Ενας πραγματικός στρατός καταναλωτών που πραγματοποιούν μεγάλες δαπάνες, μια ουσιαστικά ελεύθερη αγορά καταναλωτικών προϊόντων και μια αναπτυσσόμενη οικονομία μετατρέπουν ραγδαία τη Ρωσία σε παράδεισο των εμπόρων λιανικών πωλήσεων. Τα καταστήματα λιανικών πωλήσων απορρόφησαν το περασμένο έτος το μεγαλύτερο μερίδιο άμεσων ξένων επενδύσεων ύψους 757 εκατομμυρίων δολαρίων και αναμένονται ακόμη μεγαλύτερες εισροές κεφαλαίων, καθώς εγχώριοι και ξένοι επιχειρηματίες επεκτείνουν τα δίκτυά τους. «Είναι η γη της ευκαιρίας και νομίζω ότι αυτό θα παραμείνει για πολύ καιρό» σχολιάζει σχετικά ο Βίκτορ Μπελιάκοφ, στέλεχος της αλυσίδας πολυκαταστημάτων Pyaterochka, που προβλέπει ότι «όσοι ενδιαφέρονται θα μπορέσουν να βρουν τη θέση τους μέσα στα επόμενα 10 χρόνια». Ενδεικτική είναι η περίπτωση της ολλανδικής Spar, μιας από τις μεγαλύτερες αλυσίδες καταστημάτων τροφίμων, που διαθέτει τέσσερα καταστήματα στη Μόσχα και ένα στο Νίζνι Νοβγκορόντ στον Βόλγα. H σουηδική αλυσίδα καταστημάτων IKEA έχει, άλλωστε, επενδύσει 200 εκατομμύρια δολάρια στη Μόσχα και σχεδιάζει να ανοίξει υποκαταστήματα σε άλλες 11 πόλεις. H τουρκική Ramstore διαθέτει 13 καταστήματα και η γαλλική Αuchaμόλις έχει ανοίξει τη μεγαλύτερη υπεραγορά τροφίμων στη Ρωσία και σχεδιάζει να ανοίξει ακόμη μία στη διάρκεια του έτους και μία το επόμενο έτος.
Σύμφωνα με την επενδυτική τράπεζα Renaissance Capital, ο μέσος Ρώσος δεν επιβαρύνεται από στεγαστικά δάνεια, ασφάλειες ή δίδακτρα και δεδομένου ότι δεν εμπιστεύεται ιδιαίτερα τις τράπεζες, έχει σχεδόν τόσο διαθέσιμο εισόδημα όσο και ο μέσος Ευρωπαίος. «Εκτιμάμε ότι θα χρειαστούν ακόμη τρία με πέντε χρόνια μέχρις ότου ο μέσος Ρώσος εγκαταλείψει τα αναλώσιμα αγαθά και στραφεί σε μακροπρόθεσμες επενδύσεις όπως είναι η αγορά αυτοκινήτων, ακινήτων ή η καταβολή διδάκτρων για σπουδές» αναφέρει η αναλύτρια της αγοράς Ναταλία Ζαγκβοζντίνα. H ίδια εκτιμά ότι ένας τυπικός Ρώσος καταναλωτής με μηνιαίο εισόδημα 144 δολαρίων ξοδεύει περί τα 25 δολάρια σε κάθε επίσκεψή του στο σούπερ μάρκετ, ακριβώς δηλαδή όσα και οι καταναλωτές στην υπόλοιπη Ευρώπη. Κι αυτό, όπως τονίζει, μεταφράζεται σε ετήσιο κύκλο εργασιών 102 δισ. δολαρίων για το 2001 και 54,2 δισ. δολαρίων για το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους.
