Η νοσταλγία των Ελλήνων ξενιτεμένων για επιστροφή στην πατρίδα: H νοσταλγία κυριεύει τους Ελληνες –φυσικά πρόσωπα– που κατοικούν σε άλλα κράτη. Κάποια στιγμή θέλουν να μεταφέρουν τη «συνήθη κατοικία» και τις οικοσκευές τους στην Ελλάδα (μετοικεσία) και να εγκατασταθούν μόνιμα σε αυτήν, δηλαδή να μεταφέρουν ή να δημιουργήσουν τους προσωπικούς και επαγγελματικούς δεσμούς τους στην Ελλάδα. Πρέπει όμως προηγουμένως να περάσουν μέσα από ορισμένες διαδικασίες-διατυπώσεις, τυπικές ή ουσιαστικές, για να πάρουν κάποιες δασμοφορολογικές απαλλαγές και για να αποφύγουν την επιβολή κυρώσεων για παραβάσεις που μπορεί να δημιουργηθούν με ή παρά τη θέλησή τους.
Οι απαλλαγές: Αφορούν συνήθως επιβαρύνσεις για δασμούς, τέλη ταξινόμησης, φόρο προστιθέμενης αξίας και λοιπούς φόρους για τα προσωπικά είδη, όπως για EIX, μοτοποδήλατα, μοτοσικλέτες, που εισάγονται από τρίτη χώρα ή παραλαμβάνονται από άλλο κράτος-μέλος της Ε.Ε.
Πρέπει λοιπόν να ζητούν πιστοποιητικό μετοικεσίας για να ασκήσουν το δικαίωμα της μετοικεσίας, εφόσον πραγματικά έχουν αποφασίσει να εγκατασταθούν μόνιμα στην Ελλάδα, διαφορετικά, σε περίπτωση εικονικής μετοικεσίας, συντελείται παράβαση η οποία συνεπάγεται την άρση των απαλλαγών και την εφαρμογή κυρώσεων.
Για να ολοκληρωθεί η μετοικεσία οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να συνεργαστούν α) με την πλησιέστερη προξενική αρχή της Ελλάδος στο κράτος της «αναχώρησης» και β) με τις τελωνειακές αρχές της Ελλάδος.
Οροι και προϋποθέσεις χορήγησης των δασμοφορολογικών απαλλαγών: Η απαλλαγή χορηγείται «σε κάθε φυσικό πρόσωπο», σε αντίθεση με την προγενέστερη διάταξη που προέβλεπε χορήγηση απαλλαγών «ανά οικογένεια». Ειδικότερα, σε κάθε φυσικό πρόσωπο που είχε τη συνήθη κατοικία του εκτός Ελλάδος, τουλάχιστον τους τελευταίους είκοσι τέσσερις (24) μήνες, πριν από τη μεταφορά της στην Ελλάδα, χορηγείται η παραπάνω αναφερθείσα απαλλαγή.
Πιστοποιητικό μετοικεσίας: Για τη χορήγηση των παραπάνω απαλλαγών εκδίδεται πιστοποιητικό μετοικεσίας στο όνομα του αιτούντος την απαλλαγή.
Τα κριτήρια καθορισμού της έννοιας της «συνήθους κατοικίας» αφορούν τόσο τους επαγγελματικούς και προσωπικούς δεσμούς ενός ατόμου με συγκεκριμένο τόπο, όσο και τη διάρκεια αυτών των δεσμών και πρέπει να εξετάζονται σωρευτικώς.
Η συνήθης κατοικία: Ως συνήθης κατοικία θεωρείται ο τόπος τον οποίο ο ενδιαφερόμενος έχει καταστήσει μόνιμο κέντρο των συμφερόντων του.
Για τον προσδιορισμό της συνήθους κατοικίας του δικαιούχου της απαλλαγής, με κριτήριο το μόνιμο κέντρο των συμφερόντων του, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλα τα ασκούντα επιρροή πραγματικά στοιχεία, δηλαδή θα πρέπει ιδίως να λαμβάνεται υπόψη:
• Η φυσική παρουσία του ίδιου και των μελών της οικογένειάς του.
• Η ύπαρξη στέγης.
• Ο πραγματικός τόπος φοίτησης των τέκνων σε σχολείο.
• Ο τόπος άσκησης των επαγγελματικών δραστηριοτήτων.
• Ο τόπος των περιουσιακών συμφερόντων.
• Ο τόπος των διοικητικών δεσμών με τις δημόσιες αρχές και τους κοινωνικούς φορείς, καθόσον τα στοιχεία αυτά εκφράζουν τη βούληση του συγκεκριμένου ατόμου να προσδώσει μονιμότητα στον τόπο όπου αναπτύσσει αυτούς τους δεσμούς, λόγω της συνέχειας που προκύπτει από μια βιοτική συνήθεια και από την εξέλιξη των κοινωνικών και επαγγελματικών σχέσεων.
Επαγγελματικοί δεσμοί με δύο κράτη: Επιπλέον, στην περίπτωση κατά την οποία ένα άτομο έχει προσωπικούς και επαγγελματικούς δεσμούς σε δύο κράτη και από τη συνολική εκτίμηση όλων των στοιχείων που ασκούν επιρροή δεν είναι δυνατός ο προσδιορισμός του μονίμου κέντρου των συμφερόντων του, ο νομοθέτης απαιτεί να δίδεται προτεραιότητα (για τον προσδιορισμό αυτού του κέντρου) στους προσωπικούς δεσμούς.
Ειδικότερα, ως προς τους επαγγελματικούς δεσμούς διευκρινίζεται ότι η διατήρηση μιας μορφής επαγγελματικής σχέσης σε μια χώρα (π.χ. τηλεργασία, ψηφιακοί νομάδες), η οποία δεν συνεπάγεται καθημερινή φυσική παρουσία σε αυτή τη χώρα, δεν αρκεί από μόνη της για να θεωρηθεί ότι το φυσικό πρόσωπο διατηρεί τη συνήθη κατοικία του σε αυτή τη χώρα.
Προσωπικοί δεσμοί: Επισημαίνεται ότι στους προσωπικούς δεσμούς ενός ατόμου περιλαμβάνονται οι οικογενειακοί δεσμοί αυτού (σύζυγος/παιδιά), καθώς και οι κοινωνικοί και διοικητικοί δεσμοί που το άτομο τηρεί με έναν τόπο (π.χ. δεσμοί κοινωνικής ασφάλειας και πρόνοιας, φορολογικοί δεσμοί, δεσμοί με δημόσιες αρχές κ.λπ.), οι οποίοι προσδίδουν ουσιαστική σύνδεση με αυτόν τον τόπο.
*Ο κ. Ορέστης Σεϊμένης είναι σύμβουλος επιχειρήσεων.
*Ο κ. Στέφανος Κουλουμπής είναι χρηματοοικονομικός σύμβουλος.
