Με μια σημαντική παρέμβαση προς τους φορείς της Διοίκησης Επιχειρήσεων, η μη κερδοσκοπική οργάνωση «Family Life» φέρνει στο προσκήνιο και αναδεικνύει την ευθύνη που τους αναλογεί για την καταστολή και την ενεργό αντιμετώπιση του φαινομένου του bullying στους εργασιακούς χώρους. Υποδεικνύει ιδιαιτέρως τις δυνατότητες που μπορούν να προσφέρουν για τον σκοπό αυτό οι μάνατζερ, εφόσον οι επαγγελματικοί φορείς τους ενδιαφερθούν να τους διδάξουν τις συγκεκριμένες συμπεριφορές που είναι απαραίτητες και οι οποίες, στην παρέμβαση, περιγράφονται λεπτομερώς.
Κίνητρο -αλλά και ανησυχητικό «καμπανάκι»- για την παρέμβαση αυτή είναι το εξής εύρημα από την πρόσφατη έρευνα που διενήργησε η οργάνωση για τους παράγοντες εκείνους που επηρεάζουν την οικογενειακή ευημερία: οι τρεις στους τέσσερις ερωτηθέντες -70% γυναίκες και 30% άνδρες- δήλωσαν ότι έχουν γίνει μάρτυρες bullying στον εργασιακό χώρο. Σε ποσοστό 43% οι εργαζόμενοι δήλωσαν ότι έγιναν μάρτυρες επίθεσης bullying από τον μεσαίο μάνατζερ, 38% από συνάδελφο και 20% από ανώτερο είτε ανώτατο στέλεχος.
Προσβλητική συμπεριφορά
Σε περισσότερες από μία στις τρεις περιπτώσεις, η στοχευμένη αυτή προσβλητική συμπεριφορά διήρκεσε περισσότερο από ένα χρόνο και επηρέασε αρνητικά τόσο την οικογενειακή ζωή τους όσο και τις στενές ανθρώπινες και κοινωνικές σχέσεις τους. Σχεδόν ο ένας στους δύο, εξαιτίας του bullying, κατέφυγε σε ιατρική βοήθεια. Αρκετοί ήσαν και εκείνοι που ένιωσαν βαθιά κατάθλιψη εξαιτίας της οποίας παραμέλησαν τόσο την οικογενειακή όσο και την κοινωνική και προσωπική ζωή τους. Αλλωστε, οι επιπτώσεις του bullying στους εργαζόμενους –είτε τα θύματα βρίσκονται στις κατώτερες βαθμίδες της ιεραρχίας είτε και σε επίπεδο ηγετικής ομάδας– δεν κρύβονται και γίνονται εμφανείς.
Τα θύματα βιώνουν κατ’ αρχήν σημαντική μείωση στην αυτοεκτίμησή τους, όπως και για την ηθική του εργασιακού περιβάλλοντός τους και για την εμπιστοσύνη στην απασχόληση, γενικότερα. Μερικοί είπαν ότι «φοβούνται ακόμη και να ξεκινήσουν το πρωί για τη δουλειά και ότι καταφεύγουν σε χρήση ουσιών για να ξεγελάσουν τις αισθήσεις τους και να μπορέσουν να την αντιμετωπίσουν». Αυτό αναφέρει, μεταξύ άλλων, στο σχετικό άρθρο της η Ζερμέν Χόουγκτον, η οποία παραπέμπει τους μάνατζερ για περισσότερες πληροφορίες στο Management Direct – τη διαδικτυακή πηγή πληροφόρησης για το μάνατζμεντ που διαθέτει για τα μέλη του.
Σημαντικό ερέθισμα για αυτή την παρέμβαση της «Family Life» είναι επίσης και το εύρημα της έρευνας σύμφωνα με το οποίο το 91% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι «δεν πιστεύει πως οι εταιρείες αντιμετωπίζουν επαρκώς το πρόβλημα του bullying». Το 44% μάλιστα σκέπτεται ότι θα πρέπει να προχωρήσει νομίμως για την καταστολή του. Επειδή όμως συμβαίνει οι συνέπειες του φαινομένου να είναι εξίσου -είτε και περισσότερο- βλαπτικές και για τους εργοδότες και για τους οργανισμούς, τα ευρήματα της έρευνας αποδεικνύονται απολύτως πειστικά. Το κόστος για την επιχείρηση είναι πολλαπλό: μείωση της παραγωγικότητας και της αποδοτικότητας των εργαζομένων, αύξηση των εξόδων για νέες προσλήψεις αλλά και για τη συγκράτηση του καλού προσωπικού της, πιθανά δικαστικά έξοδα και, κυρίως, αμαύρωση της εικόνας της.