«Σε όλον τον κόσμο, επικρατεί η εσφαλμένη άποψη ότι στη Ρωσία δεν υπάρχει μεσαία τάξη» τονίζει ο Λέναρτ Ντάλγκρεν, στέλεχος της IKEA στη Ρωσία, που αναφέρει ότι «μία τυπική ρωσική οικογένεια ζει σ’ ένα κανονικό διαμέρισμα, πραγματοποιεί αγορές στην IKEA, το Ramstore ή την Αuchaκαι οι συνήθειές της δεν διαφέρουν από εκείνες των άλλων Ευρωπαίων καταναλωτών». Πράγματι οι αλυσίδες καταστημάτων επεκτείνονται γρήγορα στη Ρωσία. H Pyaterochka, της οποίας ελέγχει ένα μικρό μερίδιο η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, διαθέτει ήδη 80 καταστήματα στην Πετρούπολη και 39 στη Μόσχα και σχεδιάζει να έχει συνολικά 150 μέχρι τα τέλη του έτους. Σύμφωνα με τον κ. Μπελιάκοφ, «υπάρχει χώρος για τουλάχιστον 200 καταστήματα της Pyaterochka στη Μόσχα».
Παράλληλα, η αλυσίδα καταστημάτων τροφίμων Seventh Continent σχεδιάζει να αυξήσει τον αριθμό των καταστημάτων της σε 30 από τα 22 που διαθέτει σήμερα και να προσθέσει επτά ή οκτώ καινούργια μέσα στο επόμενο έτος. Σκοπεύει, άλλωστε, να οικοδομήσει περί τις 20 υπεραγορές στη Μόσχα, με σκοπό να πραγματοποιεί λιανικές αλλά και χοντρικές πωλήσεις. O εκπρόσωπος της Seventh Continent, Βαλεντίν Ζαπεβάλοφ, εκτιμά ότι «ο ανταγωνισμός, που θα είναι ενισχυμένος, θα εξαναγκάσει τους Ρώσους εμπόρους να αναπτυχθούν πολύ πιο δυναμικά και να προσανατολισθούν στις πιο αυστηρές προδιαγραφές της Δύσης».
Από την πλευρά του, ο κ. Μπελιάκοφ της Pyaterochka εκφράζει ικανοποίηση για την εμφάνιση μεγάλων ξένων καταστημάτων λιανικής καθώς προβλέπει ότι η παρουσία τους στην αγορά θα εξωθήσει τους εμπόρους να αγωνιστούν κατά της αθέμιτης συμπεριφοράς των προμηθευτών που προς το παρόν λυμαίνονται την αγορά. «Θα ευχόμουν να υπάρχουν 60 Auchans σαν αυτήν που μόλις άνοιξε» σχολιάζει σχετικά και επιμένει ότι «τα εμπορικά καταστήματα που προέρχονται από τον δυτικό κόσμο καθιστούν την αγορά πιο διαφανή». Πολλοί έμποροι λιανικής, πάντως, διαμαρτύρονται ότι μειώνονται διαρκώς τα περιθώρια εμπορίου στη Μόσχα. Τα καταστήματα που οικοδομήθηκαν στη σοβιετική εποχή είναι υπερβολικά μικρά και δυσκολεύονται να προσαρμοσθούν στις απαιτήσεις των σύγχρονων εμπόρων. O κ. Μπελιάκοφ εκτιμά ότι ο ετήσιος κύκλος εργασιών σε καταστήματα που οικοδόμησε η Pyatrochka είναι υψηλότερος από εκείνον των καταστημάτων που εξαγόρασε. «Υπάρχει ανταγωνισμός αλλά όχι για την προσέλκυση του καταναλωτή» υπογραμμίζει καθώς «ο ανταγωνισμός αφορά στα περιθώρια εμπορίου». Μολονότι ορισμένες ξένες εταιρείες λιανικής κυριαρχούν σε περιοχές εκτός της Μόσχας, οι περισσότεροι επιχειρηματίες εκτιμούν ότι σε σύγκριση με τη Μόσχα η ανάπτυξη των περιφερειών καθυστερεί κατά δύο με πέντε έτη. Σύμφωνα με τον κ. Μπελιάκοφ, «δεδομένου ότι η Μόσχα είναι τόσο ελκυστική, οι έμποροι λιανικής προτιμούν να καθιερώσουν πρώτα τη θέση τους εκεί».
Η συντάκτις μας κ. Ζέζα Ζήκου απουσιάζει σε δημοσιογραφική αποστολή.
