O Βλαντιμίρ Ρίζκοφ, νεαρός βουλευτής στο ρωσικό Κοινοβούλιο παραλληλίζει την Ευρωπαϊκή Ενωση με μια ελκυστική αλλά ιδιότροπη γυναίκα που συχνά είναι διστακτική τουλάχιστον στις σχέσεις της με τη Ρωσία. «H σχέση μας με τις ΗΠΑ είναι σαφέστερη και απλούστερη, είναι η σχέση ανάμεσα σε δύο δυνάμεις. Στο μυαλό των Ρώσων, η Ρωσία είναι μια ασθενέστερη και πιο εύθραυστη οντότητα» επισημαίνει.
Ο κ. Ρίζκοφ, που είναι επίσης συντονιστής της επιτροπής του ρωσικού Κοινοβουλίου «η Ρωσία στην Ενωμένη Ευρώπη» ανήκει στη νέα γενιά της ρωσικής πολιτικής ελίτ που δεν έχει μολυνθεί ούτε από το σοβιετικό παρελθόν ούτε από τη μετα-σοβιετική διανομή της εξουσίας και των προνομίων. Πραγματιστής, άρτιος και ευέλικτος αναμένεται να αναδειχθεί σε καθοριστικό παράγοντα της ρωσικής πολιτικής σκηνής μέσα στην επόμενη δεκαετία. Σ’ ένα ευρωπαϊκού τύπου καφέ της Μόσχας, ο τριανταεξάχρονος πρώην καθηγητής Ιστορίας εξετάζει το μέλλον της Ευρώπης και τη θέση της Ρωσίας σ’ αυτό. «H Ρωσία ενδιαφέρεται να αποτελέσει τμήμα της Ευρώπης περισσότερο απ’ όσο είναι έτοιμη η Ευρώπη να τη δεχθεί» τονίζει ο κ. Ρίζκοφ και προσθέτει: «Στο τρένο που ονομάζεται σχέση Ρωσίας – Ευρωπαϊκής Ενωσης, ο Πούτιν ενεργεί ως ατμομηχανή, ενώ η Ευρωπαϊκή Ενωση ως φρένο. Κάθε φορά που η Ρωσία παίρνει πρωτοβουλία, οι γραφειοκράτες της Ευρώπης λένε «ναι, μα…».
Μονόδρομος
Η Ρωσία είναι πρόθυμη να αυξήσει τις προμήθειες φυσικού αερίου στην Ευρώπη, θέλει να συμμετάσχει στην ενιαία εμπορική ζώνη της Ευρώπης και θέλει να ταξιδεύουν οι πολίτες της στις ευρωπαϊκές χώρες χωρίς βίζα. Αλλά ο κ. Ρίζκοφ επιμένει ότι πολλές ρωσικές πρωτοβουλίες αντιμετωπίζονται από τις Βρυξέλλες ως μακροπρόθεσμες προοπτικές. H Ρωσία έχει λόγους να επιθυμεί τη σύσφιγξη των σχέσεών της με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Περί το 40% των εξαγωγών της προορίζονται για την Ευρωπαϊκή Ενωση και το ποσοστό αυτό αναμένεται να φθάσει στο 55% με 60% μετά τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Περί τα έξι με οκτώ εκατομμύρια Ρώσοι συρρέουν για να πάρουν βίζα ώστε να ταξιδέψουν στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Κι όπως επισημαίνει ο κ. Ρίζκοφ, «λέγοντας ότι η σχέση με την Ευρωπαϊκή Ενωση αποτελεί προτεραιότητα της Ρωσίας, ο κ. Πούτιν απλώς αντανακλά την πραγματικότητα».
