Η κλιματική κρίση δεν αποτελεί πλέον ένα μακρινό σενάριο, αλλά μια καθημερινή απειλή που δοκιμάζει τις αντοχές των υποδομών, της οικονομίας και της κοινωνικής συνοχής. Ετσι, η ανάγκη για τον εκσυγχρονισμό της εθνικής στρατηγικής απέναντι στις φυσικές καταστροφές βρέθηκε στο επίκεντρο του δεύτερου συνεδρίου NatCat Summit, το οποίο διοργάνωσε το Money Review, το οικονομικό site της «Καθημερινής» στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) Πέτρα Χιελκέμα, o επόπτης δηλαδή του ευρωπαϊκού ασφαλιστικού κλάδου, τόνισε την ευρωπαϊκή τάση για ενίσχυση της ασφαλιστικής προστασίας, υπογραμμίζοντας ότι ο συντονισμός όλων των εμπλεκομένων μερών είναι απαραίτητος για την υποστήριξη της οικονομικής σταθερότητας σε περιπτώσεις ακραίων φαινομένων.
Στο συνέδριο αναδείχθηκε με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι η αντιμετώπιση των μεγάλων φυσικών καταστροφών απαιτεί ριζική αναθεώρηση της εθνικής στρατηγικής. Κεντρικό συμπέρασμα των εργασιών αποτέλεσε η κοινή παραδοχή ότι ούτε το κράτος ούτε ο ιδιωτικός τομέας μπορούν πλέον να σηκώσουν ο καθένας μόνος του το οικονομικό βάρος της αποκατάστασης, καθιστώντας επιτακτική τη στενή συνεργασία. Η Πέτρα Χιελκέμα έδωσε το στίγμα της διοργάνωσης υπογραμμίζοντας το διευρυνόμενο χάσμα προστασίας στην Ευρώπη.
Για την Ελλάδα, τα στοιχεία που παρουσίασε είναι αφυπνιστικά, καθώς η ασφαλιστική κάλυψη για κινδύνους φυσικών καταστροφών παραμένει κάτω από το 5% από το 1980, γεγονός που αποδίδεται στην υποτίμηση του κινδύνου από τους πολίτες, αλλά και στην εσφαλμένη προσδοκία ότι η πολιτεία θα καλύπτει πάντα κάθε ζημία.
Η ανάγκη για τη διαμόρφωση μιας ισχυρής ασφαλιστικής συνείδησης στην Ελλάδα αποτέλεσε το κεντρικό σημείο αναφοράς για τους εκπροσώπους της αγοράς. Ο διευθυντής Διεύθυνσης Εποπτείας Ιδιωτικής Ασφάλισης στην Τράπεζα της Ελλάδος, Σταύρος Κωνσταντάς, επεσήμανε ότι η χώρα χρειάζεται άμεσα μεγαλύτερη ασφαλιστική επαγρύπνηση απέναντι στους φυσικούς κινδύνους, ενώ ο αντιπρόεδρος της Ενωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος και διευθύνων σύμβουλος στην Εθνική Ασφαλιστική, Δημήτρης Μαζαράκης, συμπλήρωσε με νόημα ότι η ανθεκτικότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κόστος, αλλά ως μια μακροπρόθεσμη, αποδοτική επένδυση.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Ιωάννης Χατζηθεοδοσίου, αποκάλυψε ότι σήμερα μόλις το 20% των ελληνικών κατοικιών είναι ασφαλισμένο, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι η ασφάλιση αποτελεί το προνόμιο των οικονομικά ασθενεστέρων, καθώς αυτοί αδυνατούν να ανακάμψουν έπειτα από ένα μεγάλο πλήγμα. Ο ίδιος καυτηρίασε το γεγονός ότι μεγάλο μέρος της δημόσιας περιουσίας παραμένει ανασφάλιστο και πρότεινε την υιοθέτηση ευρωπαϊκών μοντέλων υποχρεωτικότητας.
Προληπτικά μέτρα
Οι ασφαλιστικές εταιρείες ζητούν από την πολιτεία τη θέσπιση ισχυρότερων κινήτρων και τη διαμόρφωση ενός σταθερού πλαισίου συνεργασίας. Οπως εξήγησε ο Ερρίκος Μοάτσος, διευθύνων σύμβουλος στην ERGO Ασφαλιστική, οι εταιρείες οφείλουν να λειτουργούν, όχι μόνο ως φορείς ανάληψης αλλά και ως διαχειριστές κινδύνου. Ο Απόστολος Αϊλαμάκης, γενικός διευθυντής και Chief Strategy & Transformation Officer της Εθνικής Ασφαλιστικής, υπογράμμισε ότι πρέπει να περάσουμε από το μοντέλο της εκ των υστέρων αποζημίωσης στο μοντέλο της προστασίας, επιβραβεύοντας όσους λαμβάνουν προληπτικά μέτρα.
