Διαφοροποιημένες θα είναι οι επιπτώσεις στις αναδυόμενες ευρωπαϊκές αγορές από ενδεχόμενο πετρελαϊκό σοκ στην παγκόσμια οικονομία, για να αποφύγουμε να μιλήσουμε ήδη για κρίση. Ωστόσο μοναδικός ωφελημένος θα είναι η Ρωσία καθώς αποτελεί το δεύτερο μεγαλύτερο παραγωγό πετρελαίου στον κόσμο. Στο άλλο άκρο βρίσκεται η Τουρκία, που εξαρτάται πλήρως από τις εισαγωγές ενέργειας και ειδικότερα του πετρελαίου, ενώ η Πολωνία βρίσκεται κάπου στο μέσον καθώς εισάγει μεν πετρέλαιο αλλά έχει σημαντικά αποθέματα εναλλακτικών πηγών ενέργειας, και συγκεκριμένα άνθρακα.
Ο αναλυτής της MorgaStanley Ρικάρντο Μπαρμπιέρι, αρκετά γνωστός στο ελληνικό κοινό από τις αναλύσεις του για την οικονομία της χώρας μας μέχρι την ένταξή μας στο ευρώ και τις ώριμες αγορές, προσπαθεί να κάνει μια πρώτη εκτίμηση των συνεπειών πιθανού πετρελαϊκού σοκ στις ευρωπαϊκές αναδυόμενες οικονομίες. O κ. Μπαρμπιέρι συνεκτιμά όχι μόνο το βαθμό εξάρτησης από το πετρέλαιο για κάθε χώρα αλλά τον εξαγωγικό προσανατολισμό κάθε χώρας στα μη πετρελαϊκά προϊόντα. Ακόμη επισημαίνει ως σημαντικό παράγοντα το βαθμό χρήσης ενέργειας από την κάθε οικονομία (πόσο «εντάσεως ενέργειας» είναι, κατά την οικονομική ορολογία) και το ποσοστό της φορολογίας στα ενεργειακά προϊόντα. H εκτίμηση των εξελίξεων γίνεται με άξονα τρία διαφορετικά σενάρια: (α) παρατεταμένη άνοδος της τιμής του πετρελαίου στα 40 δολάρια ανά βαρέλι, (β) απότομη άνοδος που θα ακολουθήσει μια εξίσου απότομη πτώση και (γ) γρήγορη αποκλιμάκωση των ανοδικών τάσεων και πτώση κάτω από τα 20 δολάρια ανά βαρέλι.
Στο πιο ζοφερό σενάριο η Ρωσία θα βγει αρκετά ωφελημένη, σύμφωνα με τον κ. Μπαρμπιέρι, καθώς θα δει επιπλέον αύξηση του πραγματικού κατά μια εκατοστιαία μονάδα φέτος και σχεδόν μιάμιση το 2003 χάρη σε αυτήν την εξέλιξη. H αύξηση της τιμής του πετρελαίου θα υπεραντισταθμίσει, και μάλιστα σημαντικά κατά τον αναλυτή της MorgaStanley, οποιαδήποτε αρνητική επίπτωση από τη βραδύτερη οικονομική ανάπτυξη στις χώρες που κατευθύνονται οι ρωσικές εξαγωγές. O πληθωρισμός στη χώρα αυτή θα αυξηθεί, όπως και στον υπόλοιπο, αλλά όχι ανησυχητικά.
Εύθραυστη η κεντρική Ευρώπη
Αντίθετα οι χώρες της κεντρικής Ευρώπης θα δουν την ανάπτυξη να επιβραδύνει και τον πληθωρισμό να ανεβαίνει. Πιο ευάλωτη εμφανίζεται η Ουγγαρία, που εισάγει πετρέλαιο και φυσικό αέριο για να καλύψει το 60% των ενεργειακών αναγκών της. Αυτό θα έχει συνέπεια την αύξηση των επιτοκίων προκειμένου να συνεχίσει να παρακολουθεί τα κριτήρια Μάαστριχτ για τον πληθωρισμό. Το αποτέλεσμα θα είναι να επιβραδυνθεί η ουγγρική ανάπτυξη κατά μία εκατοστιαία μονάδα σε σχέση με το βασικό σενάριο. H Τσεχία έχει ελαφρά μικρότερη ενεργειακή εξάρτηση (50% εισαγωγές) αλλά περισσότερη ευελιξία στο θέμα του πληθωρισμού ενώ η Πολωνία έχει μικρότερη ενέργεια χάρη στη χρήση εγχωρίου άνθρακα. Πάντως η ούτως ή άλλως εύθραυστη ανάπτυξη κινδυνεύει από την ασθενέστερη ζήτηση στη Ζώνη του Ευρώ, όπου κατευθύνονται οι πολωνικές εξαγωγές. H Τουρκία θα επηρεαστεί τριπλά: στο εμπορικό ισοζύγιο, στην ανάπτυξη (εξαγωγές προς Μέση Ανατολή και τουρισμός) και προσπάθεια για περιορισμό του πολύ υψηλού πληθωρισμού.
Στο δεύτερο σενάριο η Ρωσία θα είναι λιγότερο ωφελημένη παρά τα κέρδη από την αρχική άνοδο των τιμών του πετρελαίου ενώ η Τουρκία θα αντιμετωπίσει άμεσα προβλήματα στον πληθωρισμό που θα θέσουν σε κίνδυνο την επιτυχία του προγράμματος σταθεροποίησης που έχει συμφωνήσει με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ).
Στο τρίτο σενάριο, όπου οι τιμές του πετρελαίου πέφτουν σύντομα κάτω από τα 20 δολάρια ανά βαρέλι, οι ευρωπαϊκές αναδυόμενες οικονομίες βγαίνουν κερδισμένες καθώς θα έχουν μεγαλύτερη ανάπτυξη και χαμηλότερο πληθωρισμό. Εξαίρεση θα είναι η Ρωσία, που πάντως θα βρεθεί μόνο οριακά σε χειρότερη θέση καθώς ο αυξημένος όγκος πετρελαϊκών εξαγωγών θα αντισταθμίσει το μεγαλύτερο μέρος των χαμηλότερων τιμών.
Το συμπέρασμα του αναλυτή της MorgaStanley είναι ότι σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία η αναδυόμενη Ευρώπη βρίσκεται γενικά σε μια κατάσταση που μπορεί να απορροφήσει το μεγαλύτερο μέρος των κραδασμών από ένα πετρελαϊκό σοκ τόσο λόγο της μείωσης της έντασης χρήσης ενέργειας στην οικονομία όσο και των υψηλών φόρων στην ενέργεια που μπορούν να μειωθούν και να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες στον πληθωρισμό.