Ανάγκη για ενέργεια
Καθοριστικό ζήτημα στη σχέση της Ευρωπαϊκής Ενωσης με τη Ρωσία είναι ο διάλογος περί των προμηθειών ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου. «Είναι ένας σαφής τομέας αμοιβαίου ενδιαφέροντος: η Ευρώπη χρειάζεται το φυσικό αέριο της Ρωσίας και η Ρωσία είναι πρόθυμη να της το προμηθεύσει» τονίζει ο κ. Ρίζκοφ. Προσθέτει, ωστόσο, ότι «ο διάλογος για τα ενεργειακά θέματα έχει παγώσει τα τελευταία τρία χρόνια». H Ρωσία θέλει μακροπρόθεσμα συμβόλαια για να διασφαλίσει τις μελλοντικές πωλήσεις φυσικού αερίου, που η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι απρόθυμη να προσφέρει. Παράλληλα η Ευρωπαϊκή Ενωση επιμένει να απελευθερώσει η Ρωσία τις εγχώριες τιμές της ενέργειας αν θέλει ελεύθερη πρόσβαση στην Ευρώπη. H Ρωσία είναι απρόθυμη να το κάνει καθώς κάτι τέτοιο θα έθετε μεγάλο μέρος της οικονομίας σε μειονεκτική θέση από πλευράς ανταγωνιστικότητας.
Η καθήλωση του διαλόγου οφείλεται μερικώς στην ενασχόληση της Ευρωπαϊκής Ενωσης με τα δικά της εσωτερικά προβλήματα. «H Ευρωπαϊκή Ενωση είναι απλούστατα υπερβολικά απασχολημένη με τη θεσμική της μεταρρύθμιση και τη διεύρυνση για να θέσει σε προτεραιότητα το θέμα της Ρωσίας» εκτιμά ο κ. Ρίζκοφ. O ίδιος προσθέτει ότι «μια ισχυρότερη, περισσότερο ενοποιημένη και συγκεντρωτική Ευρώπη θα συνέφερε τη Ρωσία από πολιτικής και οικονομικής απόψεως. Είναι πάντα ευκολότερο να συναφθεί συμφωνία με ένα κέντρο λήψης αποφάσεων παρά με 20 διαφορετικές χώρες και γλώσσες. Τουλάχιστον θα ξέρουμε σε ποιον να τηλεφωνήσουμε».
Το χάσμα
Ωστόσο, πιο θεμελιώδες πρόβλημα για την προσέγγιση της Ρωσίας στην Ευρώπη είναι το διευρυνόμενο χάσμα βιοτικού επιπέδου και πολιτικής οργάνωσης ανάμεσα στις δύο πλευρές. Οπως τονίζει ο κ. Ρίζκοφ, ένα ανίσχυρο δικαστικό σύστημα, τα στοιχεία αυταρχισμού, η έλλειψη ελεύθερου τύπου και, ενδεχομένως το κυριότερο, ο πόλεμος στην Τσετσενία δεν συνάδουν με τις ευρωπαϊκές αξίες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας. «H Ρωσία θα έπρεπε να εξευρωπαϊσθεί στο εσωτερικό της προκειμένου να προσεταιρισθεί την Ευρώπη, αυτό είναι το κύριο μήνυμα από τους Ευρωπαίους πολιτικούς σε όλα τα επίπεδα» επισημαίνει. Ωστόσο, οι Ρώσοι πολιτικοί έχουν επιδείξει απροθυμία στο να υιοθετήσουν τις ευρωπαϊκές αξίες και ο κ. Πούτιν δεν αποτελεί εξαίρεση.
Ο Μεγάλος Πέτρος
«Οταν ο Μεγάλος Πέτρος πήγε στην Αγγλία, σκοπός του ήταν να ενημερωθεί για την επιστήμη, τη ναυπηγική και τον εξοπλισμό, αλλά ούτε καν που πλησίασε το Κοινοβούλιο» τονίζει και ο κ. Ρίζκοφ και εξηγεί ότι «απλούστατα δεν τον ενδιέφερε». O κ. Πούτιν, που έχει σε μεγάλη υπόληψη τον Μεγάλο Πέτρο, συμμερίζεται τις αξίες του τσάρου. «O κ. Πούτιν βλέπει τη συνεργασία Ρωσίας – Ευρωπαϊκής Ενωσης σαν θέμα εξωτερικής πολιτικής και οικονομίας, αλλά όχι εσωτερικής πολιτικής. Θέλει μια ισχυρή και ευημερούσα Ρωσία με ευρωπαϊκά χαρακτηριστικά, αλλά δεν θέλει μια φιλελεύθερη Ρωσία».
