Λίγες μόλις ημέρες πριν από την ιστορική προς ανατολάς διεύρυνσή της, η Ευρωπαϊκή Ενωση συνήψε συμφωνία με τη Ρωσία, που χαρακτηρίζεται από διπλωματικές πηγές καθοριστικό βήμα για τη σύσφιγξη των σχέσεων ανάμεσα στις δύο πλευρές καθώς διευθετεί μια σειρά εντάσεων και διενέξεων τις οποίες προκαλούσε η ένταξη των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών και δορυφόρων της άλλοτε Σοβιετικής Ενωσης.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, και ο επίτροπος Εξωτερικών Σχέσεων, Κρις Πάτεν, συμφώνησαν να επεκταθεί η ισχύς της προϋπάρχουσας συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας ανάμεσα στις δύο πλευρές κατά τρόπο που να καλύπτει και τις Εσθονία, Λεττονία, Λιθουανία, Πολωνία, Ουγγαρία, Δημοκρατία της Τσεχίας, Σλοβακία, Σλοβενία, Κύπρο και Μάλτα. H Ρωσία είχε προβάλει αντιρρήσεις στην αυτόματη παράταση της εν λόγω συμφωνίας συνεργασίας, φοβούμενη κυρίως ότι θα έχανε την προνομιακή εμπορική σχέση που έχει με τις γειτονικές της χώρες, αλλά και ότι θα μπορούσαν να υπονομευθούν τα δικαιώματα των ρωσικών μειονοτήτων που ζουν στις νέες χώρες-μέλη.
Η νέα συμφωνία προβλέπει κατάργηση των δασμών της Ευρωπαϊκής Ενωσης στα εμπορεύματα που μετακινούνται μεταξύ Ρωσίας και Καλίνινγκραντ, το οποίο θα αποτελεί ρωσικό θύλακο μέσα στην Ευρωπαϊκή Ενωση αμέσως μετά την ένταξη των νέων μελών. Προβλέπει επίσης μείωση των δασμών από πλευράς της Ευρωπαϊκής Ενωσης και αύξηση των ποσοστώσεων ρωσικού χάλυβα ενώ περιορίζει τον αντίκτυπο των δασμών αντιντάμπινγκ.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ενωση εγγυάται τα δικαιώματα των ρωσόφωνων μειονοτήτων στην Εσθονία και τη Λεττονία, καθώς οι δύο πλευρές εξέδωσαν κοινή δήλωση που αναφέρει πως «η Ευρωπαϊκή Ενωση και η Ρωσική Ομοσπονδία καλωσορίζουν την ένταξη των νέων χωρών-μελών ως σταθερή εγγύηση για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την προστασία των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες». H ίδια συμφωνία διατηρεί, άλλωστε, σε ισχύ τα υφιστάμενα συμβόλαια που αφορούν την προμήθεια πυρηνικών υλικών με τις χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Σημειωτέον ότι η Ρωσία ισχυριζόταν αρχικά ότι η προς ανατολάς διεύρυνση της Κοινότητας θα της προκαλούσε τεράστιες ζημιές και μετά τη νέα συμφωνία ανακοίνωσε ότι δεν θα ζημιωθεί καθόλου. Ερωτώμενος σχετικά, ο κ. Λαβρόφ δήλωσε ότι επρόκειτο περί «φημολογιών και εσφαλμένων εκτιμήσεων».
Σύσφιγξη σχέσεων
Με την εν λόγω συμφωνία η Ευρωπαϊκή Ενωση επιδιώκει να συσφίγξει τις σχέσεις συνεργασίας με τη Μόσχα σε τομείς όπως η πάταξη του οργανωμένου εγκλήματος, η ασφάλεια και η προστασία του περιβάλλοντος, αλλά και να ενισχύσει τους εμπορικούς και οικονομικούς της δεσμούς. H Ευρωπαϊκή Ενωση ενδιαφέρεται, άλλωστε, να διευκολύνει τη Ρωσία να προσχωρήσει στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. Για να της προσφέρει, όμως, την υποστήριξή της στην υποψηφιότητά της για τον ΠΟΕ, απαιτεί από τη Ρωσία να απελευθερώσει την εγχώρια αγορά ενέργειας την οποία η Μόσχα εξακολουθεί να επιδοτεί. H Μόσχα έχει επιχειρήσει να ικανοποιήσει μερικώς το αίτημα αυτό, επιτρέποντας στους ανταγωνιστές της κρατικής εταιρείας φυσικού αερίου Gazprom να έχουν καλύτερη πρόσβαση στο δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου.
Εξ άλλου, η Ευρωπαϊκή Ενωση ασκεί πιέσεις στη Μόσχα για να επικυρώσει το Πρωτόκολλο του Κιότο. Από την πλευρά τους, αξιωματούχοι της ρωσικής κυβέρνησης έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι ίσως η Μόσχα επικυρώσει τη συμφωνία του Κιότο αν τη βοηθήσει περισσότερο η Ευρωπαϊκή Ενωση να ενταχθεί στον ΠΟΕ.
