Ολα εξελίχθηκαν σαν μια παλαιομοδίτικη ιδιωτικοποίηση ρώσικης εταιρείας. H δημοπρασία του 7,6% του μετοχικού κεφαλαίου της πετρελαϊκής Lukoil, στις 29 Σεπτεμβρίου, διήρκησε μόλις λίγα λεπτά. H εταιρεία που κατέθεσε την πρόταση εξαγοράς είχε τη δημόσια υποστήριξη του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν και της διοίκησης της Lukoil. Παρεκκλίνοντας από την παράδοση, ωστόσο, το κράτος πούλησε ένα περιουσιακό της στοιχείο σε ένα ξένο αγοραστή έναντι δίκαιου τιμήματος (που προσδιορίστηκε σε σχέση με την τρέχουσα τιμή της μετοχής της Lukoil). H ConocoPhillips είναι η εταιρεία, αμερικανικών συμφερόντων, που εξαγόρασε το μερίδιο της Lukoil έναντι 2 δισ. δολαρίων, εκπροσωπώντας τη μεγαλύτερη ιδιωτικοποίηση στην ιστορία της Ρωσίας. Φυσικά, η συμφωνία αυτή έκρυβε την υπόνοια μίας νέας εξαγοράς, κάτι που επιβεβαιώθηκε από δήλωση της Conoco για την επιθυμία της αύξησης του μεριδίου της στο 20%, περίπου.
Την περασμένη εβδομάδα, η γαλλική Total συμφώνησε στην εξαγορά του 25% του μετοχικού κεφαλαίου της μεγαλύτερης ιδιωτικής εταιρείας παραγωγής φυσικού αερίου στη Ρωσία, Novatek, έναντι 1 δισ. δολαρίων. Επρόκειτο για τη μεγαλύτερη επένδυση ξένης εταιρείας στο ρωσικό ενεργειακό κλάδο από τότε που η βρετανική BP εξαγόρασε σχεδόν το ήμισυ του μετοχικού κεφαλαίου της πετρελαϊκής εταιρείας TNK, πέρσι. Οσον αφορά τον κρατικό κολοσσό φυσικού αερίου Gazprom, η ρώσικη κυβέρνηση επανέλαβε τα σχέδιά της για την είσοδο ξένων στο ιδιοκτησιακό της καθεστώς, αμέσως, μετά τη συγχώνευση με την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία Rosneft.
To ρεύμα αυτό του φιλελευθερισμού απαλύνει το κλίμα δυσαρέσκειας που είχε δημιουργηθεί από την υπόθεση της Yukos, όπου τα δεδομένα είναι πολύ πιο περίπλοκα. H πετρελαϊκή εταιρεία ανακοίνωσε μια προς τα πάνω αναθεώρηση των αποθεμάτων της βασικής παραγωγικής της μονάδας Yuganskneftegaz, λίγο πριν από την ολοκλήρωση της αξιολόγησής τους εκ μέρους της γερμανικής τράπεζας Dresdner Kleinwort Wasserstei(DKW) και, πιθανότατα, πριν από την πώλησή τους για την τακτοποίηση των εκπρόθεσμων φορολογικών υποχρεώσεών της. Παράλληλα, αυτήν την περασμένη εβδομάδα, η κυβέρνηση ήταν στα πρόθυρα να αποσύρει την άδεια παραγωγής της Yuganskneftegaz, λόγω εκκρεμοτήτων έναντι του κράτους. Αντί αυτού δόθηκε στη Yukos προθεσμία 90 ημερών για την αποπληρωμή των χρεών της και διατήρηση της άδειας παραγωγής της Yuganskneftegaz. Ωστόσο, η απειλή και μόνον μπορεί να οδηγήσει στην όχι και τόσο τυχαία υποβάθμιση της αξιόλογησης που πραγματοποιεί η DKW στα επιθυμητά για την κυβέρνηση επίπεδα.
Εάν η Yuganskneftegaz «βγει στο σφυρί», οι πιθανότεροι ενδιαφερόμενοι θα είναι η Gazprom-Rosneft, η Surgutneftegaz (μια ιδιωτική εταιρεία, ιδιαίτερα, φιλική στο Κρεμλίνο) ή και οι δυο μαζί. Πάντως, ο κ. Πούτιν αν και ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει πρόθεση της εκ νέου κρατικοποίησης της Yukos, άλλες κρατικές εταιρείες έχουν το δικαίωμα να καταθέσουν πρόταση για την εξαγορά περιουσιακών της στοιχείων. Μέχρι αυτού του σημείου περιορίζεται η φιλοξενία της Ρωσίας στις ενεργειακές εταιρείες της Δύσης. Είναι, επομένως, αδιανόητο ότι θα είναι ευπρόσδεκτες για να καταθέσουν τις προτάσεις τους για την εξαγορά ενός περιουσιακού στοιχείου τόσο μεγάλης στρατηγικής σημασίας όπως είναι η Yuganskneftegaz. Αλλωστε έχει καταστεί ξεκάθαρο ότι ο κ. Πούτιν δεν σκοπεύει να παραιτηθεί του ελέγχου στην Yukos, η οποία αποτελεί ένα σημαντικό εγχειρίδιο εξωτερικής πολιτικής, όπως και μια πολύτιμη πηγή εσόδων για τη χώρα.
Ως εκ τούτου, οι ξένοι είναι ευπρόδεκτοι στη Ρωσία χάρη στα κεφάλαιά τους και στην τεχνογνωσία τους, που είναι απαραίτητα για την εκμετάλλευση νέων κοιτασμάτων, όπως είναι εκείνα πλησίον της υφαλοκρηπίδας του Σακχαλίν, στη βόρειο Ιαπωνία. Δεν είναι, όμως, τόσο ευπρόσδεκτοι για να διαδραματίσουν το ρόλο που εξασφάλισε η BP στην TNK. Σε κάθε περίπτωση, ο ρωσικός ενεργειακός κλάδος εξακολουθεί να είναι ριψοκίνδυνος, γεγονός που έχει αναλύσει σε βάθος ο Κρις Γουίφερ της Alfa-Bank. Πέραν της αβεβαιότητας για το νομικό καθεστώς της έκδοσης αδειών και της φορολογίας, η Ρωσία τρέφει φιλοδοξίες για την πρωτοκαθεδρία στην κατασκευή νέων αγωγών πετρελαίου. Από την άλλη πλευρά, οι διψασμένες για νέες πηγές ενέργειας δυτικές εταιρείες δεν έχουν πολλές επιλογές από το να φλερτάρουν για κερδίσουν την εύνοιά της.
