Πώς ένα δημιουργικό γραφείο με έδρα τα Μελίσσια βρέθηκε να κερδίζει στη Βοστώνη το βραβείο Best of Show, την κορυφαία διάκριση σχεδιασμού συσκευασίας, στα Dieline Awards, τον πιο έγκυρο παγκόσμιο διαγωνισμό του χώρου; Γιατί ενώ η Mousegraphics μετράει 27 χρόνια ζωής, περισσότερα από 150 βραβεία στην εγχώρια και την ξένη αγορά τα τελευταία πέντε χρόνια και συνεργασίες με μεγάλες εταιρείες όπως η Δέλτα, ο Μπάρμπα Στάθης, η Chipita, η ΙΟΝ ή τα Lidl, o μέσος καταναλωτής αγνοεί το όνομά της; Τελικά με ποιον τρόπο μπορεί ένα κουτί ζυμαρικών να συμβάλει στην ελληνική εξωστρέφεια;
Μια τρίωρη συνάντηση με τη «χρυσή» εντεκάδα γραφιστών αποδείχτηκε αρκετή για να λυθούν όλες οι απορίες μου. Με επικεφαλής τον Γρηγόρη Τσακνάκη, η Mousegraphics κατάφερε να καθιερωθεί στην Ελλάδα, στην Κίνα, στον Αγιο Μαυρίκιο, στην Αμερική, στην Τουρκία και στη Δανία ως μία από τις πιο αξιόπιστες και άρτια εξοπλισμένες εταιρείες στον τομέα της διαχείρισης εικόνας τροφίμων. Τι σημαίνει αυτό; «Οταν περπατάς στους διαδρόμους του σούπερ μάρκετ, αφιερώνεις περίπου 3 δευτερόλεπτα για να περιεργαστείς ένα προϊόν στο ράφι. Το σωστό packaging λειτουργεί σε δύο επίπεδα: καλύπτει και αποκαλύπτει. Αν το διαβάσεις σωστά, λαμβάνεις σημαντικές πληροφορίες για το περιεχόμενο και την ιστορία του. Δουλειά μας είναι σε αυτό το σύντομο χρονικό διάστημα να πείσουμε τον καταναλωτή να το αγοράσει, σχεδιάζοντας συσκευασίες που είναι καλαίσθητες αλλά και λειτουργικές. Μετά τη σχέση ποιότητας-τιμής, ο παράγοντας του design είναι αυτός που καθορίζει την επιτυχία των πωλήσεων», εξηγεί ο Γρηγόρης.
Ζητάω να δω από κοντά την premium (σ.σ. πωλείται διαδικτυακά και σε επιλεγμένα ντελικατέσεν) σειρά ποιοτικών προϊόντων που ξεχώρισε ανάμεσα σε 1.100 συμμετοχές και διακρίθηκε σε επίπεδο δημιουργικότητας, καινοτομίας και εμπορικότητας. Η Harmonian είναι η startup επιχείρηση του παραγωγού Γιώργου Στουρνάρα και περιλαμβάνει ελαιόλαδο, ζυμαρικά χωρίς γλουτένη, αφεψήματα, βότανα κ.ά. βασισμένα στην υψηλή διατροφική αξία της ζέας – το σιτάρι που καλλιεργούσαν οι αρχαίοι Ελληνες πριν από 2.000 χρόνια. Η ιδέα ξεκίνησε από την εξαιρετική αυτή πρώτη ύλη που, σε αντίθεση με τα συμβατικά σιτάρια, έχει δίκοκκο σπόρο. Στη συσκευασία, μια άτρακτος χωρίζεται στα δύο -από τη μια αναπαράγεται το σήμα της εταιρείας και από την άλλη αποκαλύπτεται μέρος του περιεχομένου- προβάλλοντας άμεσα τις αρετές του προϊόντος. Το συγκεκριμένο τέχνασμα αποτελεί αναφορά στον γνωστό καλλιτέχνη του 19ου αιώνα Lucio Fontana και στο έργο του «Τομές».
