Ας ξεκινήσουμε από κάπου… μακριά. Από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο υπουργός Οικονομικών, Τζον Σνόου, ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι η Ομάδα των Επτά -πλουσιοτέρων κρατών στον κόσμο- συζητεί την πιθανότητα να είναι μόνιμος προσκεκλημένος της στο εξής, ο πρωθυπουργός της Κίνας, στις συνόδους κορυφής των κρατών – μελών του. Μέχρι τώρα, τα τελευταία χρόνια, το όγδοο μέλος αυτών των συναντήσεων και παρότι η χώρα του δεν ανήκει στην Ομάδα των Επτά, δεν ήταν άλλος από τον πρόεδρο της Ρωσίας, Βλαντιμίρ Πούτιν. O τρόπος δε, με τον οποίο ο Αμερικανός αξιωματούχος προέβη στην ανακοίνωση, άφησε σαφή υπονοούμενα ότι αντί του κ. Πούτιν, «ειδικός προσκεκλημένος» των ισχυρών του κόσμου, θα είναι πλέον ο επικεφαλής της κυβέρνησης της Κίνας. H εξέλιξη αυτή είναι ενδεικτική των ανακατατάξεων στο παγκόσμιο οικονομικό σκηνικό. Την ώρα που η Κίνα καταβάλλει προσπάθεια για να προσγειώσει ομαλά την οικονομία της, των αναπτυξιακών ρυθμών του 10% ετησίως, στη μέχρι πρότινος πολλά υποσχόμενη Ρωσία, οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών, που έχουν λάβει διαστάσεις τις τελευταίες εβδομάδες, σκιαγραφούν ένα σκηνικό κρίσης.
Πέρα από την υπόθεση της Yukos, του ρωσικού πετρελαϊκού κολοσσού που αντλεί το 20% της ρωσικής παραγωγής του μαύρου χρυσού, η οποία τυγχάνει μεγάλης δημοσιότητας, κάτι άλλο συμβαίνει στη Ρωσία, απειλώντας έντονα την οικονομία της. Καρδιά του προβλήματος αποτελούν οι μεγάλες εκροές κεφαλαίων από τη χώρα, που έχουν δημιουργήσει πρόβλημα ρευστότητας στο τραπεζικό σύστημα.
Στα μέσα της εβδομάδος, η Moody΄s investors Service ανακοίνωσε ότι μελετά την πιθανότητα υποβάθμισης της δανειοληπτικής ικανότητας 18 μεγάλων ρωσικών τραπεζών, μετά την απόφαση της Κεντρικής Τράπεζας της χώρας να μειώσει κατά το ήμισυ την απαίτησή της για τη διατήρηση διαθεσίμων τους, έτσι ώστε να τροφοδοτηθεί η αγορά με ρευστότητα.
Προηγουμένως, ο προέδρος της Κεντρικής Τράπεζας είχε προσπαθήσει να καθησυχάσει τους συμπατριώτες του, για το ενδεχόμενο να ξεσπάσει γενικευμένη τραπεζική κρίση, η οποία διαφαινόταν μετά και τα προβλήματα μιας εκ των μεγαλύτερων ρωσικών τραπεζών, της Guta, να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της. Σε ό,τι αφορά την Guta, φαίνεται ότι δρομολογείται η εξαγορά της από τη δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα της Ρωσίας, την κρατική Vneshtorgbank (VTB). H τελευταία εμφανίζεται διστακτική να μπει σε αυτήν την περιπέτεια, αλλά η κυβέρνηση Πούτιν φαίνεται, επίσης, πως επιμένει, διευκρινίζοντας ότι η Κεντρική Τράπεζα είναι έτοιμη να της χορηγήσει δανεισμό ώστε να ενισχυθεί στην επιδίωξή της να εξαγοράσει την Guta.
Στο μεταξύ, η τραπεζική κοινότητα της Ρωσίας μοιάζει να βρίσκεται σε κατάσταση σοκ, μετά το κλείσιμο δύο σχετικά μικρών τραπεζών τον περασμένο μήνα. H πρώτη έπαυσε να λειτουργεί κατόπιν εντολής της Κεντρικής Τράπεζας, καθώς υπήρξαν υπόνοιες -που διερευνώνται- για ξέπλυμα χρήματος. H δεύτερη αναγκάσθηκε να «κατεβάσει τα ρολά», όταν πανικόβλητοι καταθέτες έσπευσαν μαζικά να κάνουν αναλήψεις και να κλείσουν λογαριασμούς. H εντύπωση που έχει δημιουργηθεί είναι ότι αριθμός ρωσικών τραπεζών απειλείται με πτώχευση και οι βεβιασμένες ενέργειες της Κεντρικής Τράπεζας μάλλον δεν καθησυχάζουν τους φόβους, αλλά τους εντείνουν. Οπως παρατηρούσαν προχθές εμπειρογνώμονες, «κανείς δεν περίμενε ότι η Κεντρική Τράπεζα θα μείωνε τις απαιτήσεις της για τα αποθεματικά των τραπεζών σε τόσο μεγάλο βαθμό». Με την ανησυχία να εξαπλώνεται στη χώρα, ολοένα και περισσότεροι Ρώσοι σπεύδουν να αγοράσουν δολάρια, ωθώντας πλέον το ρούβλι στα κατώτερα επίπεδα έναντι του αμερικανικού νομίσματος από τις αρχές του χρόνου. Ακόμη και ο ΟΟΣΑ επέκρινε τη ρωσική κυβέρνηση για τον τρόπο που αντιμετωπίζει τη Yukos, κάνοντας λόγο για «εξαιρετικά επιλεκτική εφαρμογή των νόμων» εναντίον της, ενώ στους διεθνείς επιχειρηματικούς κύκλους είναι πολλά τα ερωτήματα σχετικώς με τις επιδιώξεις του προέδρου Πούτιν. Σε ό,τι αφορά δε τους αμερικανικούς πετρελαϊκούς κολοσσούς, οι οποίοι μέχρι προ ολίγων μηνών έμοιαζαν να διατηρούν ελπίδες ότι η ρωσική αγορά πετρελαίου θα άνοιγε στις επενδύσεις τους, το τελευταίο διάστημα τηρούν σιγήν ιχθύος, δημιουργώντας την εντύπωση ότι «δεν τα βρήκαν» με τους Ρώσους και παραμένουν απλώς στενοί παρατηρητές των εξελίξεων. Αξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι κατά τη συνάντησή του με τον καγκελάριο Σρέντερ, την Πέμπτη, ο πρόεδρος Πούτιν φέρεται να άνοιξε ο ίδιος το θέμα της Yukos, υπεραμυνόμενος των χειρισμών του. Το ενδιαφέρον του Γερμανού καγκελαρίου για την υπόθεση απορρέει κυρίως από το γεγονός ότι γερμανικές τράπεζες, στις οποίες η Yukos οφείλει ένα δισεκατομμύριο δολάρια, κήρυξαν την περασμένη εβδομάδα το δάνειο αυτό μη εξυπηρετούμενο. Οπως και να έχει, η Ρωσία μοιάζει για άλλη μια φορά να μπαίνει σε περιπέτειες.
