Στο επίκεντρο των κυβερνητικών σχεδιασμών για το πακέτο παροχών που αναμένεται να παρουσιάσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης βρίσκονται τα οικογενειακά επιδόματα, τα οποία παραμένουν αμετάβλητα τα τελευταία δύο χρόνια, παρά τη συνεχιζόμενη πίεση που ασκεί η ακρίβεια στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Νέα μελέτη του ΟΟΣΑ έρχεται να ενισχύσει τα επιχειρήματα υπέρ της αύξησης του επιδόματος παιδιού, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για το αποτελεσματικότερο εργαλείο, εφόσον στόχος είναι η μείωση της παιδικής φτώχειας και η στήριξη των χαμηλότερων εισοδημάτων. Ο οργανισμός μάλιστα προτείνει την αύξηση του επιδόματος που σήμερα κυμαίνεται από 28 ευρώ έως 70 ευρώ ανά τέκνο, ανάλογα με το εισοδηματικό κλιμάκιο της οικογένειας, κατά 30%.
Αναλυτικά, στην ειδική έκθεσή του ο ΟΟΣΑ εξετάζει δύο εναλλακτικά σενάρια ίδιου δημοσιονομικού κόστους, περίπου 200 εκατ. ευρώ. Το πρώτο προβλέπει αύξηση του επιδόματος παιδιού κατά 30%, ενώ το δεύτερο ενίσχυση κατά 76% της φορολογικής έκπτωσης για τα παιδιά μέσω της έκπτωσης φόρου εισοδήματος. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, αν και οι δύο παρεμβάσεις έχουν περίπου το ίδιο δημοσιονομικό αποτύπωμα, τα αποτελέσματά τους είναι εντελώς διαφορετικά.
Η αύξηση του επιδόματος παιδιού κατευθύνει τη στήριξη κυρίως στα χαμηλά εισοδήματα. Ειδικότερα, το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών στο χαμηλότερο εισοδηματικό δεκατημόριο αυξάνεται κατά 1,4%, ενώ η επίδραση περιορίζεται σταδιακά όσο αυξάνεται το εισόδημα. Αντίθετα, η αύξηση της φορολογικής έκπτωσης ευνοεί κυρίως τα μεσαία εισοδήματα, καθώς τα χαμηλότερα εισοδήματα δεν μπορούν να αξιοποιήσουν πλήρως το όφελος λόγω μικρής ή μηδενικής φορολογικής υποχρέωσης.
Σε εξέλιξη η προετοιμασία μιας ευρύτερης μεταρρύθμισης του συστήματος κοινωνικών παροχών.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικά είναι τα ευρήματα ως προς τη μείωση της φτώχειας. Η αύξηση του επιδόματος παιδιού μειώνει τη συνολική φτώχεια κατά 0,45 ποσοστιαίες μονάδες και την παιδική φτώχεια κατά 1,42 μονάδες. Αντίθετα, η φορολογική παρέμβαση επιτυγχάνει αισθητά μικρότερη επίδραση, μειώνοντας την παιδική φτώχεια μόλις κατά 0,34 μονάδες. Ο ΟΟΣΑ καταλήγει ότι όταν η προτεραιότητα είναι η προστασία των πιο ευάλωτων οικογενειών, η ενίσχυση του επιδόματος αποτελεί σαφώς αποτελεσματικότερη επιλογή.
Στο ίδιο κείμενο εξετάζεται και ένα τρίτο σενάριο, που αφορά την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού των εισοδηματικών κριτηρίων μέσω διαφορετικής κλίμακας ισοδυναμίας. Η παρέμβαση αυτή θα διεύρυνε σημαντικά τον αριθμό των δικαιούχων, αλλά θα αύξανε και το δημοσιονομικό κόστος κατά περίπου 65%, ενώ θα περιόριζε τη στόχευση προς τις φτωχότερες οικογένειες, μεταφέροντας μέρος της ενίσχυσης σε υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα. Για τον λόγο αυτό, ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι οποιαδήποτε διεύρυνση της κάλυψης θα πρέπει να συνοδεύεται από πρόσθετους μηχανισμούς στόχευσης.
Οι διαπιστώσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία ενόψει της ΔΕΘ, όπου η κυβέρνηση αναμένεται να παρουσιάσει νέο πακέτο μέτρων στήριξης της οικογένειας, με δεδομένο ότι τα ποσά του επιδόματος παιδιού δεν έχουν μεταβληθεί από το 2023, παρά τη σημαντική αύξηση του κόστους διαβίωσης.
Παράλληλα, στο κυβερνητικό επιτελείο βρίσκεται σε εξέλιξη η προετοιμασία μιας ευρύτερης μεταρρύθμισης του συστήματος κοινωνικών παροχών. Βασικός άξονας είναι η δημιουργία ενός ενιαίου μητρώου επιδομάτων, μέσω του οποίου το κράτος θα αποκτήσει πλήρη εικόνα για το σύνολο των ενισχύσεων που λαμβάνει κάθε νοικοκυριό, αλλά και για το συνολικό δημοσιονομικό κόστος των παροχών. Στόχος είναι ο καλύτερος συντονισμός των επιδομάτων, η αποφυγή αλληλοεπικαλύψεων και η αποτελεσματικότερη στόχευση των διαθέσιμων πόρων στους πραγματικά δικαιούχους.
