Σε δοκιμασία για την εμπορική ωρίμανση του λεγόμενου Κάθετου Διαδρόμου μεταφοράς φυσικού αερίου –ο οποίος στοχεύει στη διοχέτευση αερίου από την Ελλάδα προς τα Βαλκάνια, την Ανατολική Ευρώπη και την Ουκρανία– εξελίχθηκαν οι ετήσιες δημοπρασίες δέσμευσης δυναμικότητας για την περίοδο 2026-2027 που έγιναν χθες, Δευτέρα 6 Ιουλίου, με το έργο να περνάει αυτό το πρώτο τεστ. Δεσμεύθηκε περισσότερο από το 45% της συνολικά προσφερόμενης δυναμικότητας για τα επόμενα τέσσερα έτη αερίου. Η συγκεκριμένη διαδικασία αποτέλεσε την πρώτη ουσιαστική βολιδοσκόπηση της αγοράς του αναθεωρημένου εμπορικού πλαισίου του έργου, το οποίο διαμορφώθηκε μετά από στοχευμένες μειώσεις στις χρεώσεις διαμετακόμισης και την εισαγωγή ειδικών εκπτώσεων σε επιμέρους συστήματα μεταφοράς. Αυτές οι παρεμβάσεις μείωσαν σημαντικά το κόστος μεταφοράς προς την Ουκρανία, καθιστώντας τον Κάθετο Διάδρομο την τέταρτη οικονομικότερη διαδρομή σε σύγκριση με το παρελθόν, όταν το κόστος ήταν σχεδόν τριπλάσιο. Ωστόσο, παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι θα απαιτηθούν και άλλα κίνητρα προκειμένου να καταστεί ακόμη πιο ανταγωνιστικός. «Το αποτέλεσμα ενισχύει τις θετικές προοπτικές για τις εξαγωγές μέσω του εθνικού συστήματος φυσικού αερίου και εδραιώνει περαιτέρω τη θέση της Ελλάδας ως βασικής περιφερειακής ενεργειακής πύλης», ανακοίνωσε ο διαχειριστής του δικτύου, ΔΕΣΦΑ.
Ιδιαίτερα ισχυρή ήταν η ζήτηση για εξαγωγική δυναμικότητα στο σημείο διασύνδεσης Σιδηροκάστρου, όπου δεσμεύτηκε το 46% της προσφερόμενης δυναμικότητας για τα έτη αερίου 2026/2027 – 2029/2030 και το 26% για το 2030/2031, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί δεσμεύσεις δυναμικότητας έως και το έτος αερίου 2040/2041.
Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της πρώτης δημοπρασίας βρέθηκε η συμμετοχή της Atlantic SEE LNG Trade, της κοινοπραξίας στην οποία συμμετέχουν ο όμιλος Aktor με ποσοστό 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%. Η κοινοπραξία δέσμευσε δυναμικότητα της τάξεως των 13.000 MWh ημερησίως, ποσότητα που μεταφράζεται σε περίπου 4,7 TWh σε ετήσια βάση. Δυναμικότητα δέσμευσε και η Metlen, και συγκεκριμένα 20.000 MWh ημερησίως. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο σημείο διασύνδεσης Σιδηροκάστρου προσφέρθηκαν συνολικά 100 GWh δυναμικότητας για εξαγωγές, με την αρχική κάλυψη να κυμαίνεται στα επίπεδα που ανέμεναν οι αναλυτές. Η συγκεκριμένη κίνηση δέσμευσης εντάσσεται στον ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό του ελληνικού σχήματος για την εμπορική επέκτασή του στην ευρύτερη περιοχή, μέσω της επιδίωξης σύναψης βραχυχρόνιων συμφωνιών για την προμήθεια αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) πριν από το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας.
Παρά τη συγκεκριμένη κινητικότητα, το τοπίο γύρω από την πλήρη εμπορική αξιοποίηση και τη βιωσιμότητα του Κάθετου Διαδρόμου παραμένει υπό διαμόρφωση, καθώς αναμένονται περαιτέρω εξελίξεις για την αποκρυστάλλωση της τελικής εικόνας. Οι εμπλεκόμενοι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς έχουν ήδη ξεκινήσει έναν νέο κύκλο διαβουλεύσεων υπό τον συντονισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στόχος αυτών των συζητήσεων είναι η εισαγωγή μεγαλύτερης ευελιξίας στο καθεστώς δέσμευσης δυναμικότητας, ώστε να περιοριστούν οι κίνδυνοι για τους χρήστες και να προσελκύσουν περισσότεροι παίκτες της αγοράς.
