Την ώρα που τα δημόσια οικονομικά εμφανίζουν ισχυρά πλεονάσματα και το κράτος δεν αντιμετωπίζει πλέον τις ασφυκτικές συνθήκες ρευστότητας της μνημονιακής περιόδου, περίπου 3 δισ. ευρώ παραμένουν σταθερά εγκλωβισμένα στα συρτάρια του Δημοσίου, αντί να διοχετεύονται στην πραγματική οικονομία. Πρόκειται για ληξιπρόθεσμες οφειλές προς προμηθευτές, οι οποίες όχι μόνο στερούν πολύτιμη ρευστότητα από την αγορά, αλλά δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο με επίκεντρο το Εθνικό Σύστημα Υγείας.
Το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών αφορά τα δημόσια νοσοκομεία, τα οποία χρωστούν περίπου 1,5 δισ. ευρώ στους προμηθευτές τους. Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές δεν οφείλονται στην έλλειψη πόρων, αλλά στις χρονοβόρες διαδικασίες εκκαθάρισης των δαπανών από τις διοικητικές υπηρεσίες, ενώ παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι εκκρεμότητες συνδέονται και με τους συμψηφισμούς rebate και clawback.
Από την άλλη πλευρά, οι προμηθευτές επικαλούνται ακριβώς αυτές τις μεγάλες καθυστερήσεις για να δικαιολογήσουν τις υψηλότερες τιμές με τις οποίες προσφέρουν ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό και υγειονομικό υλικό στα νοσοκομεία. Πρόκειται για μια αλυσιδωτή διαδικασία, όπου οι καθυστερήσεις στις πληρωμές οδηγούν σε ακριβότερες προμήθειες, οι ακριβότερες προμήθειες αυξάνουν το κόστος του συστήματος και τελικά ο λογαριασμός μεταφέρεται στον Ελληνα φορολογούμενο.
Με άλλα λόγια, το Δημόσιο στερεί από την οικονομία περίπου 3 δισ. ευρώ σε μια περίοδο που δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα χρηματοδότησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, στο τέλος Μαΐου, οι συνολικές ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του Δημοσίου προς ιδιώτες και φορολογουμένους διαμορφώθηκαν στα 3,73 δισ. ευρώ. Από αυτά, περίπου 3,008 δισ. ευρώ αφορούν χρέη προς προμηθευτές και 719 εκατ. ευρώ εκκρεμείς επιστροφές φόρων. Μετά τη μικρή αποκλιμάκωση που είχε καταγραφεί τον Απρίλιο, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές επανήλθαν σε ανοδική πορεία τον Μάιο, κυρίως λόγω της αύξησης των χρεών των νοσοκομείων, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και του κρατικού προϋπολογισμού.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι μέσα στο πρώτο πεντάμηνο του 2026 τα συνολικά κρατικά «φέσια» αυξήθηκαν κατά 428 εκατ. ευρώ ή 13% σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2025, ενώ μόνο μέσα στον Μάιο αυξήθηκαν κατά 43 εκατ. ευρώ.
Η εικόνα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι η εξάλειψη των ληξιπρόθεσμων οφειλών αποτελούσε βασική δέσμευση της χώρας ήδη από την περίοδο των μνημονίων, ακριβώς επειδή οι καθυστερήσεις πληρωμών στερούσαν ρευστότητα από την αγορά επιβαρύνοντας την οικονομική δραστηριότητα.
Από τα αναλυτικά στοιχεία προκύπτουν τα εξής:
• Τη μεγαλύτερη επιβάρυνση εξακολουθούν να παρουσιάζουν τα νοσοκομεία, τα οποία οφείλουν στους προμηθευτές τους 1,52 δισ. ευρώ, ποσό αυξημένο κατά 51 εκατ. ευρώ σε μηνιαία βάση και κατά 122 εκατ. ευρώ από τις αρχές του έτους. Στα συγκεκριμένα ποσά περιλαμβάνονται μεικτές υποχρεώσεις, καθώς εκκρεμούν συμψηφισμοί rebate και clawback.
• Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης εμφανίζουν ληξιπρόθεσμες οφειλές 346 εκατ. ευρώ, έναντι 364 εκατ. ευρώ τον Απρίλιο, αλλά αυξημένες κατά 166 εκατ. ευρώ ή 92,2% σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2025.
• Οι Οργανισμοί Κοινωνικής Ασφάλισης οφείλουν συνολικά 715 εκατ. ευρώ, από τα οποία τα 238 εκατ. ευρώ αφορούν τον ΕΟΠΥΥ.
• Τα λοιπά Νομικά Πρόσωπα εμφανίζουν οφειλές 235 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 13% σε σχέση με το τέλος του 2025.
• Ο κρατικός προϋπολογισμός χρωστά 193 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 52% σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2025. Το μεγαλύτερο μέρος αφορά εκκρεμείς υποχρεώσεις του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, οι οποίες ανέρχονται σε 159 εκατ. ευρώ.
Επιστροφές φόρων
Παρά την επιτάχυνση των διαδικασιών από την ΑΑΔΕ, οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων εξακολουθούν να κινούνται πάνω από τα 700 εκατ. ευρώ. Στο τέλος Μαΐου ανήλθαν σε 719 εκατ. ευρώ, έναντι 737 εκατ. ευρώ τον Απρίλιο και 722 εκατ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2025.
Από αυτά, 166 εκατ. ευρώ αφορούν άμεσους φόρους, 449 εκατ. ευρώ έμμεσους φόρους, 4 εκατ. ευρώ λοιπούς φόρους και 100 εκατ. ευρώ μη φορολογικά έσοδα.
Σημειώνεται ότι ποσό 176 εκατ. ευρώ δεν μπορεί ακόμη να επιστραφεί, καθώς, σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, εκκρεμούν ενέργειες από την πλευρά των δικαιούχων, όπως η υποβολή δικαιολογητικών ή η ανταπόκριση σε σχετικές ειδοποιήσεις.