Απέναντι στα αιτήματα της αγοράς και στις πιέσεις της κλιματικής αλλαγής, ο δημόσιος τομέας παρουσίασε τις δικές του πρωτοβουλίες, εστιάζοντας στην αναβάθμιση των επιχειρησιακών μέσων και στην ενσωμάτωση της τεχνολογίας.
«Αιγίς», drones και 112
Ο πρώην υπουργός Πολιτικής Προστασίας και νυν Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλης Κικίλιας, αναφέρθηκε στην προσπάθεια που έγινε στον τομέα της Πολιτικής Προστασίας, όπου υλοποιήθηκαν προγράμματα δεκαετίας μέσα σε μόλις 18 μήνες.
Εδωσε έμφαση στο πρόγραμμα «Αιγίς» και στη χρήση drones και δορυφορικών δεδομένων για τη συνεχή επιτήρηση, αλλά και του μαζικού επανεξοπλισμού του πυροσβεστικού σώματος, που ξεκίνησε πριν από λίγα χρόνια και ολοκληρώνεται σταδιακά. Στην καθοριστική συμβολή της τεχνολογίας εστίασε και ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, ο οποίος σημείωσε ότι η πολιτική προστασία είναι πλέον άρρηκτα συνδεδεμένη με τα ψηφιακά εργαλεία. Ο Δ. Παπαστεργίου ανέδειξε το εθνικό πρόγραμμα μικροδορυφόρων και τη χρήση θερμικών καμερών για την έγκαιρη ανίχνευση πυρκαγιών, ενώ υπογράμμισε την αξιοπιστία του συστήματος 112. Επιπλέον, αναφέρθηκε στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για ακριβέστερες προγνώσεις και στη δημιουργία έξυπνων πόλεων που βασίζονται σε αισθητήρες και data centers.
Από την πλευρά των υποδομών, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας παραδέχθηκε με ειλικρίνεια ότι κανένα κράτος δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο του το οικονομικό μέγεθος αυτών των καταστροφών. Ο κ. Δήμας τόνισε ότι το μάθημα από τις κακοκαιρίες «Daniel» και «Elias» είναι ότι οι υποδομές δεν πρέπει απλώς να επισκευάζονται, αλλά να ανακατασκευάζονται με εντελώς νέα, αυξημένα κριτήρια ανθεκτικότητας, εντασσόμενες σε μια ολιστική προσέγγιση προστασίας. Η επιτυχία της πρόληψης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα επιστημονικά δεδομένα και την ετοιμότητα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Ο Χαράλαμπος Κοντοές, διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, υπογράμμισε τη σημασία των δορυφορικών δεδομένων και του ευρωπαϊκού προγράμματος Copernicus, σημειώνοντας ότι η πραγματική διαχείριση μιας κρίσης πρέπει να γίνεται πριν από την εκδήλωσή της. Ο Εμμανουήλ Ράμμος, πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος, επιβεβαίωσε την ωριμότητα της Ελλάδας στην επεξεργασία αυτών των δεδομένων, ενώ η Παρασκευή Νομικού, καθηγήτρια Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος στο ΕΚΠΑ, ανέδειξε τη χρήση ρομποτικών υποθαλάσσιων συστημάτων για τη χαρτογράφηση του βυθού και την παρακολούθηση της κίνησης του μάγματος σε ηφαιστειακά συστήματα, όπως αυτό της Σαντορίνης.
Από την πλευρά τους η Σαβίν-Μαρί Ελντράχερ, σύμβουλος της Munich Re, και η Λουτσία Μπεβέρε, Senior Catastrophe Data Analyst της Swiss Re Institute, δύο από τους μεγαλύτερους αντασφαλιστές παγκοσμίως, υπενθύμισαν ότι η έκθεση των υποδομών αυξάνεται λόγω της αστικοποίησης και φαινομένων όπως οι μεσογειακοί κυκλώνες, με την κ. Ελντράχερ να προτείνει το ελβετικό μοντέλο συνεργασίας κράτους, ασφαλιστικών εταιρειών και τοπικών κοινοτήτων ως ιδανικό οδηγό. Ο καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος του ΕΚΠΑ, Κωνσταντίνος Καρτάλης, συνόψισε την πρόκληση με μια φράση που αποτυπώνει την πραγματικότητα: η χώρα έχει οργανωθεί για ένα κλίμα που δεν υπάρχει πια και οι πολιτικές προσαρμογής πρέπει να κοιτάζουν τις επόμενες δεκαετίες.
