Οι εκατέρωθεν καταβολές που προκύπτουν από την εκκαθάριση συμβολαίων επί διαφοράς δεν συνιστούν αντιπαροχή για παροχή υπηρεσίας αντιστάθμισης κινδύνου και δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΦΠΑ. Με εγκύκλιο είχε διευκρινιστεί ότι τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, όπως τα CFDs, δεν καλύπτονται ρητά από την απαλλαγή ΦΠΑ που ισχύει για τα χρηματιστηριακά παράγωγα, ενώ μεταγενέστερα διευκρινίστηκε ότι, όταν συμμετέχει πιστωτικό ίδρυμα ή ΑΕΠΕΥ, εφαρμόζονται οι απαλλαγές του ΦΠΑ. Ωστόσο, η Επιτροπή ΦΠΑ έκρινε ότι λείπει ο απαιτούμενος άμεσος σύνδεσμος μεταξύ υπηρεσίας αντιστάθμισης κινδύνου και ταμειακής εκκαθάρισης, καθώς οι σχετικές ροές εξαρτώνται από τυχαίους παράγοντες. Με βάση αυτές τις κατευθυντήριες οδηγίες, η ΑΑΔΕ διευκρίνισε εκ νέου ότι τα ποσά από την εκκαθάριση συμβολαίων επί διαφοράς δεν αποτελούν αντικείμενο ΦΠΑ, ενώ παύει να ισχύει κάθε αντίθετη προηγούμενη οδηγία. Τα ίδια ποσά δεν υπάγονται σε ψηφιακό τέλος συναλλαγής ούτε αναζητείται τέλος χαρτοσήμου για τα έτη έως την κατάργησή του (Ε.2031/2026).
Οι οικειοθελείς δαπάνες επιχείρησης εκπίπτουν όταν εξυπηρετούν την επιχειρηματική δραστηριότητα και συμβάλλουν στην παραγωγή εισοδήματος. Στην εξεταζόμενη υπόθεση, η φορολογική αρχή δεν αναγνώρισε προς έκπτωση δαπάνες που αφορούσαν ασφάλιστρα ομαδικής ασφάλισης ζωής του προσωπικού, την αγορά ρολογιών που χορηγήθηκαν σε εργαζομένους λόγω συμπλήρωσης 25ετούς υπηρεσίας, καθώς και τη συμμετοχή της εταιρείας στα έξοδα διαμόρφωσης βιτρινών καταστημάτων πελατών της. Κατά τη φορολογική αρχή, οι δαπάνες αυτές πραγματοποιήθηκαν από ελευθεριότητα και δεν είχαν παραγωγικό χαρακτήρα, με αποτέλεσμα να προστεθούν ως λογιστικές διαφορές στα φορολογητέα κέρδη της εταιρείας. Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι οι επίμαχες δαπάνες αποσκοπούσαν, αφενός, στην ενίσχυση του ζήλου και της απόδοσης του προσωπικού και, αφετέρου, στην προώθηση των προϊόντων, τη διεύρυνση των εργασιών της επιχείρησης και την αύξηση του εισοδήματός της. Επομένως, συνιστούσαν παραγωγικές δαπάνες που εξυπηρετούσαν τις λειτουργικές ανάγκες και τον επιχειρηματικό σκοπό της εταιρείας και εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδά της, ανεξάρτητα από το ότι καταβλήθηκαν οικειοθελώς (ΣτΕ 1151/2012).
Η κάλυψη τεκμαρτής δαπάνης απόκτησης ακινήτου κρίνεται βάσει της πραγματικής χρήσης των χρημάτων. Ο φορολογούμενος επιβαρύνθηκε με διαφορά τεκμαρτού εισοδήματος λόγω αγοράς ακινήτου, καθώς δεν έγινε δεκτό ότι η δαπάνη καλύφθηκε από τραπεζικά δάνεια που είχαν χορηγηθεί σε εταιρεία της οποίας ήταν εταίρος και διαχειριστής. Το Διοικητικό Εφετείο απέρριψε τον σχετικό ισχυρισμό, κρίνοντας ότι δεν αποδείχθηκε η σύνδεση των δανείων με την αγορά του ακινήτου. Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι η αιτιολογία αυτή ήταν πλημμελής, επισημαίνοντας ότι το δικαστήριο όφειλε να εξετάσει αν τα δανειακά ποσά χρησιμοποιήθηκαν πράγματι για την κάλυψη της δαπάνης, ανεξαρτήτως του προσώπου στο οποίο είχαν χορηγηθεί. Τόνισε, επίσης, ότι τα φορολογικά τεκμήρια είναι μαχητά και δεν πρέπει να οδηγούν σε φορολόγηση ανύπαρκτου εισοδήματος, αναγνωρίζοντας στον φορολογούμενο το δικαίωμα απόδειξης της πραγματικής προέλευσης των χρημάτων με κάθε νόμιμο αποδεικτικό μέσο (ΣτΕ 139/2026).
Δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις ενδοομιλικών συναλλαγών επί δωρεάν παραχώρησης ακινήτων από εταιρεία στο μοναδικό της μέτοχο χωρίς οικονομικούς ή εμπορικούς όρους. Ο φορολογικός έλεγχος καταλόγισε σε εταιρεία φόρο εισοδήματος για τις χρήσεις των ετών 2019 και 2020. Η εταιρεία, η οποία δραστηριοποιούνταν στον κλάδο των ακινήτων, είχε παραχωρήσει στον μοναδικό της μέτοχο δύο ακίνητα ιδιοκτησίας της, ώστε να διαμένει σε αυτά χωρίς μίσθωμα. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, ο έλεγχος έκρινε ότι η δωρεάν παραχώρηση των ακινήτων προς τον μέτοχο, που αποτελεί συνδεδεμένο μέρος, συνιστά ενδοομιλική συναλλαγή, που παραβιάζει την αρχή των ίσων αποστάσεων. Ως εκ τούτου, προχώρησε στην εκτίμηση του ετήσιου ενοικίου που όφειλε να καταβάλλεται στη φορολογούμενη για την εκμετάλλευση των δύο ακινήτων και καταλόγισε φόρο εισοδήματος. Η ΔΕΔ έκρινε ως παράνομο τον άνω καταλογισμό, υποστηρίζοντας ότι ο έλεγχος δεν συνέκρινε όμοιας φύσης και χαρακτηριστικών συναλλαγές, δεδομένου ότι τα δύο ακίνητα δεν εκμισθώθηκαν σε τρίτα μέρη με χαμηλό τίμημα, αλλά παραχωρήθηκαν δωρεάν στον μοναδικό μέτοχο της εταιρείας, χωρίς οικονομικούς ή εμπορικούς όρους, συναλλαγή η οποία προβλέπεται ρητά στον νόμο ότι φορολογείται με 3% επί της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου (ΔΕΔ 1437/2026).
Πηγή: Grant Thornton