Η τέχνη είναι ένα συνηθισμένο πεδίο έμπνευσης. «Προσθέσαμε μια εικαστική πινελιά παίζοντας με τις έννοιες του φωτός και της σκιάς, και αυτό εκτιμήθηκε από την κριτική επιτροπή, αφού μια συσκευασία οφείλει να έχει συνάφεια με το προϊόν, αναγνωρίσιμη ταυτότητα αλλά και ένα δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης. Αισθητικά είναι ανατρεπτική σε σχέση με τις καθιερωμένες αρχές του μάρκετινγκ, γιατί το branding παραμένει δυναμικό αλλά το λογότυπο είναι λιτό και τα επιμέρους στοιχεία διακριτικά», λέει ο Γρ. Τσακνάκης. Στον ίδιο διαγωνισμό η ομάδα κέρδισε το 3ο βραβείο για το σχεδιασμό της συσκευασίας του δομικού υλικού BAU. Βασιζόμενοι στην ιδέα του βιντεοπαιχνιδιού Tetris, που είναι ταυτισμένο στο μυαλό του καταναλωτή με την έννοια της δομής, τα χρωματιστά τουβλάκια συνθέτουν διαφορετικά σχήματα, σηματοδοτώντας εδώ την γκάμα τριάντα και πλέον προϊόντων.
Η ελληνική άνθηση του design
Είναι αλήθεια ότι ο χώρος του design είναι ένας από τους λίγους που όχι μόνο δεν έχει πληγεί από την κρίση, αλλά έχει ωφεληθεί από αυτήν; «Ολο και περισσότεροι παραγωγοί και επιχειρηματίες ασχολούνται με την προώθηση των προϊόντων και αντιλαμβάνονται το design ως ένα όχημα που θα τους οδηγήσει μπροστά. Αυτή η κινητοποίηση είναι συνώνυμη με εντατικοποίηση της δουλειάς μας», απαντά ο Γρηγόρης. Χάρη στο Ιντερνετ και στα κοινωνικά δίκτυα, το design δεν περιορίζεται πλέον από γεωγραφικά σύνορα, αφού είναι εύκολο να δουλέψεις σε οποιαδήποτε αγορά του κόσμου. «Ειδικεύομαι στο packaging design από το 1984. Από την εποχή που σπούδαζα γραφιστική στα ΤΕΙ Αθήνας μέχρι σήμερα, έχω περάσει από όλα τα στάδιά της: αναλογικά, ψηφιακά, μηχανικά, γραφικά. Ε, λοιπόν, τώρα είναι η καλύτερη εποχή για να δραστηριοποιηθεί και να επενδύσει κάποιος πελάτης στον εν λόγω τομέα, είτε μιλάμε για έναν μικρό παραγωγό της ελληνικής επαρχίας είτε για μια πολυεθνική δισεκατομμυρίων στην Κίνα με την οποία θα συνδιαλέγεσαι μέσω skype!»
Η Mousegraphics συνεργάζεται και με τα δύο «στρατόπεδα». «Το προσόν μιας startup επιχείρησης είναι ότι δουλεύεις πάνω σε μια λευκή σελίδα χωρίς περιορισμούς. Υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη. Ο βαθμός δυσκολίας αυξάνεται στις μεγάλες εταιρείες που λειτουργούν αναπόφευκτα βάσει στρατηγικών πλάνων και επιστημονικών μελετών. Λόγω μεγέθους, δεν είναι ευέλικτες. Εκεί μιλάς με δέκα επίπεδα μάρκετινγκ, χωρίς να ξέρεις ποιος είναι αυτός που αποφασίζει, κι έτσι κινδυνεύει να αλλοιωθεί η ποιότητα στα ενδιάμεσα στάδια. Το μεν είναι δημιουργικό, το δε ενδιαφέρον. Πάντως δεν έχω παράπονο. Είκοσι επτά χρόνια τώρα το μόνο που δεν έχω νιώσει είναι πλήξη. Κάθε πρότζεκτ είναι και μια νέα περιπέτεια».
Δεν είναι τυχαίο το ότι η εταιρεία εμφανίζει μια συνέπεια στην εξέλιξή της όλα αυτά τα χρόνια, μια γραμμική πρόοδο. Ξεκίνησε με κάποιους πελάτες με τους οποίους συνεργάζεται έως σήμερα και με τον καιρό προστέθηκαν καινούργιοι. Μπορεί το design να θεωρείται ατομικό… σπορ, όμως η αλληλεπίδραση της ομάδας, που αποτελείται από νέους ανθρώπους με φρέσκες ιδέες και όρεξη, λειτουργεί θετικά. Αυτός είναι και ο λόγος που η Mousegraphics παραμένει μια «παρεΐστικη» εταιρεία. «Αν μεγαλώσει ο πυρήνας, θα αποκτήσουμε αυτόματα τη δομή μιας απρόσωπης εταιρείας, ενώ εμείς θέλουμε να επικοινωνούμε άμεσα με τον πελάτη και να έχουμε τον έλεγχο κάθε λεπτομέρειας, γιατί μας αρέσει αυτό που κάνουμε, υπάρχει εργασιακή σταθερότητα και συναισθηματική ασφάλεια. Και, κυρίως, περνάμε καλά», θα πει ο Γρ. Τσακνάκης.