Ετσι, μεταξύ των πρακτικών μέτρων που μέσα από την παρέμβαση προτείνονται για τους μάνατζερ, με στόχο την καταστολή του φαινομένου, είναι και τα εξής:
– Διαβεβαιώστε τους εργαζόμενους ότι κάθε αναφορά τους για άσκηση συμπεριφοράς bullying θα λαμβάνεται σοβαρά υπόψη, θα αντιμετωπίζεται με εχεμύθεια και, επίσης, δεν θα αγνοούνται, αλλά ούτε θα αντιμετωπίζονται με ελαφρότητα τα σχετικά παράπονα και οι βλαπτικές επιπτώσεις στα θύματά του. Αντιθέτως, εφόσον χρειασθεί, θα διερευνώνται με αντικειμενικότητα και από εξωτερικό ανεξάρτητο διαμεσολαβητή.
– Ενημερώστε τους εργαζόμενους ποιος είναι ο επίσημος τρόπος με τον οποίο πρέπει να γίνεται η αναφορά μιας βλαπτικής συμπεριφοράς εις βάρος τους. Δώστε τους επίσης ενδεικτικά παραδείγματα bullying, για να ενημερωθούν καλύτερα και για δικές τους συμπεριφορές που μπορεί να ενοχλούν άλλους.
– Ενθαρρύνετε τόσο τους μάνατζερ όσο και τους λοιπούς εργαζόμενους -χωρίς όμως να τους εξαναγκάσετε– να αναφέρουν άτομα που η συμπεριφορά τους παραπέμπει σε πιθανή μελλοντική εξέλιξη σε bullying, έτσι ώστε η περίπτωσή τους να αντιμετωπίζεται εγκαίρως και πριν ακόμη η κατάσταση γίνει δυσκολότερη για όλους τους εμπλεκόμενους.
Κατηγορίες
Το φαινόμενο του bullying είναι μια κατάσταση που μπορεί να εμφανισθεί ακόμη και σε εργασιακούς χώρους όπου οι υπόλοιποι όροι -αμοιβές, ωράρια, περιβάλλον, συνθήκες εργασίας- συμβαίνει να είναι ικανοποιητικοί. Μπορεί ακόμη να εμφανισθεί και σε επιχειρήσεις και οργανισμούς όπου οι διοικήσεις τους προσπαθούν, όντως, να εξασφαλίσουν ένα καλό εργασιακό περιβάλλον. Οπως είναι ήδη γνωστό, ειδικοί ερευνητές του φαινομένου έχουν κατατάξει τους εργασιακούς αυτούς δυνάστες σε κατηγορίες: στους «χρόνιους», που είναι άτομα ανασφαλή με υψηλά επίπεδα ναρκισσισμού και έμφυτη αντιπάθεια προς τους γύρω τους. Στους «ευκαιριακούς», που δείχνουν τον κακό εαυτό τους όταν αυτό μπορεί να τους φανεί χρήσιμο για να ανέβουν ιεραρχικά είτε για να εξουδετερώσουν τον αντίπαλο.
Μπορεί, ωστόσο, να πρόκειται για άτομα ευφυή, με υψηλές κοινωνικές ικανότητες που -κατά περίπτωση- δείχνουν ακόμη και μεγάλη καλοσύνη, αν αυτό είναι προς το συμφέρον τους. Και αυτή είναι η πολυπληθέστερη κατηγορία και η πλέον δύσκολη να αντιμετωπισθεί. Υπάρχουν και οι «παροδικοί» -που αποτελούν το μικρότερο ποσοστό- και είναι άτομα αδέξια και κοινωνικά ανίκανα, που πληγώνουν τους γύρω τους από έλλειψη ευαισθησίας, συχνά χωρίς καν να συνειδητοποιούν τη βλάβη που προξενούν.
