«Διπλάσια σύνταξη» θα λάβουν, σύμφωνα με την υπουργό Εργασίας Νίκη Κεραμέως, κάποιοι από τους χιλιάδες ασφαλισμένους του ΕΦΚΑ στο τέλος Αυγούστου, όταν θα εφαρμοστεί στην πράξη η νέα διάταξη για τις συντάξεις χηρείας. Το οριστικό τέλος στις περικοπές, μετά την έλευση τριετίας, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ασφαλιστικές παρεμβάσεις της τελευταίας δεκαετίας, καθώς ανατρέπει βασικές προβλέψεις του νόμου 4387/2016 και αποκαθιστά εισοδήματα για χιλιάδες δικαιούχους, κυρίως γυναίκες (εννέα στις δέκα συντάξεις χηρείας δίνονται σε γυναίκες, σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος «Ηλιος»). Με την ψήφιση της τροπολογίας, το υπουργείο Εργασίας βάζει τέλος σε μια εκκρεμότητα που παρέμενε ανοιχτή από το 2016, επαναφέροντας τη σύνταξη χηρείας στο 70% της σύνταξης του θανόντος, μετά την πάροδο της τριετίας και διατηρώντας τη δεύτερη εθνική σύνταξη στις περιπτώσεις σώρευσης ασφαλιστικών δικαιωμάτων.
Η πρώτη εφαρμογή της ρύθμισης θα γίνει με την πληρωμή των συντάξεων Σεπτεμβρίου, οι οποίες θα καταβληθούν την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου. Τότε θα φανούν και οι πρώτες αυξήσεις στις συντάξεις όσων είχαν ήδη υποστεί τις μειώσεις του νόμου Κατρούγκαλου. Μεγάλοι κερδισμένοι είναι περίπου 8.500 συνταξιούχοι χηρείας του Δημοσίου, στους οποίους είχε ήδη εφαρμοστεί η περικοπή μετά τη συμπλήρωση της τριετίας. Οι συγκεκριμένοι δικαιούχοι θα δουν τη σύνταξή τους να επανέρχεται από το 35% στο 70% της σύνταξης του θανόντος, γεγονός που σε πολλές περιπτώσεις μεταφράζεται σε αυξήσεις αρκετών εκατοντάδων ευρώ τον μήνα. Είναι η μοναδική κατηγορία που θα δει άμεση αύξηση στις αποδοχές της από το τέλος Αυγούστου.
Δεύτερη κατηγορία ωφελημένων είναι περισσότεροι από 75.000 συνταξιούχοι που απέκτησαν δικαίωμα σύνταξης χηρείας μετά τις 13 Μαΐου 2016 και ανέμεναν την εφαρμογή της περικοπής μετά την τριετία. Η μείωση αυτή δεν εφαρμόστηκε έως σήμερα και πλέον, βάσει του νέου νόμου, δεν θα εφαρμοστεί ποτέ. Οι δικαιούχοι θα συνεχίσουν να λαμβάνουν το 70% της σύνταξης του θανόντος, χωρίς να αντιμετωπίσουν στο μέλλον απώλειες εισοδήματος ή απαιτήσεις αναδρομικών επιστροφών από τον ΕΦΚΑ.
Καμία αλλαγή δεν προβλέπεται για τις επικουρικές συντάξεις χηρείας, με τις περικοπές να διατηρούνται σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.
Σημαντικό όφελος προκύπτει και για περίπου 122.000 συνταξιούχους που λαμβάνουν ταυτόχρονα δική τους κύρια σύνταξη και σύνταξη λόγω θανάτου. Η νέα ρύθμιση διατηρεί και τις δύο εθνικές συντάξεις, ανατρέποντας στην πράξη την πρόβλεψη του νόμου Κατρούγκαλου, η οποία μάλιστα είχε κριθεί συνταγματική από το Συμβούλιο της Επικρατείας και οδηγούσε στην καταβολή μόνο μίας εθνικής σύνταξης. Ετσι αποφεύγονται σημαντικές μειώσεις στο συνολικό εισόδημα των συγκεκριμένων ασφαλισμένων.
Η κυβερνητική παρέμβαση έχει όμως και χαμένους ή, ακριβέστερα, κατηγορίες που δεν αποκαθίστανται πλήρως. Πρώτοι είναι οι περίπου 60.000 δικαιούχοι συντάξεων χηρείας που είχαν αποκτήσει το δικαίωμα πριν από τις 13 Μαΐου 2016. Οι συντάξεις αυτές εξακολουθούν να διέπονται από το προγενέστερο καθεστώς που προβλέπει ανά ταμείο διαφορετική αντιμετώπιση και δεν εντάσσονται στις νέες διατάξεις, γεγονός που οι οργανώσεις των συνταξιούχων χαρακτηρίζουν άνιση μεταχείριση. Δεν αποκλείουν μάλιστα και την προσφυγή στη Δικαιοσύνη, διεκδικώντας ισονομία. Για παράδειγμα, στους συνταξιούχους του Δημοσίου που πήραν σύνταξη χηρείας πριν από τον νόμο Κατρούγκαλου, το ποσοστό που παίρνουν οι επιζώντες σύζυγοι, εφόσον οι ίδιοι είναι συνταξιούχοι του Δημοσίου, πέφτει εξαρχής στο 25% της σύνταξης του θανόντος. Αν ο επιζών είναι συνταξιούχος του πρώην ΙΚΑ, τότε σε περίπτωση που δικαιωθεί σύνταξη χηρείας, παίρνει το 70% και αν λαμβάνει ήδη και δική του σύνταξη, τότε εξαρχής καλείται να επιλέξει τη μικρότερη από τις δύο συντάξεις που θα μειωθεί κατά 50%.
Εκτός της αποκατάστασης μένουν επίσης όσοι είχαν ήδη υποστεί μειώσεις τα προηγούμενα χρόνια. Είναι οι ίδιοι 8.500 που θεωρούνται «κερδισμένοι» γιατί θα δουν αυξήσεις στους λογαριασμούς τους. Εντάσσονται και στη λίστα των «χαμένων» αφού, παρότι από την έναρξη ισχύος της νέας διάταξης οι συντάξεις τους επανέρχονται στο 70%, δεν προβλέπεται επιστροφή των ποσών που παρακρατήθηκαν από το 2020 και μετά. Η κυβέρνηση επέλεξε η αποκατάσταση να ισχύσει μόνο για το μέλλον, αφήνοντας εκτός τα αναδρομικά, επιλογή που εξακολουθεί να προκαλεί αντιδράσεις τόσο από τις συνταξιουχικές οργανώσεις όσο και από νομικούς κύκλους.
Παράλληλα, καμία πρόβλεψη δεν υπάρχει για τις επικουρικές συντάξεις χηρείας, όπου οι περικοπές εξακολουθούν να ισχύουν, όχι μόνο για συνταξιούχους του Δημοσίου, αλλά και για αυτούς του ιδιωτικού τομέα. Οι οργανώσεις των συνταξιούχων ζητούν αντίστοιχη νομοθετική παρέμβαση, υποστηρίζοντας ότι η μεταρρύθμιση παραμένει ημιτελής όσο δεν αντιμετωπίζονται και οι επικουρικές παροχές.