Οι συνεργάτες του μιλούν με ενθουσιασμό για συναδέλφους τους που αναγνωρίζονται διεθνώς και επιμένουν να έχουν την έδρα τους στην Ελλάδα, ενώ με ενημερώνουν πως υπάρχουν πολλά δημιουργικά γραφεία αναλογικά με το μικρό μέγεθος της χώρας μας που παράγουν εξαιρετικά αποτελέσματα, εφάμιλλα με αγορές του εξωτερικού που έχουν παράδοση στο χώρο, όπως η Ελβετία. Οσο για τα βραβεία, «επικαιροποιούν τη θέση της χώρας μας σε ένα παγκόσμιο σύστημα αξιολόγησης. Είναι μύθος τα περί προκατάληψης απέναντι στο ελληνικό design. Εξω μας αντιμετωπίζουν ισότιμα. Τώρα, περισσότερο από ποτέ, το έδαφος της αγοράς είναι πρόσφορο και είναι ευκαιρία να αποδείξουμε τη σημασία αυτού που κάνουμε. H δουλειά μας δεν είναι διακοσμητική».
Ποιες προϋποθέσεις πρέπει, λοιπόν, να πληροί κάποιος για να ασχοληθεί με το συγκεκριμένο αντικείμενο; Το μυστικό είναι η εργατικότητα, που δεν περιορίζεται στο υποχρεωτικό 12ωρο του γραφείου, αλλά μετατρέπεται σε επιθυμία, σε ανάγκη. «Στα 50 μου συνειδητοποίησα ότι, για να είσαι καλός σε αυτό που έχεις επιλέξει, πρέπει να σκέφτεσαι και να ζεις καθημερινά με όρους συσκευασίας. Δεν μου αρέσει η οδοντόπαστα που χρησιμοποιώ στο σπίτι; Της βγάζω την ετικέτα. Είναι ένα είδος πάθους με το οποίο πρέπει να συμφιλιωθείς για όλη σου τη ζωή».
Πληρωμή σε… μέλι
Αρχή της Mousegraphics είναι ότι το οικονομικό κίνητρο δεν είναι το αποκλειστικό για μια συνεργασία: η ομάδα πρέπει να εμπνέεται από τα πρότζεκτ που αναλαμβάνει τόσο, που ακόμη κι αν ο πελάτης δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να βγει στην αγορά, η εταιρεία θα τον στηρίξει. Μια τέτοια περίπτωση είναι η συνεργασία με τον κ. Γιώργο Ρώτα των Family Beez.
«Ηρθε πριν από λίγο καιρό στο γραφείο ένας μελισσοπαραγωγός από τη Σέριφο. Είχε μια σταθερή δουλειά και το έκανε από μεράκι, για τις κόρες του. Μου μιλούσε για τις μέλισσες με αγάπη και μου έμαθε μαγικά πράγματα γι’ αυτές – όπως ότι η κυψέλη 14 είναι η καλύτερη σε ποιότητα και οργάνωση ή ότι από τη στιγμή που θα βγουν από το μελίσσι τους δουλεύουν και συγκεντρώνουν δυνάμεις ώστε να καταφέρουν να γυρίσουν πίσω και, αν στην επιστροφή τους λείπουν 10 μέτρα επειδή δεν υπολόγισαν καλά τον αέρα, τότε φιλοξενούνται από τις κοντινότερες κυψέλες για να ξεκινήσουν εκ νέου τη διαδρομή το επόμενο πρωί. Με έπεισε, αλλά δεν ήταν σε θέση να πληρώσει τις υπηρεσίες μας. Ετσι συμφωνήσαμε σε εμπορευματική συναλλαγή: εγώ του πούλησα ντιζάιν κι εκείνος 12 κιλά μέλι! Καλά είναι τα βραβεία, αλλά τέτοια περιστατικά μάς κάνουν υπερήφανους και επιβεβαιώνουν την αξία αυτού που κάνουμε».
