλουν οι Αμερικανοί. Το κακό είναι πως τοπικοί ηγέτες δείχνουν πρόθυμοι να λάβουν ενεργό μέρος στο αντιρωσικό παιχνίδι των Αμερικανών αυξάνοντας την ένταση στην περιοχή.
Επικίνδυνα όνειρα
Ο Ρουμάνος πρόεδρος Τραϊάν Μπασέσκου είναι ένας από αυτούς. «Επιπροσθέτως του σχεδίου NABUCCO, εμείς επιθυμούμε να κατασκευάσουμε έναν αγωγό που θα συνδέει το ρουμανικό λιμάνι της Κωνστάντζας με την Τριέστη, στην Ιταλία. Δεν αποκλείω επίσης ένα μελλοντικό τερματικό σταθμό υγροποιημένου φυσικού αερίου, ο οποίος θα τροφοδοτείται από το Κατάρ. Για την Ε.Ε. πρέπει να αποτελεί υπ’ αριθμόν ένα προτεραιότητα η εξεύρεση εναλλακτικής λύσης έναντι του ρωσικού αερίου, διαφορετικά ο κίνδυνος είναι μεγάλος να δούμε τη ρωσική Γκαζπρόμ να καθίσταται όργανο πολιτικής πίεσης επί ολόκληρης της Ευρώπης», δήλωσε.
Ο Μπασέσκου είχε την ευκαιρία να αναλύσει τα σχέδιά του στον Αμερικανό πρόεδρο Τζορτζ Μπους στο οβάλ γραφείο από τον Μάρτιο του 2005, όταν επισκέφθηκε τον Λευκό Οίκο. Φαίνεται, πάντως, πως βρήκε ευήκοον ους, αν κρίνει τουλάχιστον κανείς από το γεγονός ότι τον Ιούνιο του 2006 με πλήρη πολιτική υποστήριξη της Ουάσιγκτον και με χρηματοδότηση από αμερικανικά ιδρύματα, ο Μπασέσκου ίδρυσε υπό την αιγίδα του το Φόρουμ της Μαύρης Θάλασσας, το οποίο επιδιώκει να οικοδομήσει δομές ασφάλειας στην περιοχή, εξοργίζοντας τους Ρώσους.
«Αναφορικά με την ασφάλεια η Ρουμανία προτίμησε την αμερικανική ομπρέλα από τη ρητορική των Βρυξελλών», σημειώνει μελαγχολικά η «Μοντ» και προσθέτει: «Στις αναμετρήσεις για την επαναχάραξη των σφαιρών επιρροής και των οδών διοχέτευσης της ενέργειας γύρω από τη Μαύρη Θάλασσα, η στάση του Βουκουρεστίου στα ζητήματα ασφάλειας αποτελεί βαρύνον πλεονέκτημα για την Ουάσιγκτον».
Ονειρα που πιθανότατα θα παραμείνουν ανεκπλήρωτα, ικανά όμως για να προκαλούν ένταση και να μετατρέπουν τον Εύξεινο Πόντο σε εστία αναταραχής, με τις πρώην σοσιαλιστικές χώρες να παίζουν αποσταθεροποιητικό ρόλο με την ορμή του νεοφώτιστου στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε.
Ετσι, κατέρρευσαν και τα όνειρα της Ουκρανίας, η οποία προ ολίγων ετών είχε συνάψει την περιφερειακή συμμαχία GUAM με το Αζερμπαϊτζάν, τη Γεωργία και τη Μολδαβία, νομίζοντας οτι θα κουβαλούσε αζερινό πετρέλαιο με τάνκερ από τις ακτές της Γεωργίας στην Ουκρανία μέσω Μαύρης Θάλασσας και θα γινόταν έτσι διαμετακομιστικό ενεργειακό κέντρο.
Η δίκαιη οργή του Κρεμλίνου
Το Κρεμλίνο έχει κάθε λόγο να αισθάνεται εκνευρισμένο από τις εξελίξεις. Ολόκληρο τον εικοστόν αιώνα είχε συνηθίσει να θεωρεί τον Εύξεινο Πόντο ρωσική λίμνη στις νότιες ακτές της οποίας απλώς υπήρχε η Τουρκία. Τώρα όμως βλέπει αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις να εγκαθίστανται στα παράλια της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, βλέπει την Ουκρανία και τη Γεωργία να προσκαλούνται έμμεσα από τον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο να μπουν σύντομα στο ΝΑΤΟ, βλέπει την ίδια τη Ρωσία να περιορίζεται σε μια βόρεια – βορειοανατολική γωνιά της Μαύρης Θάλασσας!
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Μόσχα χρησιμοποιεί την ενέργεια ως πολιτικό όπλο εκβιασμού ή δελεασμού χωρών της περιοχής. Μόλις οξύνθηκαν το φθινόπωρο οι σχέσεις Ρωσίας – Γεωργίας, σε λιγότερο από ένα μήνα, έφτασε ο λογαριασμός στην Τιφλίδα: η ρωσική Γκαζπρόμ αύξησε την τιμή του φυσικού αερίου που προμηθεύει στη Γεωργία περισσότερο από… 100% – από 110 δολάρια τα 1.000 κυβικά μέτρα σε 235 δολάρια!
Πέρυσι είχαμε το ψυχόδραμα με την Ουκρανία και τη φιλοδυτική «πορτοκαλί επανάστασή» της που ώθησε την τιμή του ρωσικού αερίου στη χώρα σε 90 και στη συνέχεια σε 135 δολάρια. Κάτι ανάλογο έπαθε και η Μολδαβία και ούτω καθ’ εξής…
Οι υστερικές κραυγές των δυτικών μέσων ενημέρωσης είναι όμως απολύτως υποκριτικές. Δεν είναι δυνατόν να χρηματοδοτεί η Μόσχα με «σοσιαλιστικές» τιμές την καπιταλιστική ανάπτυξη κρατών που ακολουθούν όχι απλώς φιλοαμερικανική αλλά συχνά και ανοικτά αντιρωσική πολιτική: Σίγουρα είναι βολικός για την Ουάσιγκτον αυτός ο… «φόρος πολιτικής ανοησίας» του Κρεμλίνου, αλλά δεν μπορεί παρά να τελειώσει κάποια στιγμή αυτή η κωμωδία και οι ΗΠΑ να αναλάβουν οι ίδιες το βάρος της ενίσχυσης ή όχι της πορείας καπιταλιστικής ανασυγκρότησης των χωρών αυτών, περί της οποίας στα λόγια τόσο πολύ κόπτονται.
